Vị ngọt của quả táo

23/09/2010 23:29

Đối với hầu hết người tiêu dùng, biểu tượng quả táo của Công ty Apple là biểu tượng của tính thanh lịch và sự ổn định của sản phẩm, thể hiện qua những thiết bị di động iPhone/iPod/iPad.

Nhưng đối với những người phát triển phần mềm ứng dụng cho các thiết bị đó, biểu tượng quả táo thường đem đến cho họ... vị chua. Trải qua nắng gió của cuộc sống, quả táo Apple đang trở nên "ngọt" hơn.



Khi xuất hiện trên thị trường vào năm 2007, iPhone không chỉ mang đến giao diện người dùng (user interface) mới lạ, sinh động, mà còn là điện thoại thông minh (smartphone) có nhiều chức năng gần giống máy tính cá nhân, hơn hẳn những sản phẩm cùng loại. Tuy nhiên, Apple muốn iPhone là một vật dụng như iPod, hơn là một máy tính như Mac.

Rút kinh nghiệm từ quá khứ, Apple kiên quyết đóng kín iPhone. Khi giới thiệu iPhone đầu tiên, Steve Jobs - giám đốc điều hành Apple, người duy nhất có quyền phát ngôn ở Apple - khẳng định iPhone không chạy phần mềm ứng dụng (app) của nhà cung cấp nào khác ngoài Apple và những nhu cầu bổ sung có thể được đáp ứng bằng ứng dụng web (web app) vì iPhone có sẵn trình duyệt Safari hoàn chỉnh. Jobs nêu lý do chính đáng: "Chúng tôi không muốn người dùng iPhone sau khi chạy ứng dụng nào đó bỗng dưng thấy iPhone không hoạt động được nữa". Dường như việc kiểm soát từ phần cứng đến phần mềm iPhone trước hết nhằm phục vụ lợi ích của người dùng, tránh dẫn đến tình trạng nhiễu nhương thường xuyên xảy ra trên máy tính cá nhân do đủ loại phần mềm độc hại.

Vào lúc đó, Apple không khẳng định việc phát hành công cụ phát triển phần mềm (Software Development Kit - SDK) cho iPhone. Dựa vào sự vượt trội của iPhone, Apple tự tin rằng công ty có thể khai thác nguồn lợi to lớn từ nhu cầu phần mềm cho iPhone, chưa vội mời gọi phần mềm của nhà cung cấp nào khác. Apple giữ kín mọi thông tin về hệ điều hành của iPhone, thậm chí không đặt tên cho hệ điều hành đó (sau khi iPad xuất hiện, hệ điều hành cho iPhone/iPod/iPad mới có tên gọi chính thức là iOS).

Trong khi người dùng bình thường cảm thấy yên tâm, thoả mãn với iPhone, chính sách đóng kín iPhone của Apple kích thích niềm vui "vượt rào" của nhiều lập trình tài năng, đặc biệt trong cộng đồng nguồn mở, nơi mà việc chia sẻ kinh nghiệm thường diễn ra trên phạm vi lớn. Những iPhone hacker bắt đầu trao đổi với nhau phương thức khảo sát cơ chế liên lạc giữa phần mềm iTunes của Apple (chạy trên máy tính cá nhân) với iPhone. Tuy nhiên, cơ chế đó không mang lại chút thông tin nào về hệ thống tập tin (file system) của hệ điều hành iPhone.

Cuối năm 2007, hacker Jonathan Zdziarski (biệt danh NerveGas) tìm được cơ chế tác động vào hệ điều hành iPhone từ phần mềm trên máy tính cá nhân (nối với iPhone) dựa vào kinh nghiệm dày dạn của anh về hệ điều hành Unix. Khảo sát tỉ mỉ, Zdziarski nhận ra hệ điều hành iPhone thực chất là hệ điều hành Mac OS X (có gốc rễ từ Unix) được viết lại cho bộ xử lý ARM. Từ đó, Zdziarski phát hiện ngày càng nhiều chi tiết về giao diện lập trình ứng dụng (Application Programming Interface - API) của hệ điều hành iPhone và phổ biến cho cộng đồng nguồn mở. Điều này nhanh chóng dẫn đến các phương án giải phóng iPhone (jailbreak) thông qua phần mềm trên máy tính cá nhân, làm cho iPhone có thể chạy được phần mềm không phải của Apple.



Jonathan Zdziarski


Đầu năm 2008, sau khi xây dựng hoàn chỉnh bộ công cụ nguồn mở để phát triển phần mềm iPhone (iPhone Open SDK), Zdziarski xuất bản quyển sách do anh biên soạn, mang tên iPhone Open Application Development (Phát triển ứng dụng mở cho iPhone), nhằm hướng dẫn chi tiết cách dùng phần mềm để giải phóng iPhone và cách lập trình ứng dụng cho iPhone bằng ngôn ngữ Objective-C. Trong lời nói đầu của quyển sách, Zdziarski nêu rõ nội dung sách là thành tựu chung của cộng đồng nguồn mở sau hàng ngàn giờ thử nghiệm iPhone mà không có bất kỳ sự trợ giúp nào từ Apple.

Quyển sách của Zdziarski dấy lên phong trào viết ứng dụng cho iPhone. Nhằm giành lại quyền kiểm soát iPhone, Apple nhanh chóng phát hành rộng rãi phiên bản thử nghiệm beta của công cụ phát triển phần mềm cho iPhone (iPhone SDK). Phiên bản iPhone SDK chính thức xuất hiện vào tháng 7/2008.



Sách "Phát triển ứng dụng mở cho iPhone" của Jonathan Zdziarski.


Công cụ iPhone SDK của Apple chỉ cho phép lập trình với API hạn chế hơn nhiều so với những gì được trình bày trong quyển sách của Zdziarski. Với Apple iPhone SDK, người lập trình không thể tạo ra phần mềm nghe nhạc, xem phim, không thể can thiệp vào cuộc gọi, không thể điều khiển phần cứng iPhone một cách tinh tế như những phần mềm của Apple. Bù lại, Apple hứa hẹn xây dựng cửa hàng App Store trên mạng, giúp người lập trình ứng dụng cho iPhone dễ dàng bán được sản phẩm của mình, theo đúng cách thức phân phối sản phẩm âm nhạc của cửa hàng iTunes Store.

Sự tiện lợi của cửa hàng App Store đã được chứng minh trong thực tế. Số lượng phần mềm ứng dụng được tạo bởi công cụ SDK chính thức của Apple tăng nhanh. Tính đến tháng 9/2010, App Store có khoảng 250.000 phần mềm ứng dụng không phải của Apple.

Muốn được xuất hiện tại App Store, phần mềm ứng dụng phải được Apple xét duyệt. Ngoài ra, chủ nhân của phần mềm phải chấp thuận tuân thủ những điều lệ nghiêm ngặt, chẳng hạn:

· Phần mềm ứng dụng tạo bởi công cụ iPhone SDK của Apple chỉ được phép phát hành thông qua App Store. Không được phép phân phối thông qua kênh phát hành nào khác, kể cả khi phần mềm bị từ chối phát hành ở App Store.

· Không được phép tìm hiểu những chi tiết kỹ thuật phía sau iPhone SDK và hệ điều hành iPhone, hoặc tạo điều kiện cho người khác làm việc đó.

· Không được phép chỉnh sửa cấu trúc của bất kỳ phần mềm nào của Apple, hoặc tạo điều kiện cho người khác làm việc đó.

· Apple được quyền xóa bỏ từ xa bất kỳ phần mềm ứng dụng nào trên iPhone nếu thấy cần thiết (dù phần mềm đã được người dùng iPhone cài đặt).

· Apple không bao giờ nợ chủ nhân phần mềm nhiều hơn 50 USD. Điều này nghĩa là nếu xảy ra sự cố (ví dụ, phần mềm ứng dụng ngưng hoạt động do việc nâng cấp hệ điều hành iPhone), chủ nhân phần mềm không thể buộc Apple bồi thường thiệt hại nhiều hơn 50 USD.

· Không được phép công bố mọi điều lệ đã thỏa thuận. Đây là điều kỳ lạ vì bản điều lệ không phải là tài liệu mật của Apple.

Về mặt kỹ thuật, Apple nghiêm cấm phần mềm có khả năng thông dịch mã lệnh (chạy chương trình khác nào đó được nạp qua mạng) hoặc có khả năng hiển thị quảng cáo từ Google. Về mặt nội dung, Apple không chấp thuận phần mềm có tính bạo lực hoặc khiêu dâm. Tuy vậy, Apple vẫn được quyền bác bỏ những phần mềm không vi phạm điều lệ mà không cần giải thích!

Dường như chưa thật yên tâm, đầu tháng 4/2010, Apple bổ sung điều lệ "xiết chặt", nêu rõ: không chấp thuận phần mềm iPhone được tạo ra bằng ngôn ngữ lập trình không phải C, Objective-C hoặc C++ (ngôn ngữ lập trình dùng cho iPhone SDK). Điều này loại bỏ khả năng tạo phần mềm iPhone bằng cách biên dịch chuyển đổi từ phần mềm Flash hoặc Java, nhằm bảo đảm phần lớn phần mềm cho iPhone là phần mềm đặc thù, không lặp lại phần mềm dùng cho nền tảng khác.

Bản điều lệ là cơ sở để Apple tự bảo vệ khi có tranh chấp pháp lý. Sự khắc nghiệt của những điều lệ khiến ngày càng nhiều người lập trình iPhone tìm đến bộ công cụ iPhone Open SDK và kênh phân phối khác (như Cydia, Rock Your Phone). Việc kiếm tiền từ App Store ngày càng khó và số lượng phần mềm iPhone bị từ chối ngày càng tăng. Với số lượng lớn phần mềm hiện có ở App Store, Apple ngày càng khó chấp thuận những phần mềm không có tính mới. Jobs tuyên bố thẳng thừng: "Chúng tôi không cần những phần mềm nhảm nhí".

Những biện pháp "không có tiền lệ" của Apple buộc chính phủ Mỹ phải xem xét. Cuối tháng 7/2010, Văn phòng Tác quyền (Copyright Office) thừa nhận việc giải phóng iPhone không vi phạm pháp luật. Hội đồng Thương mại Liên bang (Federal Trade Commission) bắt đầu điều tra về hành vi phản cạnh tranh của Apple. Trong khi đó, iPhone chịu sức ép ngày càng tăng của những loại điện thoại thông minh dùng hệ điều hành nguồn mở Android.

Ngày 9/9/2010, Apple công bố bản điều lệ sửa đổi cho người lập trình iPhone, hủy bỏ sự hạn chế về ngôn ngữ lập trình (chấp nhận phần mềm iPhone được tạo ra bằng cách biên dịch chuyển đổi từ phần mềm Flash hoặc Java), chấp nhận phần mềm có hiển thị quảng cáo từ Google, miễn là không nạp mã lệnh qua mạng. Đồng thời, Apple công khai quy trình xét duyệt phần mềm ở App Store.

Việc điều chỉnh hành vi theo hướng ôn hòa của Apple tạo nên không khí phấn chấn, lạc quan trong cộng đồng lập trình di động và trong các công ty có liên quan (như Google và Adobe). Michael Mace - chuyên gia phân tích thị trường, người từng là nhân viên của Apple - cho rằng đây có thể là bước đầu cho giai đoạn phát triển chững chạc của Apple: khép lại những kinh nghiệm cay đắng, vượt qua thời kỳ gây hấn, bắt chẹt, chòi đạp để sống còn, hình thành sự lịch lãm khôn ngoan cần có ở một công ty lớn.

NGỌC GIAO

Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang