Vườn chim trên mây

08/03/2009 16:03

Sau khi tốt nghiệp đại học, Muchnick như "chim xổ lồng" với bao dự định kinh doanh mới mẻ. Muchnick không chủ trương xây dựng công ty lớn. Anh tự đề ra nguyên tắc: số nhân viên vừa đủ để chia nhau... hai bánh pizza!



Khi được hỏi thế nào là một trang mạng thuộc thế hệ Web 2.0, Avi Muchnick - người sáng lập công ty Aviary – nêu lên cảm nhận của mình thay cho định nghĩa: "Đó là một... khu vườn trên mạng (online garden). Theo thời gian, khu vườn đó tự mở rộng, ngày càng phong phú, ngày càng đa dạng".

Muchnick hình dung khu vườn là nơi nẩy mầm sáng tạo và khu vườn của Web 2.0 có sức sống tự thân dựa vào cộng đồng sáng tạo. Riêng Aviary là một "vườn chim" nhiều màu sắc, nơi mà những người yêu thích nghệ thuật dễ dàng sử dụng nhiều công cụ sáng tác, nơi mà họ có thể kế thừa những sáng tác của người khác và trưng bày tác phẩm của mình.

Sáng tác trong khi bay

Những công cụ sáng tác của Aviary đều thuộc loại ứng dụng Flash, hoạt động nhờ trình duyệt Web (không cần cài đặt). Mỗi công cụ đều mang tên một loài chim, như một cách thể hiện tôn chỉ "Sáng tác trong khi bay" (Creation on the fly). Sau những công cụ đồ họa như Phoenix (công cụ xử lý hình ảnh) và Raven (công cụ vẽ "tranh nét"), Aviary dự định cung cấp cả những ứng dụng Flash dùng cho thiết kế 3D, biên tập phim ảnh và sáng tác âm nhạc.

Những người từng dùng Adobe Photoshop thấy ở Phoenix các phương tiện quen thuộc. Công cụ Raven cũng tương tự Adobe Illustrator. Tuy nhiên, khác với nhà sản xuất phần mềm Adobe, mô hình kinh doanh của Aviary dựa trên dịch vụ qua mạng và sự tập hợp cộng đồng. Aviary cung cấp phần mềm miễn phí nhưng vẫn tạo ra được lợi nhuận nhờ hoạt động trưng bày, giao dịch mua bán những "tác phẩm số".

Việc mua bán tác phẩm nghệ thuật luôn bao gồm những vấn đề pháp lý phức tạp nhằm xác định quyền sở hữu của người sáng tác. Với Aviary, quyền sở hữu tác phẩm được phân định dễ dàng ngay trong quá trình sáng tác: các công cụ của Aviary là chứng nhân cho hoạt động sáng tác.

Thông qua những công cụ sáng tác trực tuyến, Aviary vừa tạo điều kiện cho mọi người bộc lộ tiềm năng nghệ thuật (không phải e ngại về việc mua sắm phần mềm đắt tiền), vừa phân định rõ ràng quyền sở hữu tác phẩm, đặt nền tảng cho sự kế thừa trong sáng tác. Một tác phẩm có thể hình thành từ nhiều tác phẩm khác nhưng người sáng tác chỉ sở hữu những gì mà họ thực sự tạo ra, tách biệt rõ ràng với những gì mà họ "lấy từ bên ngoài" (import) vào tác phẩm của mình. Muchnick gọi đó là mô hình dạng cây trong sáng tác, thay thế mô hình đơn nhánh truyền thống. Một khi mô hình sáng tác dạng cây có cơ sở pháp lý vững chắc, cộng đồng sáng tác sẽ hình thành tự nhiên.

Không chỉ dựa vào công cụ sáng tác trực tuyến, Aviary còn dự định xác lập quyền sở hữu tác phẩm bằng phần mềm bổ sung (plug-in), được "cắm" vào các phần mềm thông dụng của Adobe, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ghi nhận hoạt động sáng tác và giao dịch trong cộng đồng Aviary. Ngay khi sự "bay bổng nghệ thuật" đang diễn ra, các yếu tố pháp lý được phân định một cách chặt chẽ và tự động.

Ý tưởng kinh doanh sắc sảo của Aviary vừa đòi hỏi đột phá về công nghệ (đẩy ứng dụng Flash lên tầm cao mới), vừa cần đến sự phối hợp nhuần nhuyễn hai lĩnh vực nghệ thuật và pháp lý - hai lĩnh vực rất khác biệt về phương pháp tư duy nhưng luôn gắn bó với nhau trong thực tế.

Bạn sẽ không ngạc nhiên (hoặc... ngạc nhiên hơn) nếu biết rằng người sáng lập Aviary là người say mê sáng tác đồ họa, am hiểu việc lập trình, từng lăn lộn với nghề báo và... tốt nghiệp từ trường Luật.

"Đường bay" của Avi Muchnick

Khi còn theo học trường Cao đẳng Queens (Queens College, New York), tuy là sinh viên ngành luật, Muchnick rất ham thích nghề báo. Với trách nhiệm "tổng biên tập" cho tờ báo mạng của trường, Muchnick tham gia vào mọi khâu làm báo, kể cả việc dàn trang. Tờ báo của Muchnick luôn có những hình ảnh hài hước được "chế tác" bằng Photoshop.

Muchnick vấp phải khó khăn của nghề báo lần đầu khi viết bài chỉ trích việc chi tiêu tiền tài trợ của nhà trường phục vụ cho lợi ích cá nhân của hiệu trưởng. Dù bị đe dọa đuổi học, anh cương quyết không "đính chính". Khi câu chuyện của Muchnick được các tờ báo lớn (The New York Times, Newsday) quan tâm và được dư luận đồng tình, chính vị hiệu trưởng là người phải ra đi. Đó cũng là lần đầu tiên Muchnick chiêm nghiệm sức mạnh của báo chí, của pháp luật và của cộng đồng. Anh chợt nhận ra "cộng đồng" không nhất thiết là khái niệm "to tát" liên quan đến lịch sử, văn hóa hay tôn giáo, "cộng đồng" có thể chỉ đơn giản là những người có cùng mối quan tâm và mỗi cộng đồng khi đã hình thành đều có sức mạnh riêng.

Sau khi tốt nghiệp cao đẳng và lập gia đình, Muchnick tìm được việc làm tại một công ty truyền thông nhờ kinh nghiệm làm báo của anh, nhưng vẫn không quên ước vọng vào Đại học Luật Cardozo. Muchnick muốn tìm công việc khác, vừa giúp có tiền cho việc học của hai vợ chồng (vợ của anh còn là sinh viên), vừa không có nhiều ràng buộc, ảnh hưởng đến việc học. Dự định thiết lập một trang mạng hài hước cho những người dùng Photoshop từ lâu vương vấn trong anh trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Muchnick đặt tên cho trang mạng là Worth1000, lấy ý tưởng từ thành ngữ "một bức hình đáng giá cả ngàn từ" (a picture is worth 1000 words).


Avi Muchnick và vợ (thời sinh viên ở Queens College)


Muchnick dự định Worth1000 sẽ là nơi tổ chức những cuộc thi "chế tác ảnh lạ" theo đề tài khác nhau, do người xem bầu chọn. Anh tin rằng khi mỗi người xem kể cho người khác về bức hình khiến họ thích thú và trên bức hình có ghi rõ "Worth1000", trang mạng của anh sẽ được quảng bá ngày càng rộng rãi mà không tốn một xu! Sức sống từ cộng đồng sẽ làm cho Worth1000 tự phát triển, không đòi hỏi chi phí xây dựng nội dung.

Để thực hiện ý tưởng, Muchnick rủ rê một người bạn giỏi lập trình Web cùng "vào cuộc", đồng thời mua sách về lập trình Web để tự học. Với "nguồn nhân lực" chỉ gồm hai người, Worth1000 được xây dựng trong ba tháng và bắt đầu hoạt động từ đầu năm 2002. Những cuộc thi hấp dẫn ở Worth1000 nhanh chóng thu hút hàng trăm ngàn lượt người xem mỗi ngày, chẳng hạn cuộc thi "tự hình dung một nhân vật nổi tiếng trong những hoàn cảnh đặc biệt, lúc trẻ thơ hoặc khi về già" (với rất nhiều hình gửi đến tập trung vào siêu sao Britney Spears).

Không chỉ thu lợi nhuận từ quảng cáo, Worth1000 còn hoạt động như một "công ty thiết kế ảo": dựa vào những tài năng được phát hiện từ các cuộc thi, Worth1000 nhận thiết kế biểu tượng cho các công ty, xuất bản sách hướng dẫn thủ thuật Photoshop để tạo nên những bức hình được nhiều người yêu thích.

Ngay từ học kỳ đầu tiên ở Đại học Luật Cardozo, sự sôi động của Worth1000 đã khiến Muchnick tính chuyện bỏ học để theo đuổi việc kinh doanh trên mạng. Khi nghĩ đến một nghề chắc chắn để bảo đảm cuộc sống gia đình, Muchnick lại tự buộc mình phải theo đuổi việc học đến cùng.

Tuy nhiên, sau khi tốt nghiệp đại học, Muchnick như "chim xổ lồng" với bao dự định kinh doanh mới mẻ. Aviary chỉ là một trong nhiều ý tưởng của anh, tất cả đều dựa trên mô hình Worth1000: luôn hướng đến việc tập hợp cộng đồng "trên mây". Muchnick không chủ trương xây dựng công ty lớn. Anh tự đề ra nguyên tắc: số nhân viên vừa đủ để chia nhau... hai bánh pizza!

Muchnick bộc bạch: "Tôi đã theo đuổi tấm bằng Cử nhân Luật vì đó từng là ước vọng của tôi, của gia đình tôi, vì tôi muốn có được nguồn thu nhập ổn định để nuôi gia đình. Hóa ra Worth1000 đã cho phép tôi đạt được điều đó. Chỉ khi thấy được thành công rõ ràng của Worth1000, tôi mới dám từ bỏ hẳn ý định hành nghề luật. Hãy luôn luôn làm những điều bạn yêu thích, bạn sẽ gặt hái thành công của riêng mình".


Avi Muchnick


Mười lời khuyên của Avi Muchnick dành cho người khởi nghiệp

  1. Thời gian dành cho công việc phải được chấm dứt vào thời điểm nào đó trong ngày. Chấm hết! Tập trung vào công việc không có nghĩa là bạn phải gục bên bàn phím vào lúc 4 giờ sáng, để rồi cả tuần làm việc sau đó bị "thiêu rụi". Chấm dứt công việc đúng lúc mang đến cho bạn niềm hứng khởi vào sáng hôm sau và năng lượng để làm việc suốt ngày. Chấm dứt công việc nghĩa là phải tắt điện thoại di động, dành thời gian cho gia đình, đọc sách hoặc xem chương trình bổ ích nào đó trên TV. (Xin nói thêm: nếu vợ tôi đọc những dòng này, cô ấy sẽ phì cười vì đây là nguyên tắc mà tôi hay vi phạm nhất, kể cả lúc viết những dòng này.)
  2. Phải luôn theo dõi năng suất của bạn để có sự điều chỉnh kịp thời. Bạn nên ghi nhật ký công việc từ lúc khởi sự vào buổi sáng cho đến khi kết thúc, ghi rõ bạn mất bao nhiều thời gian cho từng việc, chú thích về những việc kéo dài hơn dự định, những việc "hành" bạn nhiều nhất. Đó sẽ là dữ liệu qúy giá sau này.
  3. Đừng quên những thành tựu đạt được. Thông thường, khi lao đầu vào núi công việc, bạn quên để ý đến những gì đã đạt được. Điều này dễ làm cho bạn và đội ngũ của bạn chán nản trong cuộc đua đường dài. Mỗi Thứ Sáu, bạn nên điểm lại những chú thích trong nhật ký để đánh giá năng suất làm việc trong tuần.
  4. Doanh nghệp của bạn phải có một mục tiêu thực tế, tác động vào mọi quyết định. Bạn đừng bao giờ rời xa mục tiêu đó. Mục tiêu đó phải rõ ràng, được diễn đạt ngắn gọn và thu hút được người tài vào đội ngũ của bạn. Chẳng hạn, mục tiêu của Google là "Tổ chức thông tin của thế giới".
  5. Chỉ làm việc với những người tin tưởng vào mục tiêu của bạn. Một công ty thành công gần giống như một tôn giáo có tổ chức, trong đó những người tham gia tin tưởng vào sứ mạng của họ. Bạn đừng tuyển dụng nhân viên đơn thuần mà phải tìm những người thực sự quan tâm mục tiêu của bạn. Muốn vậy, việc quảng cáo tuyển dụng và phỏng vấn ứng viên phải thể hiện rõ mục tiêu đó.
  6. Đừng đi vào sa mạc khi không có bản đồ trong tay. Doanh nghiệp của bạn phải có kế hoạch chi tiết trước khi khởi sự và phải luôn tập trung vào kế hoạch. Bạn rất dễ quên mục tiêu của mình khi những "cơ hội hấp dẫn" nào đó xuất hiện. Sau mỗi hai tuần, bạn cần rà soát việc thực hiện kế hoạch.
  7. Chỉ làm những việc bạn hiểu rõ, bạn yêu thích. Nếu bạn chưa từng soạn nhạc, đừng nghĩ đến việc tạo lập mạng xã hội dành cho người soạn nhạc. Nếu bạn không yêu thích hội họa, đừng nghĩ đến việc tạo ra phần mềm dành cho họa sĩ. Lợi thế của bạn trước đối thủ chính là sự am hiểu lĩnh vực hoạt động của mình.
  8. Phải biết tiết kiệm. Không thể xem tiền của nhà đầu tư giống như tiền của riêng mình. Bạn không thể tự cho mình mức lương cao, văn phòng sang trọng.
  9. Phải "trong suốt". Khuyến khích những cuộc thảo luận cởi mở để mọi nhân viên hiểu rõ hoạt động của công ty. Tạo cơ hội cho người dùng dịch vụ của bạn góp ý và bạn phải có phản hồi. Dù bạn không thực hiện đề nghị của họ, họ cũng cảm kích vì bạn đã chú ý đề nghị ấy.
  10. Nên chia sẻ kinh nghiệm của bạn, giúp cho mọi người tránh được những sai lầm mà bạn đã vấp phải. Muốn vậy, bạn nên thiết lập và duy trì trang blog của công ty, không chỉ để đưa lên tin tức hoạt động mà còn để bày tỏ kinh nghiệm của riêng bạn, ý kiến của bạn về những điều tốt và điều xấu. Dù không mong nhận lại gì cả, thực ra bạn sẽ nhận lại rất nhiều.

NGỌC GIAO


Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang