Ông Hoàng Mocap

21/03/2013 17:13

Andy Serkis - người có nhiều vai diễn gắn với nhân vật ảo - được giới truyền thông tôn vinh bằng danh hiệu riêng: "Ông Hoàng Mocap" (King Of Mocap).

Cũng như các năm trước, giải thưởng Oscar lần thứ 84 (2012) không xét đến những diễn viên mocap những người diễn xuất cho nhân vật ảo được tạo bởi máy tính. Đóng góp của họ cho điện ảnh vẫn chưa được công nhận là hoạt động nghệ thuật.

Mocap (Motion capture) là công nghệ ghi nhận chuyển động thực để diễn dịch thành chuyển động của mô hình trên máy tính. Trong điện ảnh, mocap được ứng dụng để cử chỉ của diễn viên được chuyển thành cử chỉ của "nhân vật ảo", còn được gọi là "nhân vật số" hay "nhân vật CG" (Computer Graphics).

Đạo diễn Robert Zemeckis là một trong những người tiên phong ứng dụng mocap vào điện ảnh với phim The Polar Express (2004). Tuy nhiên, việc diễn xuất nét mặt và ánh mắt của các nhân vật ảo trong The Polar Express chưa đủ tinh tế. Ánh mắt... lờ đờ của nhân vật ảo do Tom Hanks thủ diễn đã gây phản cảm cho người xem, góp phần tạo nên thành kiến đối với mocap trong điện ảnh. Những "dị ứng" nhất định vẫn luôn xuất hiện mỗi khi công nghệ mới thâm nhập nghệ thuật.

Andy Serkis - diễn viên người Anh gốc Iraq - là người có duyên kỳ lạ với mocap. Với vai diễn mocap đầu tiên nhằm thể hiện nhân vật biến dạng gớm ghiếc Gollum trong bộ phim The Lord of The Rings (2001-2003), Serkis đã thành công. Do nhân vật Gollum gây ấn tượng mạnh đối với người xem, từng có nhiều ý kiến trong giới phê bình điện ảnh cho rằng Serkis xứng đáng với giải Oscar "diễn viên phụ xuất sắc". Các vai diễn mocap tiếp theo của Serkis đều được đánh giá cao: khỉ đột khổng lồ Kong trong phim King Kong (2005), chú tinh tinh thông minh Caesar trong phim Rise of the Planet of the Apes (2011) và thuyền trưởng Haddock trong phim The Adventures of Tintin (2011).

Serkis nói đùa rằng trước khi phim The Adventures of Tintin khởi quay, ông cứ ngỡ mình sẽ được mời vào vai... chú chó lông trắng Snowy của nhân vật Tintin. Serkis đã trở lại với vai Gollum trong phim mới The Hobbit (dự kiến phát hành trong năm 2012).

Về vai Gollum đầu tiên, Serkis kể lại: "Lúc đầu họ gọi cho tôi, đề nghị tôi lồng tiếng cho nhân vật Gollum, một nhân vật số thuần túy. Nhưng khi đến gặp đạo diễn Peter Jackson, tôi mới biết rằng ông ta cần người vào vai Gollum để diễn cùng với các diễn viên khác và cách duy nhất để tạo ra giọng nói của Gollum là tôi phải nhập vai ấy. Ngay buổi diễn đầu tiên, tôi phải leo lên miệng núi lửa cao 6000 bộ trong trang phục như người nhái".


Serkis diễn xuất cho nhân vật ảo Gollum.

Trang phục "người nhái" của Serkis có gắn nhiều hình tròn nhỏ, có màu nổi bật. Trong khâu hậu kỳ, hình ảnh của Serkis trong những cảnh quay được xóa đi, thay thế bởi nhân vật ảo Gollum có diễn xuất tương tự, nhờ sự tương ứng giữa các đốm màu trên trang phục của Serkis với các điểm định trước trên mô hình nhân vật. Trên khuôn mặt của mô hình nhân vật cũng có những điểm đánh dấu, tương ứng với những đốm đen được vẽ trên mặt Serkis, nhằm diễn xuất nét mặt trong khung hình cận cảnh.

"Sau việc diễn xuất hình thể cho nhân vật số Gollum, việc diễn xuất nét mặt cho Gollum là bước phát triển tất yếu. Công việc của tôi tựa như những cuộc thử nghiệm liên tiếp cho công nghệ mới. Họ đặt lên mặt tôi một mặt nạ bằng nhựa dẻo có nhiều lỗ nhỏ. Qua các lỗ đó, họ vẽ những đốm đầy trên mặt tôi, khiến tôi trông như bị bệnh đậu mùa. Những đốm như vậy nhằm theo dõi chuyển động của cơ mặt. Họ cũng kẻ mắt và tô son thật đậm cho tôi để theo dõi chuyển động của mắt và môi".

Đối với nhiều người, công việc của Serkis không có gì mới, hoàn toàn tương tự những người từng diễn xuất để hướng dẫn họa sĩ hoạt hình. Ngoài những hành động cường điệu "theo kiểu hoạt hình", cử chỉ của nhân vật trong phim hoạt hình thường là sự sao chép cử chỉ của người thực qua từng khung hình của cảnh quay nháp. Trong hoạt động như vậy, họa sĩ hoạt hình được xem là chủ thể, là người sáng tạo, chứ không phải người diễn nháp. Chính cách nhìn như vậy khiến hoạt động của diễn viên mocap bị che khuất bởi animator điều khiển nhân vật ảo, khiến vai trò của diễn viên mocap chỉ được xem là thứ yếu.

Những người từng diễn cùng với vai mocap của Serkis có cách nhìn ngược lại. Nữ diễn viên Naomi Watts kể về vai diễn Ann Darrow của cô trong phim King Kong: "Vai trò của Serkis rất quan trọng. Chúng tôi không thể diễn nếu không có anh ấy. Anh cũng là một nhân vật trong phim như các vai khác. Anh không nói câu nào nhưng anh có rất nhiều thể hiện, qua cử chỉ, qua cảm xúc. Anh đeo chiếc microphone đặc biệt giúp tạo ra những tiếng rít lạ thường của Kong. Nhờ phản ứng lại diễn xuất của anh, tôi mới thực hiện được vai diễn của mình. Đúng là khâu hậu kỳ đã làm những điều kỳ diệu để tạo ra Kong, nhưng những gì mà bạn thấy trên màn ảnh, mọi cử chỉ, cảm xúc của Kong đều xuất phát từ Serkis. Bộ mặt dữ tợn của Kong bỗng dãn ra tựa như một nụ cười rất nhẹ, tựa như có tia sáng trong mắt của Kong, tất cả những cái đó là của Serkis. Chính nhờ vậy mà tôi nhập vai bình thường như trong các phim khác".

Peter Jackson - đạo diễn phim King Kong - cũng nhấn mạnh vai trò của Serkis: "Serkis giúp chúng tôi có được Kong. Để thực hiện những cảnh có Ann và Kong, không thể thiếu anh ấy. Naomi nhất thiết phải có bạn diễn. Trong những cảnh mà Ann ngước nhìn Kong, đó chính là Naomi ngước nhìn Andy đang đứng trên thang hoặc trên giàn cao. Để thực hiện vai diễn của mình, Andy đã đến Rwanda để nghiên cứu loài khỉ đột. Andy tìm hiểu về khỉ đột kỹ hơn tôi nhiều. Mỗi khi Andy nói với tôi rằng 'khỉ đột không hành động như vậy đâu, Peter', dĩ nhiên tôi phải nghe anh ấy".

Kể từ phim Avatar của đạo diễn James Cameron, công nghệ mocap có bước tiến vượt bậc: ngoài hành động và nét mặt của diễn viên, sự di chuyển của tròng mắt cũng được ghi nhận và được thể hiện tức thời trên mô hình nhân vật. Đạo diễn có thể chỉ đạo diễn xuất trong trường quay, đồng thời theo dõi màn hình máy tính để đánh giá kết quả đạt được trên nhân vật ảo trong không gian ba chiều. Thuật ngữ performance capture (ghi nhận diễn xuất) bắt đầu trở thành nội dung của khái niệm mocap. Phim Rise of the Planet of the Apes (gọi tắt là Apes) được thực hiện hoàn toàn theo công nghệ mới đã dùng cho phim Avatar.

Andy Serkis và nhân vật ảo Caesar.

James Franco - bạn diễn của Serkis trong phim Apes (trong vai nhà sinh học Will Rodman) - kêu gọi sự thừa nhận vai trò của diễn viên mocap: "Cũng như nhiều người, tôi hơi lo ngại khi nghĩ về tương lai của điện ảnh, khi nghĩ rằng diễn viên có thể không còn cần thiết. Nhưng sau khi tham gia phim Apes, tôi nghĩ ngược lại. Việc dùng công nghệ mới không có nghĩa là diễn xuất theo cách cũ sẽ đi theo con đường của phim câm. Những diễn viên vẫn có thể nhìn vào mắt nhau, tương tác theo cách truyền thống. Trước đây, nếu phim có nhân vật CG, diễn viên phải dùng trí tưởng tượng để diễn với một vật thay thế vô tri giác. Công nghệ mới làm cho nhân vật CG trở thành diễn viên thực. Tương tác giữa những người thực mới có khả năng tạo nên nét diễn thú vị bất ngờ, không định trước. Đó chính là điều mà tôi đã học ở trường điện ảnh, cũng chính là điều mà tôi đã trải nghiệm khi tương tác với Andy Serkis trong vai Caesar. Caesar đồng nhất với Andy vì mọi cử chỉ, mọi nét mặt, mọi âm thanh do Andy tạo ra đều được ghi nhận. Toàn bộ diễn xuất của Andy được ghi nhận. Việc tạo ra mô hình nhân vật Caesar trên máy tính ở xưởng Weta để có kết quả cuối cùng không giống công việc của người làm hoạt hình, mà giống như công việc của người hóa trang cho diễn viên. Mô hình Caesar được trùm lên diễn xuất của Andy. Đã có những diễn viên nhận giải Oscar do những vai diễn với diện mạo dị thường nhờ hóa trang như John Hurts trong phim The ElephantMan, Nicole Kidman trong phim The Hours, SeanPenn trong phim Milk. Người hóa trang đã góp phần quan trọng tạo nên diện mạo nhân vật nhưng sự diễn xuất bên dưới lớp hóa trang chỉ thuộc về diễn viên. Vấn đề là sự 'hóa trang số' cho Andy gây ấn tượng mạnh đến nỗi mọi người quên rằng chính anh ấy tạo nên linh hồn của Caesar".


Chú tinh tinh Caesar (Andy Serkis) và nhà sinh học Will Rodman (James Franco) trong phim Rise of the Planet of the Apes.

Tuy có phiền lòng vì lao động nghệ thuật của mình chưa được thừa nhận, Serkis vẫn lạc quan, vẫn hào hứng với những vai diễn mocap: "Công nghệ mới cho phép diễn viên hóa thân vào rất nhiều nhân vật khác nhau. Bạn không còn bị hạn chế bởi hình thể. Bạn có thể diễn bất cứ nhân vật nào".

Là một diễn viên, Serkis vui thích nghĩ rằng vào lúc nào đó ông có thể nhận vai Romeo, thậm chí nhận vai... Juliet.

NGỌC GIAO
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang