Tương lai ở bên trong não

12/08/2013 11:08

(e-CHÍP Online) Với khẳng định "The future is in our brains", Công ty Emotiv quảng bá sản phẩm mới Emotiv Insight - thiết bị đọc ý nghĩ qua sóng não. Không chỉ tiếp nhận sóng não, điều chỉnh hoạt động của não cũng là điều khả dĩ trong tương lai.

Đầu tháng 8/2013, Công ty Emotiv giới thiệu sản phẩm mới Emotiv Insight trên trang mạng Kickstarter để thu hút đầu tư từ cộng đồng. Emotiv Insight là vòng đeo ở đầu, dùng để đọc ý nghĩ của người dùng qua sóng não (tín hiệu điện phát ra do hoạt động của não) và truyền thông tin của não cho máy tính hoặc các thiết bị di động nhờ kết nối Bluetooth. Nhờ vậy, người dùng có thể điều khiển nhiều loại thiết bị (máy tính, điện thoại, đồ chơi, xe lăn,...) bằng ý nghĩ.

Emotiv từng nghiên cứu việc xử lý thông tin từ sóng não trong gần một thập niên. Công nghệ tiếp nhận sóng não không mới, nhưng Emotiv đạt được thành tựu quan trọng trong việc xử lý lượng dữ liệu lớn từ sóng não, khử nhiễu và lọc thông tin hữu ích theo thời gian thực. Đó là việc khó khăn, ví như "lắng nghe cuộc trò chuyện trong sân vận động từ trên... khí cầu", theo nhận định của nhà thần kinh học John Donoghue (Trung tâm nghiên cứu não thuộc Đại học Brown). Một điều khác không kém quan trọng: Emotiv đã chuyển kết quả nghiên cứu thành sản phẩm cụ thể tham gia thị trường thiết bị số.

Khác với sản phẩm đời trước (Emotiv Epoc), sản phẩm Emotiv Insight có số điểm tiếp xúc với da đầu ít hơn và không phải dùng chất trơn (gel) ở điểm tiếp xúc để tăng hiệu quả tiếp nhận tín hiệu. Cùng với sản phẩm Emotiv Insight, Emotiv giới thiệu SDK (Software Development Kit - bộ công cụ phát triển phần mềm) và API (Application Programming Interface - giao diện lập trình ứng dụng) trên các hệ điều hành Android, iOS X, OS X, Linux và Windows, giúp những người lập trình tạo ra phần mềm khai thác dữ liệu do thiết bị Emotiv Insight cung cấp.


Sản phẩm Emotiv Epoc (trái) và Emotiv Insight.

Tan Le (Lê Tần) - người sáng lập, giám đốc điều hành Emotiv - nhấn mạnh rằng Emotiv Insight không chỉ là thiết bị cho phép điều khiển bằng ý nghĩ, mà còn giúp xây dựng những phần mềm cho phép cải thiện hoạt động của não:

"Emotiv Insight không chỉ là thiết bị giao tiếp giữa não và máy tính. Chúng tôi đã dành nhiều thời gian để chế tạo các bộ cảm và xây dựng phần mềm nhằm cung cấp thông tin phản hồi, cho phép tối ưu hóa hiệu năng nhận thức của người dùng. Với Emotiv Insight, chúng tôi tham gia vào lĩnh vực chế tạo thiết bị đeo trên người, nhưng thay cho việc theo dõi số bước chân (đo lượng vận động - ND), sản phẩm của chúng tôi theo dõi sức khỏe tâm thần của người dùng.

Trong bước đầu, người dùng có thể tải xuống phần mềm di động miễn phí (trên Android/iOS) để theo dõi, đánh giá hoạt động tâm thần của mình trong nhiều trạng thái khác nhau: chú ý, tập trung, quan tâm, ham thích, phấn khích, say mê, thư giãn. Từ đó, người dùng có được cách thức hiệu quả để giảm thiểu sự căng thẳng".

Theo Tan Le, người dùng có thể dựa vào số liệu, biểu đồ do Emotiv Insight cung cấp để chọn hoạt động thích hợp với trạng thái tâm thần của mình, tăng cường hiệu quả hoạt động của não bằng cách quan sát chính tập quán của não. Một khi hành vi hằng ngày được điều chỉnh hợp lý, tính cách cũng dần thay đổi. Một khi tính cách thay đổi, tương lai sẽ thay đổi!


Tan Le (trái) giới thiệu sản phẩm Emotiv Insight (2013).


Không chỉ Emotiv, vấn đề tiếp nhận và xử lý thông tin từ sóng não luôn là mối quan tâm lớn của nhiều trung tâm nghiên cứu trên thế giới. Trong tháng 4/2011, dự án BrainGate, khởi xướng bởi Tiến sĩ Donoghue, đã thử nghiệm thành công việc điều khiển cánh tay rô-bốt bằng ý nghĩ. Nhóm dự án BrainGate cấy ghép bộ cảm vào da đầu của hai người bị liệt chi hơn chục năm. Bộ cảm được đặt gần khu vực thần kinh vận động của não. Người bị liệt hình dung chuyển động của cánh tay rô-bốt và cánh tay rô-bốt đã chuyển động đúng như ý nghĩ! Trong cuộc thử nghiệm, người bị liệt đã dùng ý nghĩ để điều khiển cánh tay rô-bốt nắm lấy chai đựng cà phê đặt trên bàn, đưa chai đến miệng để uống.


Điều khiển cánh tay rô-bốt bằng ý nghĩ (dự án BrainGate, 2011).

Tiến sĩ Donoghue cho biết đã xác định được khu vực trong não liên quan đến tư duy từ ngữ và công nghệ hiện tại đã cho phép máy tính biết được người tham gia thử nghiệm đang nghĩ đến chữ cái nào trong bộ chữ cái được bày ra trước mắt. Việc lập bản đồ não đang được tiến hành và có thể phải mất vài thập niên để hoàn tất. Tuy nhiên, mỗi bước tiến trong việc lập bản đồ não đều có thể tạo ra nhiều ứng dụng.

Không chỉ thành công trong việc chuyển thông tin từ não vào máy tính, các nhà nghiên cứu não cũng thu được một số kết quả tích cực trong chiều ngược lại: chuyển thông tin từ máy tính vào não dựa vào sóng siêu âm. Sóng siêu âm tập trung vốn được dùng để hủy các tế bào bị bệnh trong não. Tuy nhiên, với cường độ thích hợp, sóng siêu âm tập trung có thể "ghi" thông tin vào não.

Tháng 7/2013, nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Susumu Tonegawa (MIT) thông báo kết quả của loạt thí nghiệm trên não chuột (rất giống não người). Nhóm Tonegawa đã làm thay đổi ký ức của chuột: chuột bị điện giật tại nơi này nhưng lại nhớ rằng bị điện giật tại nơi khác. Sự sai lệch của trí nhớ là quá trình tự nhiên, vẫn thường xảy ra trong não (chẳng hạn, một người bạn nào đó quả quyết rằng bạn có mặt trong một buổi tiệc, trong khi bạn nhớ chắc rằng mình không hề tham dự buổi tiệc đó). Tuy nhiên, thí nghiệm của nhóm Tonegawa, dù tỏ ra không... tử tế đối với chuột, đã thành công trong việc làm sai lệch trí nhớ theo chủ ý.

Theo Tonegawa, điều đó nhắc con người rằng trí nhớ không bền vững, không lưu giữ bản sao vĩnh cửu của hiện thực. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng quá trình vận động của não để tạo nên ký ức không thực có liên quan đến sự tưởng tượng, tính sáng tạo trong mọi lĩnh vực khoa học và nghệ thuật. Nghĩa là nếu không có sự vận động đó của não, sẽ không có nền văn minh!

Cũng trong hướng nghiên cứu về quá trình truyền thông tin hai chiều từ não vào máy tính và ngược lại, trong tháng 2/2013, Tiến sĩ Miguel Nicolelis (Đại học Duke) thực hiện thành công thí nghiệm trao đổi ý nghĩ giữa hai con chuột qua Internet. Thí nghiệm được thực hiện với hai con chuột ở hai nơi khác nhau: một con chuột ở Đại học Duke (bang North Carolina, Mỹ), con chuột kia ở phòng thí nghiệm tại Natal (Brazil). Nhờ thiết bị chuyển thông tin từ não con chuột này qua não con chuột kia và ngược lại, hai con chuột có xu hướng làm những việc giống nhau. Nicolelis cũng đạt được kết quả tương tự trên loài khỉ. Nicolelis thực sự tin rằng trong tương lai có thể chế tạo thiết bị cho phép trao đổi ý nghĩ giữa hai người.

Trong tháng 7/2013, các nhà khoa học của Đại học Harvard thành công trong thí nghiệm truyền thông tin từ não người vào chuột: chuột cử động đuôi theo ý nghĩ của người.


Tiến sĩ Miguel Nicolelis (Đại học Duke, 2008).

Trong phim Firefox (1982), nhân vật Mitchell Gant (vai diễn của Clint Eastwood), một điệp viên Mỹ, gặp khó khăn khi phải suy nghĩ bằng tiếng Nga để điều khiển máy bay chiến đấu của Nga. Trong phim The Matrix (1999), các nhân vật có thể tiếp nhận kỹ năng mới vào não của mình như thể tải tập tin từ mạng xuống máy tính cá nhân. Trong phim Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004), nhân vật Joel Barish (vai diễn của Jim Carrey) sử dụng một dịch vụ nhằm xóa bỏ trong ký ức của anh những gì liên quan đến người bạn gái cũ Clementine Kruczynski (vai diễn của Kate Winslet). Trong phim Total Recall (2012), nhân vật Philip Dick (vai diễn của Arnold Schwarzenegger) tiếp nhận ký ức không thực về chuyến phiêu lưu đến sao Hỏa và gặp nhiều rắc rối vì nhầm lẫn ảo tưởng với thực tại.

Những câu chuyện tưởng tượng hóa ra có những mầm mống của hiện thực. Nhận định về phim Eternal Sunshine of the Spotless Mind, Tiến sĩ Steve Ramirez (MIT) cho rằng thực ra Joel có thể xóa bỏ phần ký ức buồn về Clementine thay vì "tẩy sạch" Clementine trong ký ức của mình. Ông nói hoàn toàn nghiêm túc!


Hai nhân vật Clementine (Kate Winslet) và Joel (Jim Carrey) trong phim Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004).

NGỌC GIAO


Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang