Nghĩa mới của PC

22/03/2013 23:24

Tuần cuối tháng 10/2012 đậm đặc sự kiện công nghệ: những sản phẩm được chờ đợi từ lâu của Apple, Microsoft và Google được công bố. Ngoài máy tính Surface, Windows 8 kéo theo hàng chục mẫu Touch PC mới lạ.

Trong khi The New iPad của tháng 3/2012 đang là sản phẩm thời thượng, Apple tiếp tục giới thiệu loại iPad mới ngày 23/10/2012. Ngày 26/10/2012 sẽ được nhắc tới nhiều năm về sau như là ngày khai sinh hệ điều hành Windows 8 và máy tính Surface - bước chuyển chiến lược có tính "sinh tử" của Microsoft. Không chỉ Surface, người yêu thích Windows 8 sẽ phải lúng túng trước quá nhiều loại PC mới. Ba ngày sau (29/10/2012), Microsoft tổ chức lễ công bố Windows Phone 8, trùng với ngày Google giới thiệu thiết bị Android mới, có thể là máy tính bảng mới có giá "sốc" theo... tin đồn, dù Nexus 7 của Google vẫn còn là hàng "nóng" từ tháng 7/2012.

Làn sóng thiết bị mới là dấu hiệu rõ ràng của thời đại mới: thời đại PC di động (mobile PC) theo cách gọi của Microsoft hoặc thời đại sau PC (post PC) theo cách gọi của Apple.

Giới truyền thông vẫn còn phân biệt điện thoại, máy tính bảng (tablet) và PC. Điện thoại và máy tính bảng, gọi chung là thiết bị di động, vốn được xem là thiết bị thụ hưởng nội dung số, khác với PC là thiết bị tạo lập nội dung số. Đó là đường ranh nhạt nhòa, dễ dàng biến mất. Đơn giản hơn, thuật ngữ PC thường được hiểu cụ thể là máy tính để bàn (desktop) hoặc máy tính xách tay (laptop).

Thế nhưng máy tính bảng dùng Windows 8 đang được gọi là touchscreen PC hay gọn hơn, touch PC. Hai loại máy tính desktoplaptop nay được nhấn mạnh là "PC truyền thống" (traditional PC).Trong quá khứ, "PC truyền thống" đã được gán cho riêng máy desktop để phân biệt với máy laptop.Yếu tố hình dạng của khái niệm PC cũng rất mong manh.Có thể một ngày không xa, tablet/touch PC sẽ được gọi ngắn gọn là PC. Khái niệm PC tiếp tục mở rộng khi tablet/touch PC được xem thuộc loại "PC truyền thống".

Nếu PC là Personal Computer (máy tính cá nhân), điện thoại, máy tính bảng hiện nay đã là PC.Điện thoại, máy tính bảng quả thực là máy tính phục vụ cho nhu cầu cá nhân.Tuy nhiên, khái niệm máy tính cá nhân không đơn giản như vậy.Từ thập niên 1970, tính chất "cá nhân" được hiểu là tính mở. Người dùng có thể mở máy tính, lắp thêm bảng mạch mới để máy có thêm chức năng mới tùy ý. "Nếu bạn không thể mở máy ra, bạn không phải là chủ nhân" (if you can’t open it, you don’t own it) là quan niệm phổ biến. Tính mở còn thể hiện ở chỗ: người dùng tự do chạy phần mềm bất kỳ trên máy của mình.

Thuận theo tính mở, năm 1999, Apple giới thiệu máy tính iMac mở được dễ dàng, không cần tuộc-vít. Sau đó, nhiều nhà sản xuất máy tính dùng Windows cũng làm theo Apple. Về phần mềm, máy tính Windows có tính mở cao hơn máy tính Mac.Các nhà sản xuất thiết bị có thể cung cấp trình điều khiển (driver) cho máy Windows mà không cần thông qua Microsoft.Ngược lại, trình điều khiển dùng cho máy Mac phải được Apple thử nghiệm và chấp thuận.Hệ quả là thiết bị dùng cho máy Windows đa dạng hơn nhưng thiết bị dùng cho máy Mac ổn định hơn, không gây xung đột trong hoạt động của hệ điều hành.

Khi bước vào thị trường điện tử tiêu dùng, Apple loại bỏ tính mở.Các sản phẩm iPod/iPhone/iPad là thiết bị không mở được, trừ khi phá hỏng.Dòng sản phẩm MacBook cũng trở thành thiết bị không thể mở.Cấu trúc bên trong của sản phẩm Apple là một khối được hàn gắn chặt cứng, không thể sửa chữa, nâng cấp. Người dùng iPod/iPhone/iPad thậm chí không thể thay pin và sẽ phải mua hẳn thiết bị mới sau vài năm. Đã thế, mọi phần mềm chạy trên iPhone/iPad đều phải được Apple chấp thuận về cả hai mặt: kỹ thuật và văn hóa. Apple lại có cả quyền loại bỏ phần mềm hiện diện trên iPhone/iPad bất kỳ.Sự kiểm duyệt chặt chẽ của Apple từng bị chỉ trích gay gắt.Bù lại, iPhone/iPad luôn ổn định, không bị phá rối bởi phần mềm độc hại.

Công nghiệp máy tính bảng đã theo gương Apple. Máy tính Surface (dùng Windows RT) cũng là thiết bị không thể mở và phần mềm cho Surface phải qua sự kiểm duyệt của Microsoft về kỹ thuật và văn hóa. Theo nhà bình luận Tristan Louis, chúng ta đang sống trong thời đại "máy tính không còn cá nhân".

Nhiều ý kiến cho rằng PC ngày nay nên được hiểu là Personal Cloud. Tính cá nhân không còn đồng nghĩa với tính mở của thiết bị, mà thể hiện theo cách khác, thông qua tương tác với "mây" (những dịch vụ mạng). Dịch vụ mạng xuất phát từ những trung tâm dữ liệu thích nghi sâu sắc với từng cá nhân.

Từ lâu, trang mạng Amazon luôn theo dõi hành vi của người dùng: ghi nhận từng cú bấm chuột để đoán nhận người dùng quan tâm những gì. Nhờ vậy, trang mạng Amazon có thể có nội dung riêng cho từng cá nhân, gia tăng lợi nhuận cho Amazon. Những trò chơi của Zynga (điển hình là FarmVille) theo dõi người chơi và điều chỉnh trò chơi tức thời sao cho luôn hấp dẫn người chơi. Dịch vụ phim Netflix, dịch vụ nhạc Pandora cũng liên tục thu thập dữ liệu để phân tích thị hiếu của từng người dùng và giới thiệu danh sách phim/nhạc phù hợp.

Tính cá nhân thể hiện rõ nhất trong dịch vụ Google Now (từ tháng 7/2012). Google Now đóng vai trợ lý, thường xuyên gửi thông báo đến người dùng thiết bị di động: nhắc nhở bạn nên đi sớm để đến nơi họp cho đúng giờ vì tuyến đường quen thuộc đang đông xe hoặc thông báo chuyến bay của bạn bị hoãn trước khi bạn ra sân bay.

Tính cá nhân đạt được độ sâu như vậy là nhờ thiết bị di động có bộ định vị GPS và một loạt bộ cảm ứng (sensor), cho phép xác định chi tiết tình trạng của người dùng, theo dõi "nhất cử nhất động".

Ngoài các bộ cảm ứng gắn trong thiết bị di động, số lượng các bộ cảm ứng gắn ngoài không ngừng gia tăng. Hiện có nhiều bộ cảm ứng thu thập dữ liệu liên quan đến sức khỏe của người dùng, gửi thông tin qua thiết bị di động về máy chủ để phân tích. Chẳng hạn, vòng đeo tay Nike+ Fuelband vừa là đồng hồ vừa theo dõi lượng vận động của bạn. Dữ liệu về thói quen vận động của bạn liên tục được gửi về máy chủ của Nike+.Từ đó, bạn nhận được trên màn hình iPhone/iPad lời khuyên thích hợp, lời nhắc nhở thường xuyên về việc rèn luyện thân thể.

Vòng đeo tay Nike+ FuelBand.

Tương tự, vòng đeo đầu Zeo giúp ghi nhận sóng não vào lúc ngủ, cho phép phân tích cấu trúc giấc ngủ của bạn, hướng dẫn bạn tìm nguyên nhân ảnh hưởng không tốt đến giấc ngủ, xác định thời điểm tốt nhất để đi ngủ và thức dậy. Băng Withings đeo vào bắp tay cho phép ghi nhận huyết áp của người dùng ở các thời điểm khác nhau trong ngày, từ ngày này qua ngày khác. Dữ liệu về huyết áp được tích lũy ở máy chủ, giúp phát hiện bệnh sớm, cảnh báo kịp thời. Withings cũng là công ty sản xuất thiết bị Baby Monitor (BM), dùng để gắn vào giường ngủ của em bé. Nhờ BM, các bậc cha mẹ ở nơi làm việc có thể theo dõi con mình khi ngủ trên màn hình iPhone/iPad. Không chỉ là máy ghi hình, BM còn thông báo về mức chấn động, tiếng ồn, nhiệt độ và độ ẩm. BM cũng cho phép ru con từ xa.

Vòng đeo đầu Zeo.

Băng huyết áp Withings

Máy Baby Monitor

Thiết bị di động tạo nên vô vàn cơ hội mới cho Personal Cloud. Dữ liệu phát sinh không ngừng từ thiết bị di động là "mỏ vàng" của nhà cung cấp dịch vụ, đặc biệt quan trọng đối với các công ty có trung tâm dữ liệu lớn như Apple, Amazon, Google và Microsoft.

Dù có những cách lý giải khác nhau về ý nghĩa của PC, sự mở rộng (hay thu hẹp) khái niệm PC trong thực tế dường như phụ thuộc vào yếu tố khác. Apple và Microsoft chỉ gán tên PC cho máy tính Windows, không bao giờ gọi máy tính Mac là PC, huống chi iPhone/iPad.Mức độ phổ biến của tên gọi PC có lẽ phụ thuộc vào tương quan sức mạnh của Microsoft và Apple. Chúng ta sống trong thời đại PC mới hay thời đại sau PC tùy thuộc vào... thành công của Windows 8.

NGỌC GIAO
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang