Windows 8 - Những đợt sóng ngầm

21/03/2013 17:00

Microsoft và hệ sinh thái Windows đang chuyển động hối hả, chuẩn bị cho Windows 8 – hệ điều hành mới với những thay đổi mang tính đột phá.

Windows 8 chưa xuất hiện chính thức, hầu hết người dùng máy tính bình thường chưa quan tâm đến Windows 8. Tuy nhiên, những người phát triển phần mềm hiểu rằng họ phải hành động càng sớm càng tốt để tạo ra ứng dụng trên Windows 8.

"Metro, Metro, Metro" là tôn chỉ mới của Microsoft, nhấn mạnh tầm quan trọng của giao diện mới Metro, sẽ thể hiện nhất quán trong mọi sản phẩm của Microsoft trên máy tính cá nhân thông thường (PC), trên thiết bị di động (điện thoại thông minh, máy tính bảng) và máy trò chơi Xbox. Cùng với tôn chỉ "Developer, Developer, Developer", Microsoft đang nỗ lực vượt bậc để thu hút giới phát triển phần mềm đến với công nghệ lập trình mới của Microsoft nhằm tạo ra ứng dụng có giao diện Metro (gọi tắt là "ứng dụng Metro") trên Windows 8 - hệ điều hành mới cho máy tính PC và máy tính bảng. Steve Ballmer - giám đốc điều hành Microsoft - gọi Windows 8 là "cuộc mạo hiểm lớn nhất" (riskiest bet) của Microsoft.

Tháng 9/2011, Microsoft phát hành phiên bản dùng thử Windows 8 dành cho người lập trình (Windows 8 developer preview). Tháng 2/2012, Microsoft phát hành phiên bản dùng thử Windows 8 dành cho người dùng cuối (Windows 8 consumer preview), một bước tiến quan trọng hướng đến việc phát hành chính thức Windows 8 vào cuối năm 2012. Mỗi đợt phổ biến thông tin mới về Windows 8 luôn dấy lên những cuộc tranh luận sôi nổi, ca ngợi hoặc phê phán hướng đi táo bạo của Microsoft.

Microsoft lên kế hoạch phát triển Windows 8 từ mùa hè năm 2009, trước khi phát hành chính thức Windows 7. Tuy nhiên, chỉ khi xu hướng sử dụng máy tính bảng thực sự thể hiện qua thắng lợi nhanh chóng của iPad, thông tin từ Microsoft mới cho thấy Windows 8 hướng đến máy tính bảng. Trong những cuộc thăm dò do Microsoft tiến hành, gần phân nửa số người dùng máy tính bảng mong muốn có hệ điều hành Windows trên máy tính bảng. Tuy nhiên, trên thực tế, máy tính bảng dùng Windows 7 đã không thành công vì giao diện không phù hợp với màn hình cảm ứng và thời lượng pin quá ngắn so với iPad.

Đầu năm 2011, khi Microsoft thể hiện quyết tâm xây dựng hệ điều hành mới Windows 8 phù hợp cho cả máy tính PC (dùng bộ xử lý x86) và máy tính bảng (thường dùng bộ xử lý ARM có tập lệnh rút gọn để tiết kiệm điện năng), giới truyền thông hầu như đều cho đó là cuộc tranh đua vô vọng. "Nhồi nhét" hệ điều hành Windows đồ sộ vào máy tính bảng dường như là "nhiệm vụ bất khả thi". Không ít ý kiến nhận định rằng lẽ ra Microsoft phải phát triển hệ điều hành Windows Phone để thích nghi với máy tính bảng, theo cách Apple phát triển hệ điều hành iOS và Google phát triển hệ điều hành Android.

Khi Microsoft lần đầu tiên giới thiệu Windows 8 với giao diện Metro vào tháng 5/2011, mọi người mới thấy bước đi thực sự của Windows 8 tại Microsoft không hoàn toàn giống với bất cứ hình dung nào từ bên ngoài. Windows 8 có giao diện Metro giống Windows Phone, thích hợp với màn hình cảm ứng. Windows 8 có thể trở lại giao diện giống Windows 7, thích hợp cho những phần mềm ứng dụng "di sản".

Giao diện Metro của Windows 8.

Giao diện Metro thực ra được dùng từ lâu trên một số sản phẩm của Microsoft: Encarta, MSN, Media Center và Zune. Khi phải đối phó với thắng lợi của iPhone và làn sóng thiết bị Android, Microsoft đã từ bỏ hệ điều hành Windows Mobile để xây dựng hệ điều hành mới Windows Phone với giao diện Metro, khác hẳn giao diện iPhone và Android. Giao diện Metro được dùng để tạo ra giá trị "đặc thù Microsoft", không lặp lại những gì đã có ở những sản phẩm đối thủ.

Nhóm thiết kế giao diện Metro tại Microsoft lấy cảm hứng từ sự giản đơn nhưng hiệu quả của các bảng chỉ dẫn mang "phong cách Thụy Sĩ" dùng trong hệ thống xe điện ngầm (metro) tại thành phố Seattle: phông chữ "sạch", cỡ chữ lớn đặt trong những ô đều đặn như gạch lát sàn. Thay thế cho những biểu tượng (icon) trên màn hình vốn rất quen thuộc với người dùng thiết bị số, ô gạch (tile) của giao diện Metro tập trung vào nhiệm vụ hiển thị thông tin hơn là trang trí. Ô gạch đủ lớn để thể hiện hình ảnh nào đó trong tập tin mà nó đại diện, đủ lớn để hiển thị thông tin cập nhật từ phần mềm tương ứng đang hoạt động. Biểu tượng của phần mềm dùng trong ô gạch và giao diện trong từng phần mềm cũng giản lược tối đa theo phong cách chung của Metro. Khi hoạt động, phần mềm chiếm trọn màn hình, không còn cửa sổ với thanh tiêu đề, thanh trình đơn, thanh cuộn ngang và dọc,...

Bảng chỉ dẫn các tuyến xe điện ngầm tại thành phố Seattle.

Với Windows 8, giao diện Metro trở thành phong cách chủ đạo của Microsoft. Bản thân biểu tượng Windows 8 cũng không còn nhiều chi tiết bóng bẩy như các phiên bản trước.

Giao diện Metro thu hút mạnh mẽ những luồng ý kiến thuận và nghịch trên nhiều diễn đàn. Bên cạnh những lời ca ngợi Metro hết mực, ý kiến "trái chiều" cho rằng giao diện Metro chỉ thích hợp với màn hình cảm ứng nhỏ, trở nên thô thiển, không hấp dẫn trên màn hình lớn hơn, rất bất tiện khi dùng con chuột. Luồng ý kiến trung dung cho rằng người dùng Windows sẽ khó chịu lúc đầu vì phải thay đổi thói quen nhưng dần dần sẽ thấy hiệu quả của Metro như khi tiếp cận với bảng điều khiển Ribbon trong bộ công cụ Microsoft Office (từ phiên bản 2007).

Thông tin từ Microsoft ngày càng rõ ràng hơn, cho phép giải tỏa phần nào những bức xúc liên quan đến Metro: người dùng luôn luôn có thể trở lại giao diện Windows truyền thống bằng cách khởi động một phần mềm từ giao diện Metro. Theo hình dung của Microsoft, giao diện Windows truyền thống có thể cần thiết khi người dùng làm việc với máy tính PC thông thường hoặc khi kết nối máy tính bảng dùng Windows 8 với màn hình lớn, bàn phím và con chuột. Khi đó, máy tính bảng sẽ đóng vai trò PC thông thường, chạy được những phần mềm ứng dụng cũ. Sự tồn tại đồng thời hai loại giao diện cũng phù hợp với loại máy tính xách tay có chức năng máy tính bảng (máy tính xách tay có màn hình cảm ứng).

Tuy nhiên, máy tính bảng dùng Windows 8 với bộ xử lý ARM (Windows On ARM - WOA) sẽ chỉ dùng giao diện Metro, không thể "tương thích ngược", không thể chạy những ứng dụng cũ. Dù Microsoft hứa hẹn trên WOA sẽ có đầy đủ những phần mềm thiết yếu như Office 15 và Internet Explorer 10, "huyền thoại WOA" đã có kết cuộc rõ ràng, không như mong đợi của nhiều người: những ứng dụng cũ không hề có cơ hội "di cư" lên máy tính bảng dùng ARM.

Nếu như thực tế chứng tỏ hầu hết máy tính bảng Windows 8 dùng bộ xử lý ARM, những người lập trình trên Windows theo công nghệ cũ phải viết lại từ đầu những ứng dụng của mình nếu muốn bước vào cuộc chơi mới.

Công nghệ lập trình mới để tạo ra giao diện Metro là đề tài tranh luận gay gắt trên mạng từ tháng 5/2011, khi đại diện của Microsoft nói rằng các ứng dụng Metro được tạo ra dựa vào HTML5 và JavaScript. Cộng đồng đông đảo những người lập trình Windows sử dụng nền tảng .NET xôn xao với câu hỏi vô cùng bức xúc: "Vì sao lại là HTML5/JavaScript? Vì sao không phải là .NET?". Công nghệ .NET với mười năm tuổi đang là nền tảng cho "vô số" phần mềm ứng dụng trên Windows bỗng nhiên trở nên lỗi thời?

Đến tháng 9/2011, Microsoft mới có lời giải thích rõ ràng. Tại hội thảo BUILD dành cho những người lập trình sử dụng công nghệ Microsoft, kiến trúc của công nghệ lập trình mới trên Windows 8 được trình bày bằng một sơ đồ, theo đó người lập trình ứng dụng truyền thống (Desktop App) sử dụng nền tảng .NET hoặc Win32 có thể yên tâm phần nào vì ứng dụng của họ vẫn chạy được trên Windows 8.

Kiến trúc của công nghệ lập trình mới trên Windows 8.

Tuy nhiên, ứng dụng Metro trên Windows 8 chỉ được tạo ra với công nghệ lập trình trên nền tảng hoàn toàn mới WinRT (Windows Runtime). Người làm phần mềm có thể chọn một trong hai hướng. Hướng quen thuộc đối với người lập trình trên nền .NET là tạo ra giao diện bằng ngôn ngữ XAML và lập trình bằng ngôn ngữ C, C++, C# hoặc VB. Hướng thuận tiện cho người lập trình Web là tạo ra giao diện bằng ngôn ngữ HTML/CSS và lập trình bằng ngôn ngữ JavaScript. Hướng này thể hiện chiến lược của Microsoft nhằm "bản địa hóa" HTML/CSS và JavaScript, làm cho công nghệ lập trình Web vốn trung tính trở nên gắn chặt với Windows.

Từ sau hội thảo BUILD đến nay, sơ đồ kiến trúc của công nghệ lập trình mới trên Windows 8 vẫn là đề tài tranh luận nóng bỏng. Nhiều người vẽ lại sơ đồ đó theo hướng mở rộng nền tảng .NET qua phía ứng dụng Metro và kêu gọi Microsoft sửa đổi. Những người "thức thời" vội vàng tìm hiểu nền tảng WinRT để kịp có sản phẩm phần mềm tham gia vào cửa hàng ứng dụng của Microsoft trước khi Windows 8 đến với người dùng cuối.

"Metro, Metro, Metro" sẽ là sự kiện công nghệ nổi bật của năm 2012.

NGỌC GIAO

Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang