Phía sau Google Chrome

08/12/2008 08:56

Khi Chrome vừa xuất hiện, giới truyền thông đặt câu hỏi "Với thị phần nhỏ bé hiện tại, liệu Chrome sẽ thành công hay thất bại?". Thực ra, hiện tại và tương lai của Chrome đã được quyết định từ... quá khứ.



Brian Rakowski vội vã bước vào phòng họp trong tòa nhà số 41 thuộc trụ sở Mountain View của Google. Các lead (cách gọi "trưởng bộ phận" trong nội bộ Google) đã tề tựu đông đủ. Larry Page và Sergey Brin – hai nhà sáng lập của Google – cũng vừa đến. Brin vẫn còn cầm trên tay quả bóng rổ từ sân tập.

Những cuộc họp giao ban ngày Thứ Hai hàng tuần đã thành nề nếp từ khi Rakowski nhận nhiệm vụ quản lý một dự án bí mật của Google: xây dựng trình duyệt Web hoàn toàn mới mang tên Chrome. Tuy nhiên, cuộc họp giữa tháng 8/2008 lần này quan trọng khác thường: quyết định việc công bố Chrome.

Sau khi mọi nội dung mà Rakowski ghi lên bảng đã được thảo luận rốt ráo, Sundar Pichai - phó giám đốc phụ trách sản phẩm – đặt câu hỏi: "Chúng ta còn quên gì không? Có điều gì khiến các bạn phải thức đêm thức hôm không?". Darin Fisher – người từng tham gia tích cực vào việc xây dựng trình duyệt Firefox – kêu lên: "Chắc chắn không phải là vì Chrome rồi!". Mọi người cười xòa vì ai cũng biết Fisher luôn bận bịu với "qúy tử" chỉ mới mười tuần tuổi.

Hai tuần sau cuộc họp ấy, Google công bố trình duyệt Chrome. Đó là sự kiện công nghệ nổi bật nhất của năm 2008. Thật lạ lùng, Chrome ra đời vừa đúng mười năm sau chiến thắng của trình duyệt Microsoft Internet Explorer (IE), vừa đúng mười năm thành lập Tổ chức Mozilla - cái nôi của trình duyệt Firefox. Trình duyệt Chrome đã thay đổi sâu sắc cục diện của cuộc chiến trình duyệt.

Khi Chrome vừa xuất hiện, những bài bình luận tràn ngập các phương tiện truyền thông nhằm trả lời câu hỏi "Vì sao Google phải xây dựng trình duyệt mới?" hoặc "Vì sao Google lại chờ lâu đến vậy mới bắt đầu xây dựng trình duyệt?". Đến nay, người ta đặt thêm câu hỏi "Với thị phần nhỏ bé hiện tại, liệu Chrome sẽ thành công hay thất bại?". Không thể làm sáng tỏ vấn đề từ thị phần hiện tại của Chrome, vì hiện tại và tương lai của Chrome đã được quyết định từ... quá khứ.


Google công bố Chrome trong cuộc họp báo ngày 2/9/2008 tại Palo Alto, California (Mỹ). Từ trái qua: Larry Page, Brian Rakowski, Sundar Pichai, Sergey Brin, Darin Fisher, Lars Bak, Ben Goodger.

Dự án bí mật của Google

Eric Schmidt – giám đốc điều hành Google – kể lại: "Khi tôi gia nhập Google năm 2001, Larry và Sergey nói ngay với tôi: 'Chúng ta phải tự xây dựng trình duyệt', nhưng tôi nói với họ rằng việc này chưa phải lúc. Tôi cho rằng Google chưa đủ mạnh để tham gia cuộc chiến trình duyệt. Điều quan trọng nhất là phải giữ kín chiến lược của mình để không lọt vào tầm ngắm của đối phương".

Tuy nhiên, bằng cách nào đó, dự định xây dựng trình duyệt của Google bị lộ. Trong năm 2004, một bài báo trên tờ New York Times khẳng định rằng Google đang xây dựng trình duyệt riêng, căn cứ vào nguồn tin từ "một người am hiểu Google". Schmidt phải lên tiếng chính thức bác bỏ tin đồn ấy. Từng là giám đốc kỹ thuật của Sun Microsystems khi xảy ra cuộc chiến trình duyệt lần thứ nhất trong những năm 1990, Schmidt hiểu rõ sự nguy hiểm khi đối đầu với Microsoft.

Vào thời điểm có tin đồn như vậy, đúng là Google chưa bắt đầu xây dựng trình duyệt riêng vì cuộc tranh luận giữa Schmidt với Page và Brin chưa kết thúc. Một giải pháp "trung dung" được đưa ra: thành lập một nhóm đặc nhiệm, góp sức vào việc xây dựng trình duyệt nguồn mở Firefox, giao cho Ben Goodger và Darin Fisher phụ trách. Khi còn làm việc cho Mozilla, Goodger và Fisher từng gắn bó với Firefox từ những ngày đầu.

Để chuẩn bị cho trình duyệt riêng, Google còn tìm cách mua lại các công ty nhỏ đang nắm giữ những công nghệ thích hợp. Khi Google sáp nhập công ty GreenBorder nổi tiếng với công nghệ tạo lớp đệm an toàn giữa ứng dụng bất kỳ và hệ điều hành, giới truyền thông đã "đoán già đoán non" rằng Google sắp tung ra phần mềm chống virus của riêng mình. Thực ra, Google nhìn thấy ở công nghệ của GreenBorder các phương tiện giúp "che chắn" trình duyệt với các ứng dụng khác đang cùng chạy trên máy tính và giúp cô lập các trang Web đang mở đồng thời. Nhờ vậy, tác động của chương trình phá hoại (nếu có) từ trang Web nào đó luôn bị "khoanh vùng", không thể làm hỏng trình duyệt và lan rộng trong hệ thống.

Mùa thu năm 2006, "nhóm Firefox" của Google được yêu cầu bắt tay vào việc xây dựng một trình duyệt mới khác hẳn IE và Firefox: nhỏ gọn hơn (chiếm ít bộ nhớ hơn), an toàn hơn và chạy nhanh hơn. Khi "nhóm Firefox" tỏ ý e ngại rằng việc đó giống như một hành động phá hoại Mozilla, những người lãnh đạo Google khẳng định rằng dự án trình duyệt mới sẽ trở thành dự án nguồn mở ngay khi được công bố.

Dường như muốn chứng tỏ Google không "rút ruột" Firefox, nhóm đặc nhiệm quyết định xây dựng trình duyệt mới dựa trên dự án nguồn mở khác với Firefox. Trình duyệt mới mang tên Chrome dựa vào nguồn mở Webkit để phân tích và hiển thị nội dung HTML (giống như trình duyệt Safari của công ty Apple) trong khi Firefox dựa trên nguồn mở Gecko thừa hưởng từ trình duyệt Netscape.

Google chủ động thông báo dự án bí mật của mình cho Mozilla. Pichai được cử đến gặp Mitchell Baker – nữ chủ tịch của Mozilla. Baker bình thản khi biết tin và cho rằng điều đó củng cố thêm niềm tin của Mozilla rằng Web phải dựa trên chuẩn mở, mọi người phải có quyền lựa chọn trình duyệt và sự cạnh tranh là điều tốt cho tất cả. Baker tiễn Pichai với câu nói nhẹ nhàng: "Tôi mong rằng mọi người dùng Firefox sẽ thử dùng trình duyệt mới (của Google) và sẽ... trở lại với chúng tôi".


Các lập trình viên chủ chốt của dự án Chrome (từ trái qua): Lars Bak, Darin Fisher và Ben Goodger.

Sức mạnh từ Đan Mạch

Khác với Microsoft, Google xây dựng trình duyệt riêng không nhằm mục đích "cài" vào đó những "chuẩn" của riêng mình. Điều mà Google cần nhất ở trình duyệt mới là guồng máy JavaScript chạy nhanh và ổn định, tạo cơ hội cho việc xây dựng các ứng dụng Web có sức mạnh ngang với các ứng dụng chạy trực tiếp trên hệ điều hành. Khi phát triển các ứng dụng Gmail và Google Maps, Google đã khai thác đến tận cùng khả năng của guồng máy JavaScript trong các trình duyệt hiện có. Trình duyệt dường như không "chịu nổi" những ứng dụng Web phức tạp hơn nữa.

Vấn đề đặt ra đối với JavaScript tương tự tình trạng công nghệ Java của Sun Microsystems trên mười năm trước. Thuở ban đầu, ứng dụng Java chạy bởi trình duyệt rất chậm chạp khiến nhiều người cho rằng không thể dùng Java để phát triển những ứng dụng "thực thụ". Lars Bak – một lập trình viên ở Đan Mạch – nảy ra ý định xây dựng máy ảo có khả năng biên dịch tức thời ứng dụng Java thành mã bản ngữ (native code) vào lúc chạy. Lars Bak được Sun mời sang Mỹ để phát triển máy ảo Java trên nhiều loại thiết bị.

Sau gần mười năm làm việc cho Sun, Lars Bak trở về quê hương, chủ yếu để hai con gái của anh được giáo dục theo truyền thống Đan Mạch. Trong khi đang nghỉ ngơi ở trang trại thuộc vùng ngoại ô thành phố cổ Aarhus và suy nghĩ về những dự án tương lai, Bak nhận được cuộc gọi từ Google, đề nghị anh phát triển máy ảo JavaScript hoàn chỉnh, tương tự máy ảo Java. Bak định từ chối nhưng cuối cùng bị thuyết phục vì "việc này sẽ làm thay đổi tương lai của Web". Google cũng nói rõ rằng dự án sẽ trở thành nguồn mở và công việc của Bak sẽ là đóng góp rất quan trọng cho công nghệ trình duyệt nói chung. Lý lẽ của Google thực ra không cường điệu vì ngôn ngữ JavaScript đã là chuẩn thực tế, luôn gắn chặt với HTML (không như Java).

Vì Bak không muốn rời Đan Mạch, Google để anh tự tổ chức nhóm lập trình riêng ngay tại trang trại ở Aarhus. Bak đặt tên cho máy ảo JavaScript của anh là V8 (tên của một loại động cơ 8 xy-lanh). Nhóm V8 làm việc 12 giờ mỗi ngày, quyết tâm phá kỷ lục về tốc độ chạy mã JavaScript.

Trong lần kiểm thử Chrome tại Google lần cuối trước khi công bố, máy ảo V8 chạy mã JavaScript nhanh hơn 10 lần so với Firefox 3 và Safari 3, nhanh hơn... 56 lần so với IE7 trong một phương pháp thử. Đích thân Page thử nghiệm Chrome trên những máy tính cũ, chạy chậm, để tin chắc rằng Chrome dùng ít bộ nhớ hơn các trình duyệt khác. Bak khẳng định: "Giờ đây ta có thể chạy mã nhiều hơn bằng trình duyệt. Những người lập trình Web có thể sáng tạo thoải mái".

Google có thể yên tâm tiếp tục phát triển những ứng dụng Web "đời mới" dựa vào nền tảng JavaScript phổ biến, thay vì yêu cầu người dùng cài đặt thêm Adobe Flash hoặc Microsoft Silverlight.

Trình duyệt đang dần thay thế vai trò của hệ điều hành. Sự "nguy hiểm" của JavaScript – điều mà Microsoft đã nhìn thấy từ lâu – trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.

Thành công với thị phần 1%

Với thị phần nhỏ bé 1% của Chrome, lại thêm hiện tượng nhiều người dùng rời bỏ Chrome sau thời gian làm quen, có không ít ý kiến cho rằng Chrome đã thất bại. Người dùng từ bỏ Chrome chủ yếu vì Chrome... quá đơn giản, thiếu những bộ phận "cộng thêm" (add-on). Để khắc phục, Google nhanh chóng hoàn chỉnh giao diện lập trình của Chrome, mời gọi sự phát triển những "phụ tùng" cho Chrome, nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dùng giống như Firefox hiện nay.

Thực ra, giành giật thị phần cho Chrome không phải là việc ưu tiên của Google. Trong cuộc họp báo để công bố Chrome ngày 2/9/2008, Brin nêu rõ: "Thành công của Firefox đã cổ vũ chúng tôi. Chúng tôi không hề muốn làm giảm thị phần của Firefox".

Page giải thích: "Firefox có thể tiến bộ bằng cách tham khảo mã nguồn của Chrome. Khi các trình duyệt đều chạy nhanh hơn, mọi người dùng Internet sẽ làm việc hiệu quả hơn".

Brin khẳng định: "Chúng tôi muốn thấy xuất hiện nhiều trình duyệt hơn. Khi có nhiều trình duyệt, những người lập trình Web càng thấy rằng tôn trọng chuẩn mở bao giờ cũng tốt hơn".


Larry Page (trái) và Sergey Brin trong cuộc họp báo giới thiệu Chrome ngày 2/9/2008.

Hai người sáng lập Google đã giải thích rất rõ ý nghĩa của Chrome. Google muốn thúc đẩy sự tiến bộ của công nghệ trình duyệt thông qua Chrome. Thật đơn giản, nếu người dùng làm được nhiều việc hơn với trình duyệt, lợi nhuận của Google cũng nhiều hơn. Nếu có nhiều trình duyệt hơn, người lập trình không thể tạo ra ứng dụng Web cho riêng trình duyệt IE như trước đây. IE phải cạnh tranh sòng phẳng bằng hiệu năng, không thể dựa vào sự xác lập những "chuẩn" riêng của Microsoft.

Ngay sau khi Chrome được công bố, Brendan Eich – cha đẻ JavaScript, giám đốc kỹ thuật của Mozilla – công nhận máy ảo V8 của Chrome là thành tựu tuyệt vời, đồng thời thông báo về việc trang bị máy ảo JavaScript chạy nhanh hơn V8 trong phiên bản Firefox tiếp theo. Như một lời đáp, Microsoft quyết định kéo dài thời gian hoàn thiện IE8, quyết không chịu thua trong những cuộc thử nghiệm về tốc độ.

Chrome được tạo ra để khởi động cuộc đua mới của các trình duyệt và Chrome đã thành công.

NGỌC GIAO


Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang