Nghịch lý Android

24/11/2015 15:31

Hệ điều hành Google Android thường được ví von như "người khổng lồ" mạnh mẽ phi thường, không gì cản nổi. Tuy nhiên, cuối năm 2015, người khổng lồ Android phải "dừng lại và suy nghĩ" về con đường phía trước nếu không muốn sụp đổ!

Trên thị trường thiết bị di động, Apple và Google thực hiện hai mô hình công nghệ khác hẳn nhau. Trong khi Apple luôn chọn mô hình tích hợp (integrated), Google cạnh tranh bằng cách chọn mô hình đơn thể (modular).

Trong mô hình tích hợp, nhà sản xuất kiểm soát mọi yếu tố của sản phẩm, từ phần cứng đến phần mềm. Mô hình tích hợp thường hướng đến mục tiêu tạo lập giá trị đặc sắc của sản phẩm. Mọi yếu tố của sản phẩm phụ thuộc nhau chặt chẽ, được tối ưu hóa để đạt được hiệu năng tốt nhất mà công nghệ hiện tại cho phép. Theo mô hình tích hợp, Apple chỉ có một số ít đối tác gắn bó. Các đối tác phải chế tạo linh kiện theo yêu cầu riêng của Apple. Apple phát triển những chuẩn riêng, chỉ hiện diện trên sản phẩm của Apple.

Trong mô hình đơn thể, các yếu tố của sản phẩm liên kết với nhau thông qua giao diện tuân thủ chuẩn mở (tài liệu chi tiết về tiêu chuẩn được công bố rộng rãi). Sản phẩm là sự lắp ráp từ nhiều đơn thể có giao diện chuẩn. Nhà sản xuất như Google hoặc Samsung có thể chọn linh kiện chuẩn từ nhiều đối tác. Google dễ dàng thay đổi đối tác tùy tình hình với thị trường. Sự cạnh tranh của nhiều đối tác giúp giảm giá thành sản phẩm.

Google không chỉ thiết kế chuẩn mở mà còn xây dựng hệ điều hành nguồn mở Android cho thiết bị di động. Mọi nhà sản xuất đều có thể sử dụng Android miễn phí cho thiết bị của mình, đều có thể sửa đổi mọi chi tiết trong Android. Điều này giúp hình thành nhanh chóng hệ sinh thái Android rộng lớn. Hiện có vô vàn thiết bị Android với hàng ngàn thương hiệu khác nhau. Theo mô hình kinh doanh tạo ra lợi nhuận từ quảng cáo (không nhắm vào lợi nhuận từ việc sản xuất thiết bị), Google đã thành công khi kích thích nhiều nhà sản xuất "bao vây" Apple, hạn chế tầm ảnh hưởng của Apple. Các nhà sản xuất thiết bị Android mang Internet cùng các dịch vụ của Google đến đông đảo người dùng khắp thế giới. Theo công ty nghiên cứu thị trường Gartner, trong năm 2014, trên một tỉ thiết bị Android được bán ra, gấp năm lần số thiết bị dùng hệ điều hành iOS (iPhone/iPad) của Apple được bán ra, gấp ba lần số máy tính dùng hệ điều hành Windows được bán ra. Android đang là hệ điều hành phổ biến nhất thế giới.

Nếu không có Android, điện thoại thông minh hiện nay vẫn còn là thiết bị cao cấp, vượt quá tầm tay của rất nhiều người. Trong năm năm qua, thành công của các nhà sản xuất thiết bị Android, trong đó Samsung thực sự nổi bật, là thành công của Google.



Tuy nhiên, sự phát triển không bao giờ duy trì vĩnh viễn một tình trạng. Luôn có điểm tới hạn nhất định của sự phát triển, chuẩn bị cho biến đổi sâu sắc.

Tăng trưởng của Samsung đang có dấu hiệu chững lại. Phần lớn số lượng điện thoại mà Samsung bán được hiện nay thuộc cấp thấp và vừa (200 - 400 USD). Điện thoại cấp cao của Samsung (trên 600 USD) đang thất thế so với iPhone của Apple. Điện thoại cấp thấp và vừa nay đã ở tình trạng "đủ tốt", nhu cầu điện thoại cấp cao không mạnh. Những người dùng điện thoại thông minh có nhu cầu tinh tế trên mức phổ thông hoặc những người dùng muốn khẳng định "đẳng cấp" của mình đang có xu hướng chọn iPhone, thay vì điện thoại cấp cao của Samsung. Trong báo cáo lợi tức của Apple (10/2015), Tim Cook - giám đốc điều hành Apple - thông báo 30% người mua iPhone trong quý vừa qua là người dùng điện thoại Android chuyển qua dùng iPhone. "Đó là con số lớn nhất mà chúng tôi từng ghi nhận từ khi chúng tôi bắt đầu theo dõi hiện tượng này từ ba năm trước đây. Chúng tôi rất tự hào về con số đó".

Nếu phần lớn lợi nhuận của Samsung được sản sinh từ điện thoại cấp thấp và vừa, Samsung phải chịu áp lực cạnh tranh ngày càng tăng từ nhiều nhà sản xuất khác. Điện thoại có cấu hình tương đương điện thoại cấp thấp và vừa của Samsung nhưng có giá thấp hơn xuất hiện ngày càng nhiều. "Cuộc đua xuống đáy" khiến những nhà sản xuất điện thoại Android không thể mơ đến mức lợi nhuận giống như Apple. Nhà bình luận Ben Bajarin (2/11/2015) nhận định rằng nếu không có giải pháp đột phá, Samsung sẽ phải rời bỏ thị trường điện thoại thông minh trong vòng năm năm tới. "Đó là lý do vì sao Samsung hy vọng vào hệ điều hành Tizen. Họ nhận thức rõ điều gì đang đến. Tôi biết điều này vì tôi đã thảo luận với họ trong năm 2013. Họ hiểu rằng đó là số phận của họ nếu họ tiếp tục gắn chặt với Android". Với hệ điều hành Tizen, Samsung mong muốn chuyển qua mô hình tích hợp và tạo ra sự khác biệt giống như Apple.

Cho dù Samsung từ bỏ Android, sự phổ biến của Android sẽ tiếp tục là nền tảng vững chắc cho vị thế của Google? Thực tế đang trở nên... không đơn giản cho Google. Cũng như Samsung hiện nay, những nhà sản xuất thiết bị Android cố gắng tìm kiếm lợi nhuận cao hơn bằng cách cung cấp các dịch vụ của riêng mình, sóng đôi với các dịch vụ của Google trong Android. Hệ điều hành Android trên điện thoại Cyanogen (đang lên tại Châu Âu) được sửa đổi toàn diện, có giao diện hoàn toàn khác Android bình thường. Mọi ứng dụng của Google trên điện thoại Cyanogen đều bị loại bỏ. Với khoản đầu tư 100 triệu USD từ Microsoft, "hệ điều hành Cyanogen" đang ưu tiên tiếp nhận những dịch vụ của Microsoft. Hệ điều hành Android trên điện thoại Xiaomi (phổ biến nhất Trung Quốc, nơi các ứng dụng của Google bị cấm) cũng được sửa đổi đến mức không còn chút "bóng dáng" của Google. Theo công ty nghiên cứu thị trường ABI Research, khoảng 30% điện thoại Android được bán ra trong quý 4/2014 "không thân thiện" với các dịch vụ của Google. Thị phần của thiết bị Android-không-Google có xu hướng tăng lên.

Việc sửa đổi toàn diện hệ điều hành Android có thể làm giảm giá trị của Android về lâu dài. Đầu tháng 11/2015, nhóm dự án bảo mật tại Google mang tên Zero phát hiện 11 lỗi bảo mật nghiêm trọng trên điện thoại Galaxy S6 Edge, xuất phát từ vài ứng dụng cài sẵn của riêng Samsung. Trừ BlackBerry đầu tư sâu về bảo mật với điện thoại Priv dùng hệ điều hành Android (phát hành trong tháng 11/2015), các nhà sản xuất thiết bị Android thường cắt giảm chi phí trong nhiều khâu để hạ giá thành. Do Google không kiểm soát được Android trên mọi thiết bị, việc khắc phục lỗi bảo mật và việc cập nhật Android nói chung thường rất chậm.



Tuy Google luôn thực hiện phần lớn việc phát triển Android, bao gồm những khâu khó nhất, đòi hỏi đầu tư nhiều nhất, nhưng lợi ích mà Google thu được từ thiết bị Android đang trở nên không rõ ràng. Do người dùng iPhone có xu hướng dành nhiều thời gian cho điện thoại và tiêu tiền nhiều hơn qua điện thoại so với người dùng điện thoại Android, doanh thu quảng cáo của Google trên iPhone cao hơn doanh thu quảng cáo trên điện thoại Android. Theo ước tính của công ty Goldman Sachs, doanh thu từ quảng cáo của Google trên thiết bị di động trong năm 2014 đạt gần 12 tỉ USD, trong đó doanh thu quảng cáo trên iPhone/iPad chiếm đến 75%.

Dĩ nhiên Google sẽ không từ bỏ việc phát triển Android để trở nên hoàn toàn lệ thuộc Apple. Tuy nhiên, Google đang thực hiện những thay đổi mang tính chiến lược liên quan đến Android. Google đang tìm đối tác để sản xuất bộ xử lý cho thiết bị di động theo thiết kế của riêng Google. Google đang dự định hợp nhất Android và Chrome OS - hệ điều hành dành cho máy tính Chromebook của Google. Nhà bình luận Walt Mossberg (4/11/2015) cho rằng đã đến lúc Google trở thành nhà sản xuất thiết bị chuyên nghiệp.

Google sẽ tối ưu hóa hệ điều hành Android cho những thiết bị mới của riêng Google để tạo ra giá trị đặc sắc theo cách như Apple đã làm, cạnh tranh trực tiếp với các nhà sản xuất thiết bị Android khác, hoặc tiếp tục theo lề lối cũ, theo cách thức đã khiến Android thành công, nhưng cũng khiến Android ngày càng phân hóa và mất dần giá trị? Giữa mô hình tích hợp và mô hình đơn thể, liệu Google có thể sáng tạo phương án thứ ba để giải quyết nghịch lý phát triển của Android?

NGỌC GIAO

Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang