Vị vua của thương mại điện tử

30/12/2008 23:42

Năm 1994, Jeff Bezos chú ý một báo cáo cho biết số người dùng Internet tăng 2300% trong một năm. Bezos hào hứng nghĩ đến chuyện bày hàng và thanh toán qua mạng. Ngày nay, Bezos được giới truyền thông tôn vinh là "vị vua của thương mại điện tử".

Cuối tháng 10/2008, Microsoft công bố nền tảng dịch vụ Windows Azure, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng Website và ứng dụng Web trên hệ thống máy chủ của Microsoft. Khi Windows Azure đi vào hoạt động trong năm 2009, Microsoft sẽ đối đầu trực tiếp với công ty Amazon.com. Nền tảng dịch vụ Amazon Elastic Compute Cloud (Amazon EC2) thuộc công ty Amazon.com đã hoạt động mạnh mẽ từ năm 2007 với mục tiêu tương tự Windows Azure. Đối thủ của Microsoft lần này là một công ty "dày dạn trận mạc" trên Web nhưng không phải là công ty phần mềm. Người sáng lập Amazon.com – Jeff Bezos – từng được tạp chí Time bình chọn là "nhân vật của năm 1999" và được giới truyền thông tôn vinh là "vị vua của thương mại điện tử" (the king of e-commerce).

Amazon.com vốn là một công ty chuyên bán sách qua mạng, dần dần mở rộng qua nhiều mặt hàng khác (đĩa CD/DVD, đồ chơi, đồ dùng nội thất, thiết bị điện tử, thực phẩm đóng gói,...) và trở thành công ty bán lẻ trên Web lớn nhất thế giới. Mùa Giáng sinh 2008, trong khi các cửa hàng tại Mỹ đều "lạnh lẽo", doanh số của Amazon.com lại "nóng bỏng" chưa từng thấy.

Amazon.com vẫn luôn tăng trưởng, chậm nhưng vững chắc, bất chấp những thăng trầm của nền kinh tế, do việc mua sắm qua mạng đã trở thành thói quen phổ biến trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, khi Amazon.com ra đời cách nay 15 năm (cùng thời với Yahoo!), Web vẫn còn nặng tính "hàn lâm" và "siêu thị trên mạng" là một khái niệm xa lạ.

Dòng sông trên mây

Từ thuở ấu thơ cho đến tuổi thành niên, Jeff Bezos không hề nghĩ đến việc trở thành thương nhân. Sống cùng với ông ngoại tại một trang trại thuộc bang Texas, cậu bé Jeff đam mê kỹ thuật luôn mơ ước trở thành nhà vật lý (ông ngoại của Jeff là nhà vật lý, từng làm việc cho Ủy ban Năng lượng Nguyên tử). Với thành tích học tập xuất sắc ở bậc trung học, chàng thanh niên Bezos được nhận vào ngành vật lý tại Đại học Princeton lừng danh. Tuy nhiên, sau bốn năm ở Princeton, Bezos tốt nghiệp ngành... khoa học máy tính.

Với bằng cấp chuyên môn về máy tính, Bezos tìm được việc làm tại một công ty ở Wall Street (New York), nơi giúp anh làm quen với giới kinh doanh tài chính. Với khả năng phân tích tài chính sắc bén, Bezos nhanh chóng "leo lên" chức phó giám đốc của công ty tài chính D. E. Shaw & Co. Trẻ tuổi và có địa vị, Bezos dường như đã chọn được "con đường sáng" cho cả cuộc đời.



Jeff Bezos


Năm 1994, Bezos chú ý một bản báo cáo cho biết số người dùng Internet tăng 2300% chỉ trong một năm. Nhận ra ngay tiềm năng thương mại to lớn của Internet, Bezos bắt đầu khảo sát cơ chế "đặt mua từ xa" qua mạng. Anh hào hứng nghĩ đến chuyện bày hàng trên mạng, thanh toán qua mạng. Internet tạo ra những yếu tố hấp dẫn người mua ở bất kỳ thời đại nào: nhiều - rẻ - nhanh (nhiều lựa chọn, giá cả phải chăng, tiết kiệm thời gian).

Bezos chọn mặt hàng đầu tiên để bán qua mạng là sách. Thời ấy, sách là mặt hàng hiếm khi được "đặt mua từ xa" (ai cũng muốn xem qua nội dung sách trước khi mua). Sách không quá to, quá nặng, có thể gửi theo đường bưu chính với chi phí chấp nhận được.

Khi Bezos xin nghỉ việc để thực hiện dự định của mình, các đồng nghiệp của anh đều can ngăn. Bezos kể lại: "Khi đó, tôi hình dung ông lão Jeff Bezos 80 tuổi hối tiếc vì phải trả giá cho sự liều lĩnh. Nhưng tôi cũng thấy rõ rằng ông lão ấy còn hối tiếc nhiều lần hơn nếu thời trai trẻ không dám thực hiện ý tưởng của mình".

Rời New York, Bezos cùng vợ lái xe đến Seattle, nơi có những "đại gia" trong lĩnh vực phát hành sách. Trên đường dài đến Seattle, Bezos hoàn chỉnh dự án của mình. Anh lấy tên con sông vĩ đại với vô số phụ lưu làm tên của công ty sắp thành lập, gửi gắm vào đó tham vọng lớn lao.

Tại Seattle, sau khi tìm hiểu cặn kẽ cơ chế phát hành sách, Bezos tuyển dụng nhân viên để xây dựng địa chỉ Amazon.com. Dùng vốn góp của bạn bè thân quen và toàn bộ tiền dành dụm của bố mẹ (300.000 USD), Bezos không tiếc tiền để thuê người tài, mua sắm máy chủ, đồng thời rất tằn tiện với mọi chi tiêu khác. Trụ sở Amazon.com là nhà của Bezos, chật hẹp, thiếu tiện nghi. Bezos tự tay đóng bàn (để đặt máy tính) từ những cánh cửa cũ giá rẻ.



Jeff Bezos


Bezos kêu gọi bạn bè thử nghiệm Amazon.com và giới thiệu cho nhiều người khác. Amazon.com dần dần thu hút khách hàng mà không cần quảng cáo trên các phương tiện truyền thông. Luôn giữ vững tiêu chí "nhiều - rẻ - nhanh", Amazon.com hầu như không có lãi trong vài năm đầu. Bezos kiên trì với triệu bước đi nhỏ để tiến đến thành công lớn.

Và thành công đã đến với Amazon.com như một điều tất yếu. Đến năm 1999, với tư cách là cổ đông của Amazon.com, bố mẹ của Bezos trở thành tỉ phú. Mẹ của Bezos hạnh phúc nói rằng bà tin vào Jeff, chứ không phải tin vào Web.

Bí quyết của Jeff Bezos

Khi "hiệu sách" Amazon.com bắt đầu có lãi với hàng triệu tựa sách được trưng bày (hơn bất cứ hiệu sách lớn nào), Bezos mới tính đến việc xây dựng kho chứa hàng! Nhiều nhà phân tích thị trường cho rằng đến lúc các đại gia trong ngành phát hành sách như Barnes and Noble vào cuộc, Amazon.com sẽ nhanh chóng lụi tàn.

Bezos nhận định rằng các đại gia xem Web như "mặt tiền thứ hai", không thể tập trung khai thác tính ưu việt của Web, do đó không thể vượt qua Amazon.com. Thực tế diễn ra đúng như vậy.

Amazon.com có những nét độc đáo mà những hiệu sách truyền thống không hề có. Người mua sách ở Amazon.com có thể nhanh chóng tìm ra sách mình cần, có thể viết bình luận, đánh giá sách và dễ dàng giao lưu với người viết sách. Khi người mua chọn một sách nào đó, Amazon.com thông báo cho họ rằng những người khác khi mua sách ấy thường mua thêm những sách nào.

Với việc lưu trữ thông tin phát sinh từ người mua, Bezos có được cơ sở dữ liệu qúy giá để tối ưu hóa hàng tồn kho. Không chỉ tối ưu hóa bằng toán học, Bezos xem trọng từng chi tiết nhỏ trong việc sắp xếp kho hàng, đảm bảo đóng gói và vận chuyển nhanh chóng.

Những người làm việc lâu năm với Bezos đều thấy ở ông những tính cách dường như mâu thuẫn. Là người vui tính, thích đùa và có giọng cười "như ngỗng kêu" khiến mọi người giật mình, Bezos lại rất nghiêm khắc trong công việc, không chấp nhận sự chậm trễ. Tuy nhiên, những lập trình viên của ông có thời gian nhất định để thực hiện các ý tưởng mới mà không cần báo trước với cấp trên.

Là người luôn xem trọng các phương pháp toán học, thường quyết định dựa vào những số liệu từ bảng tính, Bezos vẫn tuân theo trực giác.

Trực giác bảo Bezos rằng phải tập trung vào khách hàng. Sau một thời gian ngắn thừa nhận hiệu quả tốt của quảng cáo trên truyền hình, Bezos quyết định... cắt khoản tiền dành cho quảng cáo, để dùng cho chiến dịch "miễn phí vận chuyển". Ông khẳng định: "Tôi không nói rằng ngày nay không cần quảng cáo nữa, nhưng sự cân bằng đang chuyển dịch. Nếu ngày nay bạn dùng 70% sức lực để rao thật lớn về dịch vụ của mình và 30% còn lại để cải tiến dịch vụ, tôi nghĩ tỉ lệ ấy sẽ đảo ngược trong 20 năm tới. Nếu bạn có dịch vụ tốt, mọi người sẽ tìm ra bạn dễ dàng". Bezos tin vào sự truyền miệng và tin vào Web.

Trực giác bảo Bezos rằng phải tận dụng sức mạnh của công nghệ. Những cổ đông của Amazon.com thường xuyên phàn nàn rằng tuy doanh số cao nhưng thực lãi thấp vì công ty đầu tư "quá đáng" vào công nghệ. Quả thực, Amazon.com đầu tư cho trung tâm dữ liệu nhiều hơn đầu tư xây dựng kho hàng.




Đóng thùng theo đơn hàng tại Amazon.


Với hệ thống máy chủ mạnh, Amazon.com tạo ra giao diện lập trình mở, cho phép mọi lập trình viên bên ngoài truy xuất cơ sở dữ liệu của công ty, xem đó là cách hiệu quả để củng cố thương hiệu. Việc xây dựng nền tảng dịch vụ Amazon EC2 nhằm khai thác tối đa năng lực của các trung tâm dữ liệu, không để lãng phí thời gian hoạt động, đồng thời làm cho Amazon.com trở thành nền tảng cho các ứng dụng Web trong thương mại điện tử.

Bezos cho rằng các công ty vừa khởi nghiệp luôn cần thuê hạ tầng thông tin của Amazon EC2 để có thể tập trung vào những việc cốt yếu trong mô hình kinh doanh của họ. Tùy theo nhu cầu từng lúc, khách hàng của dịch vụ Amazon EC2 có thể tăng thêm máy chủ với cấu hình tùy ý hoặc giảm bớt số máy chủ để tiết kiệm chi phí và mọi yêu cầu được đáp ứng chỉ trong vài phút (dĩ nhiên, các máy chủ ấy đều là máy ảo).

"Phải vừa cứng rắn, vừa linh hoạt và phải biết khi nào nên cứng rắn, khi nào nên linh hoạt". Đó là châm ngôn của Bezos. Vị vua của thương mại điện tử vẫn còn đủ "linh hoạt" để có thời gian nhất định cùng con cái dạo phố và mua sách... trong hiệu sách bình thường.

NGỌC GIAO

Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang