Shuttleworth chống "cối xay gió" Windows

28/07/2013 11:18

Không ít người xem nỗ lực không mệt mỏi của Shuttleworth – người sáng lập Ubuntu Foundation - như hành động hào hiệp viển vông của chàng hiệp sĩ "tội nghiệp" Don Quixote.

Nhìn qua cửa sổ của Trạm Không gian Quốc tế ISS (International Space Station), Mark Shuttleworth nói rằng anh có cảm giác thật kỳ diệu khi được thấy tận mắt toàn bộ lục địa châu Phi, nơi anh sinh ra. "Nhìn từ không gian, Trái Đất thật đẹp và thật mong manh!". Shuttleworth thốt lên như thể không phải đang nói với Madiba - cách gọi đầy lòng kính mến của anh hướng đến nguyên Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela.

Trong trường quay của Đài truyền hình Nam Phi, Mandela và nữ sinh lớp 9 Michelle Foster lắng nghe từng lời của Shuttleworth từ ISS truyền về.

Cả nước Nam Phi chăm chú theo dõi cuộc trò chuyện thân mật giữa Mandela, Michelle và Shutlleworth qua cầu truyền hình trực tiếp ngày 1/5/2002 với niềm tự hào: Shuttleworth – doanh nhân Nam Phi 29 tuổi – trở thành người châu Phi đầu tiên bay vào vũ trụ.

Cô bé Michelle 14 tuổi là khách mời đặc biệt của Mandela. Xúc động trước nghị lực của Michelle khi trải qua những đau đớn của căn bệnh ung thư, Mandela muốn đem đến cho Michelle niềm vui nho nhỏ qua cuộc gặp gỡ với Shuttleworth, khuyến khích ước mơ trở thành nhà thiên văn của cô.

Trước khi chương trình truyền hình kết thúc, Michelle nói với với Shuttleworth: "Em tự hỏi liệu anh có thể... cưới em không?".

Bất ngờ trước câu hỏi táo bạo của cô bạn nhỏ vừa quen biết.... từ xa, Shuttleworth nhẹ nhàng đáp lại: "Rất hân hạnh được nghe câu hỏi của em".

Trở về từ chín tầng mây

Shuttleworth đã chi 20 triệu USD để có được chuyến du lịch không gian. Trở thành phi hành gia là điều mà anh từng ước ao từ thuở bé. Chiếc máy bay riêng đưa Shuttleworth đi khắp thế giới trong công việc kinh doanh không thể giúp anh nếm trải những kinh nghiệm lạ thường của cuộc sống không trọng lực giữa không gian vô tận.

Sau một năm luyện tập miệt mài tại thành phố Ngôi Sao nổi tiếng (thuộc Kazakhstan), Shuttleworth được phép tham gia vào đội phi hành Nga. Không chỉ du lịch đơn thuần, trong 10 ngày ở ISS, Shuttleworth tham gia tiến hành những thí nghiệm sinh học phân tử nhằm nghiên cứu virus HIV theo yêu cầu của các nhà khoa học Nam Phi. Thực ra, đó không phải là nguyên nhân khiến Shutlleworth trở thành một trong những niềm tự hào của nền công nghệ Nam Phi.

Mark Shuttleworth trên Trạm Không gian Quốc tế.

Sau khi tốt nghiệp Đại học Cape Town, Shuttleworth tham gia vào dự án nghiên cứu việc kết nối Internet cho Nam Phi. Ngay từ lúc ấy, Shuttleworth đã chú ý đến việc bảo đảm an toàn cho giao dịch qua mạng bằng chữ ký điện tử. Tại Mỹ, giải thuật mật mã cao cấp dùng cho chữ ký điện tử được xem là bí mật quốc gia. Chính phủ Mỹ hạn chế nghiêm ngặt việc xuất khẩu công nghệ mật mã ra nước ngoài.

Sau khi tự phát triển giải thuật mật mã, Shuttleworth thành lập công ty Thawte Consulting năm 1995, kinh doanh lĩnh vực chứng thực chữ ký điện tử. Trụ sở của Thawte là nhà để xe của bố mẹ Shuttleworth, nơi anh đặt máy chủ chạy hệ điều hành Linux. Cùng thời điểm đó, công ty VeriSign được thành lập tại Mỹ với mục tiêu kinh doanh giống như Thawte nhưng có nguồn vốn mạnh mẽ hơn nhiều.

Nhắm thúc đẩy việc dùng chữ ký điện tử trên Internet, Shuttleworth qua Mỹ để trình bày với công ty Netscape về độ tin cậy của giải thuật mật mã mà Thawte đang triển khai. Kết quả là trình duyệt Netscape Navigator có khả năng nhận biết chữ ký điện tử được chứng thực bởi Thawte cũng như bởi VeriSign. Trong cuộc tranh đua với Netscape Navigator, trình duyệt Internet Explorer của Microsoft cũng nhanh chóng có chức năng tương tự.

Trên phạm vi toàn cầu, Thawte nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần ngang ngửa với VeriSign. Điều này khiến VeriSign mua lại Thawte với giá 575 triệu USD vào năm 1999. Chỉ vài năm sau, những lần đầu tư mạo hiểm của Shuttleworth tại châu Phi, châu Âu và Mỹ đều thành công, đem đến cho anh khối tài sản trên 1 tỉ USD.

Trở về Trái Đất từ ISS ngày 5/5/2002, Shuttleworth lại tiếp tục những chuyến bay dài do công việc kinh doanh nhưng không quên dặn viên trợ lý của anh theo dõi tình hình sức khỏe của Michelle.

Khi Michelle đột ngột yếu đi, Shuttleworth muốn nói chuyện với cô bé qua điện thoại nhưng không còn kịp nữa. Michelle ngừng thở ngày 27/5/2002. Shutlleworth và Mandela đều lặng người khi hay tin.

Cuộc sống ngắn ngủi của Michelle đã khởi đầu những suy nghĩ mới mẻ của Shuttleworth. Anh quyết định chấm dứt các "trò ngông" (theo lời anh) và dùng tiền vào những việc thực sự có ý nghĩa.

Sắc màu ấm áp Ubuntu

Sau các dự án tài trợ cho ngành giáo dục Nam Phi, Shuttleworth muốn tiến hành một dự án ở phạm vi toàn cầu nhằm ủng hộ hệ điều hành nguồn mở Linux vì, theo lời anh, "nếu không có Linux, tôi đã không thể dựng nên Thawte" và hơn nữa, "tôi được hưởng đặc ân của cuộc sống nên phải đền đáp".

Từ trước khi thành lập công ty Thawte, Shuttleworth đã có "duyên nợ" với hệ điều hành Linux qua việc tham gia vào các dự án nguồn mở của tổ chức Debian. Anh hiểu rõ rằng tuy Linux rất thông dụng trên các máy tính chủ, chính việc phổ biến Linux trên máy tính cá nhân mới có thể làm thay đổi về chất toàn bộ nền công nghiệp máy tính, mới làm cho lý tưởng của phong trào Phần mềm Tự do trở thành hiện thực. Tuy nhiên, sự xuất hiện rất nhiều phiên bản khác nhau của Linux cho máy tính cá nhân cùng sự nở rộ những mô hình kinh doanh phần mềm dựa trên Linux rốt cuộc vẫn không giúp Linux đứng vững trên máy tính cá nhân trước sự áp đảo của Windows. Windows là một thương hiệu vững mạnh và rất khó lay chuyển niềm tin của phần lớn người dùng máy tính cá nhân rằng Windows luôn "thân thiện" hơn Linux.

Shutleworth cũng nhanh chóng nhận ra rằng việc tài trợ cho tổ chức của những người tình nguyện như Debian không đơn giản chút nào, thậm chí có thể làm... suy yếu tổ chức đó nếu sự phân chia tiền tài trợ được thực hiện không thỏa đáng.

Mark Shuttleworth (trái) và nguyên Tổng thống Nam Phi Thabo Mbeki (người kế nhiệm Nelson Mandela).

Năm 2005, với việc thành lập tổ chức nguồn mở Ubuntu, Shuttleworth muốn trực tiếp điều hành sự phát triển một dòng Linux riêng mang tên Ubuntu, vừa nhất quán, vừa thân thiện với người dùng, vừa được tiếp thị tốt như Windows. Song song với tổ chức Ubuntu, Shuttleworth thành lập công ty Canonical nhằm cung cấp dịch vụ trợ giúp kỹ thuật liên quan đến hệ điều hành Ubuntu.

Với Canonical, Shuttleworth cố gắng tập hợp những lập trình viên tài năng tại Nam Phi và trả lương hậu hĩnh cho họ như ở công ty phần mềm thương mại, nhằm tạo nên đội ngũ nòng cốt cho việc phát triển hệ điều hành nguồn mở Ubuntu. Trong khi đó, mọi người có thể tự do tải xuống Ubuntu từ mạng hoặc đăng ký để được nhận đĩa cài đặt Ubuntu miễn phí.

Dù luôn hy vọng Canonical có thể cân bằng thu chi, Shuttleworth phải thừa nhận rằng: "Canonical là mô hình kinh doanh đầy rủi ro nhưng để thay đổi một ngành công nghiệp, đó là sự mạo hiểm xứng đáng".

Trong tiếng Zulu thông dụng ở Nam Phi, Ubuntu nghĩa là "lòng nhân ái". Tên gọi Ubuntu gói ghém lý tưởng nhân văn và niềm tự hào về văn hóa châu Phi. Giao diện của Ubuntu hoạt động tương tự Windows nhưng dùng màu nâu, "màu ấm áp của đất đai", làm màu chủ đạo. Những phiên bản của Ubuntu đều được gọi tên bằng những loài động vật châu Phi như Warthog (heo rừng), Badger (con lửng),...

Trên Ubuntu có sẵn trình duyệt Firefox và bộ công cụ văn phòng OpenOffice, vừa đủ cho người dùng phổ thông.

Để quảng bá Ubuntu, Shuttleworth đi khắp thế giới, từ những vùng bình yên, trù phú cho đến những nơi đang bị tàn phá vì chiến cuộc. Những cuộc gặp gỡ của Shuttleworth với các chính phủ và tổ chức phi chính phủ dần dần đem lại hiệu quả: Ubuntu trở thành dòng Linux mạnh nhất hiện nay trên máy tính cá nhân.

Cuộc chiến với "cối xay gió" Windows

Ubuntu là dòng Linux mạnh nhất trên máy tính cá nhân nhưng vẫn yếu ớt so với Windows. Ngoài các phần mềm thông dụng, người dùng không có được nhiều phần mềm chuyên nghiệp trên Ubuntu. Dù Ubuntu miễn phí, dù Ubuntu được trang bị nền tảng Wine để chạy các ứng dụng Windows như Photoshop hoặc AutoCAD, việc sử dụng Windows... bất hợp pháp vẫn hấp dẫn hơn. Chính tình trạng vi phạm bản quyền Windows ở mức độ nhất định đem đến quyền lực của Windows.

Năm 2005, hai giáo sư của Đại Học Harvard, Ramon Casadesus-Masanell và Pankaj Ghemawat (R&P), bắt đầu thiết lập các mô hình toán (mathematical model) để diễn đạt cuộc cạnh tranh giữa Linux và Windows, nhằm thử trả lời câu hỏi "Bên nào thắng?". R&P chọn ra những yếu tố quan trọng nhất của Linux và Windows để đưa vào mô hình. Đối với Linux, đó là khả năng đáp ứng nhanh chóng nhu cầu thực tế (do công khai mã nguồn). Đối với Windows, đó là tính phổ biến (Windows có mặt trên mọi máy tính cá nhân trước khi có Linux). Kết quả tính toán cho thấy Linux không bao giờ thay thế được vai trò của Windows!

Kết luận như vậy cũng không thay đổi khi bổ sung yếu tố giá cả vào mô hình (Linux có giá bằng không và Windows có giá lớn hơn không). Đó là do R&P tính đến cả tình trạng vi phạm bản quyền Windows, được chia thành hai loại: người dùng vi phạm dù có khả năng mua Windows và người dùng vi phạm vì không có khả năng mua Windows. Theo R&P, trong khi loại đầu gây thiệt hại cho Microsoft, loại sau lại làm tăng lợi nhuận của Microsoft trong tương lai! Mô hình cho thấy Microsoft có thể điều khiển tình trạng vi phạm bản quyền Windows như một công cụ để củng cố tính phổ biến của Windows và bảo đảm lợi nhuận. Thực tế cũng cho thấy rõ: Linux không thể nào thâm nhập vào những nơi mà việc vi phạm bản quyền Windows diễn ra phổ biến.

Thông qua mô hình, R&P nêu ra những biện pháp mà Microsoft có thể thực hiện để đẩy lùi Linux:

- Gia tăng khả năng đáp ứng yêu cầu thực tế bằng cách lắng nghe ý kiến người dùng, tưởng thưởng cho những đề nghị, những phát hiện có giá trị của người dùng và đẩy nhanh tốc độ cải tiến mã nguồn.

- Cung cấp Windows và ứng dụng trên Windows miễn phí cho trường phổ thông và đại học, cho những tổ chức không có khả năng mua Windows.

- Làm cho các ứng dụng Windows cùng các dạng thức tập tin của nó không thể hoặc khó dùng trên Linux.

- Thu hút mạnh các công ty phần mềm vào việc phát triển ứng dụng Windows.

- Cung cấp một phần mã nguồn Windows cho các trường đại học, cho các chính phủ để họ yên tâm dùng Windows trong những hệ thống "nhạy cảm".

Microsoft đã thực hiện tất cả biện pháp nêu trên. Tuy nhiên, R&P cũng chỉ ra rằng cho dù Microsoft chấp nhận cung cấp Windows với giá bằng không (chỉ thu lợi nhuận từ ứng dụng trên Windows, quan trọng nhất là bộ công cụ Office), cho dù Microsoft "thuyết phục" được Richard Stallman và Linus Torvalds "giã từ vũ khí", vẫn rất khó đánh bại Linux.

Khi xuất hiện trào lưu sử dụng máy tính netbook, Shutleworth phấn khởi: "Một khi người dùng không quan tâm đến Microsoft Office và tập trung vào giao tiếp xã hội thông qua Twitter chẳng hạn, việc sử dụng hệ điều hành Windows không còn quan trọng". Nhiều nhà phân tích thị trường cũng từng cho rằng Linux sẽ lấn át Windows trên netbook. Thực tế cho thấy tình trạng ngược lại: hầu hết người dùng muốn có hệ điều hành quen thuộc Windows XP trên netbook. Windows XP giá rẻ trên netbook khiến sự miễn phí của Linux mất tác dụng.

Khi hệ điều hành Windows 7 sắp ra đời, Shuttleworth nhìn thấy cơ hội mới cho Linux nói chung: Microsoft buộc phải hạn chế Windows XP giá rẻ trên netbook để tạo sức sống cho hệ điều hành mới. Trong thực tế, trào lưu netbook dùng Windows XP đã tự phai tàn, thúc đẩy nhu cầu sử dụng Windows 7!

Với trào lưu sử dụng smartphone (điện thoại thông minh), Shuttleworth lại nhìn thấy cơ hội và quyết định hành động cụ thể. Từ đầu năm 2012, Shuttleworth tổ chức thực hiện dự án Ubuntu Edge, nhằm tạo ra phiên bản hệ điều hành Ubuntu đặc biệt kết hợp với hệ điều hành Android, tương tự tính chất "hai mặt" của Windows 8 (vừa dùng được cho thiết bị di động, vừa dùng được cho máy tính cá nhân PC). Tuy nhiên, trong khi Microsoft hợp nhất PC với tablet (máy tính bảng), Ubuntu dự định hợp nhất hai "thái cực": máy tính để bàn PC với smartphone! Ubuntu thiết kế một loại smartphone chạy hệ điều hành Android, có khả năng tự động chuyển qua hệ điều hành Ubuntu khi được nối với màn hình, bàn phím và con chuột. Ubuntu và Android sử dụng cùng một hệ thống tập tin.

Để đóng vai bộ não của PC, smartphone mang tên Ubuntu Edge có cấu hình mạnh mẽ: bộ xử lý nhiều lõi mạnh nhất hiện nay, 4 GB RAM và 128 GB SSD (Solid State Drive). Khi được dùng như PC, smartphone Ubuntu Edge vẫn thực hiện đồng thời chức năng điện thoại. Người dùng vẫn có thể tiếp tục gọi điện thoại khi đang làm việc với màn hình lớn.

Để có vốn cho việc đặt hàng sản xuất hàng loạt loại smartphone mới, Ubuntu kêu gọi mọi người đặt mua trước. Ubuntu đang cần có 32 triệu USD cho việc sản xuất số lượng tối thiểu: 40.000 chiếc Ubuntu Edge.



Điện thoại thông minh Ubuntu Edge trở thành bộ não của PC khi được nối với màn hình lớn.


Shuttleworth luôn tin tưởng rằng mọi sự đang dần thay đổi bất chấp sức mạnh của Microsoft, bất chấp... những khoản tiền lớn của anh đổ vào Ubuntu chưa có cơ hội tái tạo! Không ít người xem nỗ lực không mệt mỏi của Shuttleworth như hành động hào hiệp viển vông của chàng hiệp sĩ "tội nghiệp" Don Quixote.

Cuộc chiến với "cối xay gió" Windows là vô vọng? Có lẽ Shuttleworth không hề nghĩ về điều đó vì anh biết rõ hơn ai hết: "Tôi được hưởng đặc ân của cuộc sống".

NGỌC GIAO

Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang