Người khổng lồ Android

10/11/2013 12:14

Biểu tượng của hệ điều hành Android là người máy dễ thương, hơi giống người máy R2D2 trong phim Star Wars. Cũng giống như trong phim viễn tưởng, người máy nhỏ bé Android nay đã vươn lên thành người máy khổng lồ. Nhờ đâu?

Biểu tượng của Android Kit Kat, phiên bản mới nhất của hệ điều hành Android (4.4).

Ngày 8/11/2013, khi thuyết trình trước giới đầu tư và giới thiệu triển vọng của sản phẩm Shield - máy trò chơi dùng hệ điều hành Android, Jen-Hsun Huang - người sáng lập, giám đốc điều hành Công ty Nvidia - nhận định: "Chúng tôi tin rằng Android sẽ là nền tảng rất quan trọng của lĩnh vực trò chơi điện tử trong tương lai. Chúng tôi phải tạo ra ngay các thiết bị cho phép trải nghiệm những trò chơi hấp dẫn nhất trên Android. (...) Chưa từng có hệ điều hành nào linh hoạt như Android. Android là hệ điều hành có tính đột phá cao nhất, chưa từng thấy trong vài thập niên gần đây".

Hệ điều hành Android, vốn được thiết kế cho những thiết bị di động, đang được đưa vào muôn vàn thiết bị khác: máy ảnh, máy thu hình, hệ thống tự động trên xe hơi, những thiết bị chuyên dụng trong nhiều lĩnh vực và cả máy tính PC "tất cả trong một" (all-in-one PC). Máy trò chơi cầm tay Shield dùng hệ điều hành Android có màn hình nhỏ để có thể chơi ở mọi nơi, đồng thời có khả năng chuyển nội dung lên màn hình lớn khi chơi tại nhà. Dựa vào Android để tạo ra sản phẩm Shield cạnh tranh trực tiếp với Nintendo và Sony, Nvidia đã thực hiện lựa chọn có tính chiến lược. Nvidia cũng có sản phẩm dùng hệ điều hành Windows RT, nhưng theo cách diễn đạt của Huang, Nvidia đánh giá Android cao hơn hẳn Windows RT và mọi hệ điều hành khác.


Máy trò chơi Shield của Nvidia dùng hệ điều hành Android.

Khi Microsoft trở thành nhà sản xuất phần cứng thực thụ, ngày càng giống Apple, các nhà sản xuất khác dường như chỉ có thể trông cậy vào hệ điều hành nguồn mở Android để tạo ra sản phẩm đặc thù, đủ sức cạnh tranh.

Liệu Huang có nói quá lời khi ca ngợi Android? Có thể tin rằng Huang đánh giá không sai, căn cứ vào quyết tâm cao độ của Microsoft và Apple nhằm đánh bại Android. Microsoft đang liên kết với Apple, BlackBerry, Ericsson và Sony, dùng mọi bằng sáng chế (patent) có được, chuẩn bị khởi kiện "toàn diện" Google cùng các nhà sản xuất thiết bị dùng hệ điều hành Android. Với những bằng sáng chế vừa mua được từ Nortel (do Nortel phá sản), liên minh chống Android muốn tăng cường sức ép để hạn chế tối đa lợi nhuận của các nhà sản xuất dùng Android, nếu không thể làm họ nản chí, từ bỏ Android.

Trong những năm tháng cuối đời, Steve Jobs - người sáng lập Apple - từng bày tỏ ý định thực hiện một "cuộc chiến nhiệt hạch" (thermonuclear war) để tiêu diệt "sản phẩm ăn cắp" Android. Jobs khẳng định đanh thép: "Nếu cần, tôi sẽ làm việc đó đến hơi thở cuối cùng, tôi sẽ tiêu hết 40 tỉ USD của Apple (lượng tiền mặt của Apple trong ngân hàng vào lúc đó - ND) để xóa bỏ điều sai trái ấy".

Jobs hiểu rõ tác động của Android đối với tương lai của Apple và cho rằng các nhà sản xuất điện thoại Android vi phạm các bằng sáng chế của Apple. Dù luôn kình chống nhau, Apple và Microsoft nay thấy rất cần hợp tác với nhau trong cuộc chiến chống Android. Sức mạnh của Android thể hiện qua chính lực lượng được huy động để chống Android. Nhìn vào số liệu cụ thể của công ty Gartner, tính đến quý 2/2013, Android chiếm đến 80% thị trường điện thoại thông minh (smartphone).


Tình hình thị trường điện thoại thông minh theo Gartner (từ quý 3/2008 đến quý 2/2013).

Lịch sử Android bắt đầu cách nay mười năm, từ khi công ty Android thành lập vào tháng 10/2003 bởi Andy Rubin, Rich Miner, Nick Sears và Chris White. Dù nhỏ, công ty Android bắt tay vào việc xây dựng một hệ điều hành cho điện thoại thông minh, cạnh tranh với hệ điều hành Symbian và Windows Mobile. Tuy nhiên, công ty Android không đủ nguồn lực cho dự án dài hơi, chấp nhận sáp nhập vào Google trong tháng 8/2005.

Trong năm 2006, giới truyền thông lan truyền tin đồn Google đang bí mật sản xuất điện thoại thông minh "Google phone". Tin đồn không hoàn toàn đúng, Google chỉ công bố hệ điều hành nguồn mở Android vào tháng 11/2007 và thành lập liên minh Open Handset Alliance (OHA) gồm nhiều công ty lớn để hợp tác phát triển Android: Intel, Motorola, Dell, Nvidia, Qualcomm, Texas Instruments, T-Mobile, Sprint, Sony, Samsung, LG, Sony, HTC,... Dĩ nhiên, Apple và Microsoft không tham gia OHA. Điện thoại đầu tiên dùng hệ điều hành Android là điện thoại không nhãn hiệu, dùng màn hình cảm ứng nhưng vẫn có bàn phím thực, được giới thiệu tại hội thảo Google I/O 2008 (5/2008).


Steve Horowitz - giám đốc kỹ thuật của Google - giới thiệu điện thoại Android đầu tiên tại Google I/O 2008.


Điện thoại Android đầu tiên (5/2008).

Khi Google công bố Android, giới truyền thông không đánh giá cao hệ điều hành mới. Android dường như không có gì đặc biệt, cũng dùng lõi Linux như hệ điều hành nguồn mở Moblin (Mobile Linux) do Intel quảng bá trước đó (7/2007). Tựa như Linux trên máy tính cá nhân PC, dường như các hệ điều hành nguồn mở không thể cạnh tranh với hệ điều hành nguồn đóng. Hệ điều hành nguồn đóng có nhiều bí quyết công nghệ, tạo ra nền tảng hấp dẫn cho việc phát triển phần mềm ứng dụng. Số lượng ứng dụng phong phú lại giúp hệ điều hành phát triển mạnh hơn. Hệ điều hành nguồn mở thường phân mảnh, không bảo đảm tính nhất quán trên nhiều thiết bị, khó vượt qua nghịch lý "con gà - quả trứng".

Tuy nhiên, Android rất quan trọng đối với tương lai của Google. Với tầm nhìn xa, Google không muốn toàn bộ sự nghiệp kinh doanh của mình đặt trên nền tảng ngoài tầm kiểm soát. Google đầu tư lớn cho việc phát triển Android và cả ứng dụng trên Android để rồi "cho không" mã nguồn. Khác với trường hợp Linux trên PC, Google nhanh chóng xây dựng cửa hàng ứng dụng cho Android theo cách giống như App Store của Apple để thu hút người lập trình ứng dụng trên Android.

Các yếu tố vừa nêu, dù quan trọng, chỉ là một phần trong kế hoạch của Google. Khác với trường hợp Linux trên PC, Android không phải là phần mềm tự do, vì không sử dụng điều lệ GPL (General Public License). Điều lệ nguồn mở Apache cho phép người dùng mã nguồn Android kết hợp những thành phần nguồn đóng và cuối cùng tạo ra sản phẩm nguồn đóng. Điều này cho phép nhà sản xuất thiết bị Android hào hứng sử dụng bí quyết công nghệ của riêng mình trên phần cứng đặc thù, tạo ra tình trạng "trăm hoa đua nở".

Sự phân mảnh, tính "dễ dãi" của Android giúp Android lan nhanh trên nhiều loại thiết bị, nhưng đồng thời bị xem là điểm yếu của Android so với iOS - hệ điều hành của iPhone/iPad - vì những người làm ứng dụng phải kiểm thử phần mềm của mình trên nhiều thiết bị Android và phải tạo ra nhiều phiên bản khác nhau. Trong một thời gian không ngắn, giới phát triển ứng dụng trên Android ngạc nhiên khi thấy Google dường như không xem trọng việc khắc phục tính phân mảnh của Android.

Theo đúng điều lệ Apache, công ty Amazon dùng mã nguồn Android để phát triển hệ điều hành Fire OS cho dòng sản phẩm Kindle Fire. Fire OS có giao diện khác hẳn giao diện mặc định của Android, chỉ nhằm thực hiện các dịch vụ của Amazon, không có ứng dụng nào liên quan đến dịch vụ của Google. Không có sẵn dịch vụ bản đồ, Amazon phải thuê dịch vụ bản đồ của Nokia, nhất quyết không dùng Google Maps. Fire OS có cửa hàng ứng dụng riêng, độc lập với cửa hàng ứng dụng Google Play.

Mã nguồn của Android cũng được dùng thoải mái tại Trung Quốc, ở đó "bộ phận Google" trong Android bị vứt bỏ, thay thế bằng ứng dụng thực hiện dịch vụ tương tự của các công ty Trung Quốc. Trong số những biến thể "không Google" của Android tại Trung Quốc, dự án hệ điều hành Aliyun OS của công ty Alibaba có lẽ là dự án nhiều tham vọng nhất.

Khi công ty Acer dự định hợp tác với Alibaba để sản xuất thiết bị dùng hệ điều hành Aliyun OS, Google cảnh báo rằng Acer sẽ bị loại khỏi liên minh OHA. Nghĩa là mọi thiết bị Android của Acer đều được xem là không tương thích với cửa hàng ứng dụng Google Play và không thể cài đặt ứng dụng từ Google Play. Áp lực từ Google khiến Acer phải hủy bỏ dự án hợp tác với Alibaba.

Google ràng buộc ngày càng chặt hơn các nhà sản xuất thiết bị trong liên minh OHA để tăng cường tính nhất quán của Android. Mọi thành viên của OHA có thể tùy ý tham gia các dự án hệ điều hành nguồn mở khác (như Samsung tham gia phát triển hệ điều hành nguồn mở Tizen), nhưng không được phép tham gia phát triển hệ điều hành Android "không Google".

Đó không phải là dấu hiệu đầu tiên cho thấy Google đang "thu hồi" Android khi Android đã lớn đến mức cần thiết. Trong các phiên bản gần đây của Android, Google thay thế các ứng dụng nguồn mở của mình bằng các ứng dụng nguồn đóng tương tự chạy nhanh hơn (do có giải thuật tốt hơn), có giao diện đẹp hơn, nhiều chức năng hơn. Chẳng hạn, các ứng dụng của Google đóng góp vào dự án nguồn mở Android (Android Open Source Project - AOSP) như Music, Calendar, Camera, Messaging,... được thay bằng các ứng dụng nguồn đóng tốt hơn như Google Music, Google Calendar, Google Camera, Google Hangouts,... Sau khi đưa ra ứng dụng nguồn đóng thay thế, Google hầu như không còn đóng góp mã nguồn cho ứng dụng nguồn mở AOSP tương tự.


So sánh ứng dụng nguồn mở Music với ứng dụng nguồn đóng Google Music.


Các ứng dụng của Google và các ứng dụng tương tự của Samsung trên Android.

Để không quá lệ thuộc Google, Samsung cung cấp nhiều ứng dụng để phát triển dịch vụ của riêng mình, bên cạnh các ứng dụng của Google có cùng chức năng. Người dùng thiết bị của Samsung thường thấy có sự trùng lắp chức năng trong các ứng dụng cài sẵn. Samsung đang thực hiện biện pháp dự phòng cho tương lai với việc phát triển hệ điều hành riêng, hệ thống dịch vụ riêng. Tuy nhiên, đối với mọi thành viên OHA, rời khỏi hệ sinh thái Android là hành động đầy rủi ro, không thể thực hiện trong tương lai gần.

Những hệ điều hành Android "không Google" thực ra vẫn góp phần vào sức mạnh của Android. Người máy Android đang lừng lững tiến bước, là thách thức ngày càng lớn đối với Apple và Microsoft.

NGỌC GIAO


Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang