Ý nghĩa của phim "Steve Jobs"

04/11/2015 10:14

Phim "Steve Jobs" (2015) thể hiện một phần cuộc đời của Steve Jobs - người sáng lập công ty Apple lừng danh. Những người làm phim khẳng định truyện phim là hư cấu và thừa nhận họ biết trước phim có thể chỉ hòa vốn. Vì sao họ làm phim?

Phim Steve Jobs (2015) thể hiện ba giai đoạn trong cuộc đời Steve Jobs gắn liền với ba sản phẩm có tính tiên phong: máy tính Macintosh (1984), máy tính NeXT (1988) và máy tính iMac (1998). Trang mạng của phim giới thiệu vắn tắt nội dung phim: "Trình bày diễn biến hậu trường của việc giới thiệu ba sản phẩm tiêu biểu của Apple, kết thúc vào năm 1998 với sự xuất hiện của máy tính iMac, phim Steve Jobs đưa chúng ta đến những câu chuyện phía sau cuộc cách mạng số để vẽ nên chân dung một con người ở ngay tâm chấn của cuộc cách mạng đó".

Ý tưởng làm phim xuất phát từ quyển tiểu sử Steve Jobs (2011) của tác giả Walter Isaacson. Vai Steve Jobs được giao cho diễn viên Michael Fassbender. Fassbender thừa nhận ông chưa biết gì về cuộc đời và tính cách của Jobs trước khi đọc kịch bản. Fassbender cũng lưu ý đạo diễn Danny Boyle rằng mình không hề có diện mạo giống Jobs. Boyle không xem đó là điều quan trọng, ông chỉ cần Fassbender thể hiện đúng tính cách nhân vật.

Việc biên soạn kịch bản được giao cho Aaron Sorkin, người từng biên kịch cho phim hư cấu The Social Network (2010) kể về sự hình thành mạng xã hội Facebook. Sorkin tự mình tìm đến những người từng có mối liên hệ mật thiết với Jobs: Steve Wozniak - đồng sáng lập Apple và Andy Hertzfeld - kỹ sư của Apple, gắn bó với dự án Macintosh từ những ngày đầu. Sorkin khám phá những chi tiết mới liên quan đến các nhân vật mờ nhạt hoặc thiếu vắng trong quyển sách của Isaacson. Ngoài mẹ con Chrisann Brennan và Lisa Brennan-Jobs (con gái đầu lòng mà lúc đầu Jobs chối bỏ), Sorkin còn phát hiện một phụ nữ khác từng tạo nên một phần đời của Jobs: Joanna Hoffman - trợ lý phụ trách tiếp thị, người sát cánh cùng Jobs trong dự án Macintosh tại Apple và đã rời Apple để theo Jobs gầy dựng công ty NeXT. Có lẽ chính việc tự tìm thấy những câu chuyện cũ sống động khiến Sorkin quyết định không thể hiện trong phim quãng đời sau rực rỡ của Jobs, quãng đời tạo ra diện mạo của thị trường thiết bị di động như ngày nay, quãng đời đưa Jobs đến danh hiệu lịch sử: "cha đẻ của iPod/iPhone/iPad".


Michael Stuhlbarg (vai Andy Hertzfeld), Michael Fassbender (vai Steve Jobs) và Kate Winslet (vai Joanna Hoffman).


Một vài thành viên của nhóm dự án Macintosh (1984). Từ trái qua: George Crow, Joanna Hoffman, Burrell Smith, Andy Hertzfeld, Bill Atkinson, Jerry Mannock.


Trừ diễn viên Fassbender trong vai Jobs, các diễn viên chính của phim đều tìm đến những người thực mà họ có nhiệm vụ thể hiện. Diễn viên Kate Winslet có ấn tượng mạnh khi tiếp xúc với Hoffman: "Bà rất dịu dàng. Tôi được biết bà di cư đến Mỹ ở tuổi thiếu niên và thành đạt trong đời. Điều làm cho bà trở thành nhân vật độc đáo trong cuộc đời Steve là bà rất độc lập với ông ấy. Bà không cần gì từ Steve, chỉ cần Steve cư xử như phiên bản tốt nhất của con người ông". Sau thời gian trò chuyện với Hoffman, Winslet tin chắc rằng Hoffman thực sự yêu Jobs. "Bà nhớ ông ấy kinh khủng".

Khi viết lời thoại cho phim, Sorkin chỉ dùng một phần nội dung quyển sách của Isaacson và thể hiện tính cách nhân vật qua đối đáp theo "phong cách Sorkin":

Steve Wozniak: Anh làm gì thế? Anh không phải là kỹ sư. Anh không phải là nhà thiết kế. Anh không thể cầm búa đóng đinh. Chính tôi tạo ra bảng mạch đó. Giao diện đồ họa là thứ anh trộm của Xerox Parc! Jef Raskin là người phụ trách dự án Macintosh trước khi anh vứt bỏ ông ấy. Vậy thì tại sao báo chí có thể ra rả chục lần mỗi ngày rằng Steve Jobs là một thiên tài?

Steve Jobs: Những nhạc công chơi nhạc cụ của họ. Tôi là người điều khiển dàn nhạc. Anh là nhạc công giỏi. Tốt nhất anh nên ngồi yên ở hàng ghế của anh".

...

Steve Wozniak: Tôi muốn nói chuyện thẳng thắn với anh. Anh có biết vì sao tôi đến đây không?

Steve Jobs: Thì anh vừa nói đấy thôi?

Steve Wozniak: Tôi đến để nói rằng anh sẽ thất bại thê thảm. Các trường đại học nói với anh rằng họ cần máy tính mạnh có giá từ hai đến ba ngàn. Anh lại cho giá máy NeXT đến sáu ngàn rưởi. Giá đó lại chưa bao gồm giá đĩa cứng đến những ba ngàn, trong khi người ta sẽ thấy rằng không thể không dùng đĩa cứng vì đĩa quang quá chậm, không làm gì được. Lại phải có máy in laser giá hai ngàn rưởi. Như vậy phải tốn tổng cộng mười hai ngàn. Anh là người duy nhất trên thế giới dám nói rằng chiếc máy này làm được mọi thứ. Tôi muốn đến để nói điều mà một người bạn phải nói. Tôi không cần anh chia phần. Tôi không muốn anh nói với tôi như người xa lạ. Tôi là người duy nhất biết rằng anh đang trở thành con người khác. Tôi đến đây vì tôi biết rằng chiếc máy vô dụng này sẽ là thất bại lớn nhất trong lịch sử máy tính cá nhân.

Steve Jobs: Anh hãy nói với tôi điều gì mà tôi chưa biết, được không?


Michael Fassbender (vai Steve Jobs) và Seth Rogen (vai Steve Wozniak).


Steve Jobs, John Sculley (giám đốc điều hành Apple), Steve Wozniak và máy tính Macintosh đầu tiên (1984).


Dù được mời làm cố vấn cho phim Steve Jobs, Wozniak không yêu cầu được xem và sửa kịch bản vì cho rằng đó là sáng tạo của người làm nghệ thuật nhưng Wozniak khẳng định ông không bao giờ xúc phạm Jobs: "Tôi không nói theo cách đó. Tôi không bao giờ buộc tội Jobs trộm giao diện đồ họa. Tôi cũng không bao giờ nhận công trạng cho mình. Những lời thoại mà tôi nghe không phải là lời tôi đã nói nhưng đó là thông điệp đúng, ít nhất là đúng một phần. Tôi cảm nhận nhiều nét tính cách thực của Jobs trong phim dù hơi cường điệu".

Khi được hỏi về cảnh Jobs từ chối nhận con gái Lisa, Wozniak xúc động: "Điều này thật khó nói. Nhưng cũng thật khó im lặng. Jobs từ chối nhận con khi tiền bạc đối với anh ấy không thành vấn đề. Tôi muốn khóc khi nhớ đến chuyện này".

Khi phim Steve Jobs đang ở giai đoạn chọn diễn viên, Laurene Jobs - người vợ gắn bó với Jobs đến cuối đời - đã gọi điện thoại cho các diễn viên có thể được chọn vào vai Jobs (Leonardo DiCaprio và Christian Bale), cầu khẩn họ đừng tham gia. Laurene Jobs cho rằng việc làm phim Steve Jobs là sai lầm vì dựa trên quyển sách có nhiều điều không đúng của Isaacson. Tim Cook - giám đốc điều hành Apple - gọi những người làm phim là kẻ cơ hội. Hiểu ý Cook, Sorkin đáp trả: "Phim này không thể làm giàu cho ai hết. Tim Cook nên đi xem phim trước khi quyết định nó là loại phim gì".


Michael Fassbender (vai Steve Jobs) và Perla Haney-Jardine (vai Lisa Brennan-Jobs).


Lisa Brennan-Jobs hòa hợp với gia đình Steve Jobs. Từ trái qua: Laurene Jobs, Eve Jobs, Erin Jobs, Lisa Brennan-Jobs và Steve Jobs.


Với lời giới thiệu phim trang trọng, nhắc đến "một con người ở ngay tâm chấn của cuộc cách mạng", vì sao phim Steve Jobs dường như chỉ muốn thể hiện rõ nét những điều không đẹp về con người ấy?

Điều này có lẽ không mâu thuẫn như thoạt trông.

Nhà triết học Thomas Carlyle cho rằng lịch sử được hình thành như là kết quả của chuỗi tác động từ những "anh hùng thời đại". "Anh hùng thời đại" là những người có tính cách và ý chí đặc biệt có thể dẫn dắt lịch sử. Nhà triết học Herbert Spencer lại xem đó là ý tưởng lố bịch và vai trò quan trọng của những "anh hùng thời đại" chỉ là tưởng tượng. Spencer tin rằng chính diễn biến của lịch sử tạo nên "anh hùng thời đại". Họ là người đáng ngưỡng mộ không phải vì khả năng tạo ra thời thế, mà ở khả năng vượt qua khó khăn đời thường, nắm bắt được những ưu thế hơn người trong hoàn cảnh của mình.

Phim Steve Jobs dường như thuận theo quan điểm của Spencer. Jobs nắm bắt những tiến bộ công nghệ để tạo dựng sự nghiệp và để lại dấu ấn trong lịch sử như ông mong muốn. Jobs là một con người và do đó không hoàn hảo. Những người làm phim Steve Jobs dường như quá "nhiệt tình" khi muốn thể hiện chân dung một con người nổi tiếng với cuộc đời nhiều hào quang nhưng cũng đầy lầm lỗi.

Sorkin bực bội khi bị quy kết là kẻ cơ hội. Nhưng có ai không mong muốn nắm bắt cơ hội để thành công?

NGỌC GIAO

Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang