Người cha của trò chơi điện tử

20/03/2013 16:40

Giới truyền thông thường tôn vinh Nolan Bushnell là "cha" (father), thậm chí là "ông" (grandfather), của trò chơi điện tử. Thực ra, Bushnell không phải là người tạo ra trò chơi điện tử đầu tiên.

Thực khách của nhà hàng uWink đôi khi thấy ông chủ râu bạc vui vầy với bạn bè hoặc con cháu quanh bàn ăn. Vui vẻ, thân thiện, ông chủ nhà hàng hoàn toàn có thể đóng vai Santa Claus phát quà cho trẻ em nếu ông không ngậm tẩu thuốc. Có người lại nói ông có ánh mắt sắc sảo, bí hiểm như "phù thủy trắng" Gandalf (truyện The Lord of The Rings). "Phù thủy" có lẽ là danh hiệu hợp với Bushnell bởi ông đã làm nhiều việc tưởng như không thể.

Bushnell từng thành lập, lãnh đạo hơn hai mươi doanh nghiệp. Trong thập niên 1980, các công ty của Bushnell đều khởi nghiệp với ý tưởng rất mới: chế tạo màn hình cảm ứng, rô-bốt giúp việc, hệ thống dẫn đường trên xe hơi dùng GPS và bản đồ số, thú nhồi bông biết nói,... Nay ở tuổi 69, Bushnell vẫn luôn sôi nổi thảo luận những ý tưởng kinh doanh mới với vợ và tám người con (là người Mormon vùng Utah, Bushnell xem trọng truyền thống gia đình và thích có nhiều con).

Những ý tưởng kinh doanh của Bushnell thường mới đến mức chưa đủ cơ duyên để thành công.Atari - công ty đầu tiên của Bushnell, được thành lập năm 1972 - lại là công ty thành công nhất.Bushnell thành lập Atari để chế tạo máy trò chơi điện tử ở thời kỳ máy trò chơi điện cơ đang phổ biến.

Nolan Bushnell chế tạo rô-bốt (1985).

Steve Wozniak (đồng sáng lập Apple) và Nolan Bushnell (phải) hợp tác chế tạo máy trò chơi Control Vision dùng băng từ VHS nhưng không thành công (1986).

Bushnell không phải là người đầu tiên tạo ra trò chơi điện tử. Trò chơi điện tử đầu tiên xuất hiện từ thập niên 1950: trò chơi "quần vợt" dành cho hai người trên máy dao động ký của kỹ sư Willie Higinbotham. Bushnell cũng không phải là người đầu tiên giới thiệu trò chơi điện tử với công chúng.Danh hiệu "cha đẻ trò chơi điện tử" cũng được gán cho kỹ sư Ralph Baer, người đầu tiên thử nghiệm máy trò chơi Brown Box nối với TV (ti-vi) vào năm 1966.Máy Brown Box có mầm mống của việc xử lý tín hiệu số nhưng thuộc về thời đại của công nghệ tương tự (analog).

Bushnell là người đầu tiên thương mại hóa thành công máy trò chơi điện tử dùng công nghệ số. Sau khi tốt nghiệp Đại học Utah, Bushnell cứ đau đáu với việc chế tạo máy trò chơi điện tử dùng tiền xu, dành cho các khu giải trí, vì anh đã thấy rõ máy trò chơi điện cơ thành công như thế nào.

Bushnell từng dự định dùng máy tính thực thụ (computer) để tạo ra máy trò chơi nhưng máy tính còn quá đắt đầu thập niên 1970. Bushnell chọn phương án khác: chế tạo mạch điện tử luận lý để tạo ra trò chơi. Bushnell hình dung máy trò chơi điện tử của anh có bảng điều khiển, khe nhận tiền xu giống máy trò chơi điện cơ, nhưng toàn bộ trò chơi diễn ra trên màn hình TV. Tuy nhiên, Bushnell không có tiền để thực hiện ý định.

Tình cờ, Bushnell biết đến Nutting Associates - công ty sản xuất máy Computer Quiz - cho các khu giải trí.Máy Computer Quiz hiển thị câu hỏi trắc nghiệm trên màn hình và có các nút bấm để trả lời.Sau khi người chơi bấm nút, máy thông báo "đúng" hoặc "sai". Tên gọi Computer Quiz có tính "tiếp thị" vì thời ấy computer là khái niệm thời thượng nhưng cao siêu, gần như huyền thoại: nghe nói thì nhiều nhưng mấy ai được nhìn thấy hay sử dụng. Nhiều người hiểu lờ mờ rằng computer "thông minh hơn người", có thể giải quyết hầu như mọi vấn đề.

Computer Quiz không có phần mềm."Trí tuệ" của Computer Quiz được tạo ra bởi mạch luận lý, giống với ý tưởng của Bushnell.Bushnell lập tức tìm đến Nutting, cam đoan rằng anh có thể tạo ra trò chơi "chiến tranh vũ trụ" hoàn toàn bằng phần cứng.Bushnell thuyết phục Nutting đầu tư cho máy trò chơi mà anh gọi là Computer Space (lại computer!).Đề xuất của Bushnell được chấp thuận.Bushnell sẽ hưởng 5% lợi nhuận từ Computer Space nếu thành công.

Lạ thay, chỉ cách sáu dặm từ chỗ Bushnell chế tạo máy Computer Space, hai kỹ sư Bill Pitts và Hugh Tuck cũng thực hiện ý tưởng tương tự. Pitts và Tuck mua máy tính PDP-11/20 giá 17.000 USD, lập trình trò chơi "chiến tranh vũ trụ", đặt tên là Galaxy Game. Pitts và Tuck chế tạo thêm hai cần điều khiển cho hai người chơi. Trong khi Pitts và Tuck cho rằng Computer Space còn thô sơ, Bushnell nhận định Galaxy Game quá đắt, khó chế tạo hàng loạt. Quả thực, Pitts và Tuck đã không thể khởi động ngành công nghiệp mới từ máy Galaxy Game.

Với 25 xu cho mỗi lần chơi, Computer Space đem đến cho Bushnell một "gia tài", đủ cho Bushnell rời bỏ vị trí kỹ sư trưởng ở Công ty Nutting, cùng người bạn thân Ted Dabney thành lập Công ty Atari (1972). Atari từng có thời là công ty phát triển nhanh nhất nước Mỹ.

Trong năm 1973, máy Computer Space trở nên thời thượng đến mức thường xuất hiện trong nhiều phim truyện. Trong phim khoa học viễn tưởng Soylent Green (1973), vào năm 2022, mỗi gia đình đều có máy Computer Space trong nhà!

Bushnell xây dựng Atari như một gia đình, mong muốn mọi người giàu lên cùng với ông.Ông không quản lý giờ giấc làm việc của các kỹ sư. Mỗi nhóm kỹ sư phụ trách một sản phẩm, có thể theo dõi lợi nhuận từ sản phẩm và được hưởng phần lợi nhuận thỏa đáng. Do vậy, các kỹ sư của Atari làm việc bất kể ngày đêm và thường mang công việc về nhà.

Từ trái sang: Ted Dabney và Nolan Bushnell - hai đồng sáng lập Atari, Fred Marincie và Al Alcorn - hai kỹ sư của Atari (1972).

Các loại máy mới của Atari đòi hỏi vốn ngày càng nhiều. Thị trường máy trò chơi cho khu giải trí thu hẹp dần, nhu cầu máy trò chơi gia đình tăng nhanh, buộc Atari phải đầu tư mạnh vào công nghệ vi xử lý. Ngày ấy, giới đầu tư không xem trò chơi điện tử là lĩnh vực kinh doanh nghiêm túc. Năm 1976, do không có đủ vốn để sản xuất hàng loạt loại máy mới, Bushnell đồng ý bán Atari cho Công ty Warner Communications, trở lại vai trò người làm thuê. Tuy nhiên, Bushnell phải rời bỏ Atari năm 1978 do không chấp nhận phong cách quản lý của Warner.

Bushnell rời bỏ Atari cũng có phần vì ông muốn chuyển qua loại hình kinh doanh mới.Bushnell mua một khu đất rộng để xây dựng công viên giải trí Pizza Time Theater, nơi mà trẻ em đến vì bánh pizza và trò chơi điện tử.Từ lâu, Bushnell vẫn thích tự mình tạo ra công viên giải trí tựa như Disneyland.Giống như Disneyland, trong công viên Pizza Time Theater có những người mặc trang phục giả thú để giúp vui.Chú chuột Chuck E. Cheese là biểu tượng của công viên. Là người chuộng kỹ thuật, Bushnell lao vào việc chế tạo người máy biết nói, biết cử động để thu hút trẻ em đến chơi công viên.

Nolan Bushnell và biểu tượng của Pizza Time Theater (1979).

Sau Atari, các công ty của Bushnell không thành công lắm. Bushnell không buồn vì điều đó.Cứ sau năm, sáu năm, ông lại thích thực hiện cuộc phiêu lưu mới.Tuổi già của Bushnell không hề là thời gian để luyến tiếc vinh quang ngày cũ, vì ông luôn bận rộn với ý tưởng mới. Không hiếm khi các con ông phải quyết liệt can ngăn!

Năm 2010, Bushnell trở lại Atari với vai trò cố vấn.Sau bao thăng trầm, Atari trở thành công ty phần mềm đơn thuần, chuyên sản xuất trò chơi. Trò chơi điện tử luôn có sức thu hút đặc biệt đối với Bushnell. Là người cố vấn, Bushnell ngăn cản Atari sản xuất trò chơi bạo lực và khiêu dâm. Ông đả kích tất cả trò chơi theo xu hướng đó. "Ngày trước, khi còn điều hành Atari, tôi không bao giờ cho phép thể hiện bạo lực đối với bất kỳ hình dạng nào giống người. Chúng tôi cho phép người chơi bắn vào xe tăng nhưng dứt khoát không tạo ra trò chơi bắn vào con người, lại có cả máu văng tung tóe như nhiều trò chơi hiện nay".

Chuỗi nhà hàng uWink là ý tưởng nhỏ của Bushnell, cũng liên quan đến trò chơi điện tử.Ông mong muốn uWink là nơi giải trí cho thanh niên. Các màn hình cảm ứng trên bàn là phương tiện để thực khách chọn món ăn và tham gia trò chơi nhiều người. Giao cho con gái đầu quản lý uWink, Bushnell vẫn chưa hài lòng vì không gian nhà hàng chưa... lãng mạn! Theo ông, trò chơi là cách thức tốt để trai gái làm quen, hiệu quả hơn nhiều so với những kiểu gợi chuyện vụng về, chẳng hạn mời dùng thức uống nào đó.

Khi phóng viên hỏi Bushnell đã làm quen với bà Nancy Bushnell vợ ông ra sao, ông cười: "Hồi đó, Nancy là nhân viên của Atari. Tại trụ sở Atari có quầy giải khát.Tôi đã mời bà ấy uống nước".

NGỌC GIAO

Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang