Năm 2014 và năm 1964

15/01/2014 10:07

(e-CHÍP Online) Vào năm 1964, nhà khoa học, nhà văn Isaac Asimov đưa ra những tiên đoán về tương lai xa (50 năm sau). Năm 2014 đã đến, một số tiên đoán của Asimov trở thành sự thực...

Isaac Asimov (1920 - 1992).

Vào năm 1964, Isaac Asimov tham quan cuộc triển lãm quốc tế World's Fair tại New York. World's Fair 1964 trình bày những thiết bị điện/điện tử trong các thập niên 1900, 1920, 1940 và 1960, giúp người xem hình dung những bước tiến lớn lao của công nghệ. Với cách nhìn của người chuyên viết truyện khoa học viễn tưởng, trong bài báo Visit to the World's Fair of 2014, Asimov đặt câu hỏi: "Tôi rất thích thú được xem những gì được trưng bày, chỉ tiếc rằng người ta không thử phác họa tương lai. Chẳng hạn, chúng ta có thể thử hình dung 50 năm sau, vào năm 2014, cuộc sống sẽ như thế nào? World's Fair của năm 2014 sẽ triển lãm những gì? Tôi không biết nhưng tôi có thể đoán".

Thực tế đã chứng tỏ một số tiên đoán của Asimov là đúng. Các sản phẩm được trưng bày trong Hội chợ Điện tử Tiêu dùng CES 2014 (Consumer Electronics Show, Las Vegas, Hoa Kỳ, 7-10/1/2014) minh họa một phần những gì Asimov đã hình dung nửa thế kỷ trước. Có vài tiên đoán của Asimov gần đúng, cũng có tiên đoán hoàn toàn sai.

"Vào năm 2014, các tấm điện phát quang (electroluminescent) được dùng phổ biến". Công nghệ hiện nay đã cho phép tạo ra tấm điện phát quang rất mỏng (1-2 mm), ít tốn điện, nhưng giá thành còn cao, chủ yếu dùng cho việc quảng cáo, chưa phải là thiết bị chiếu sáng phổ biến.


Các tấm điện phát quang của Công ty Surelight.

"Trong việc liên lạc, con người sẽ vừa nghe tiếng, vừa thấy hình. Bạn vừa nghe tiếng, vừa thấy được người mà bạn đang liên lạc qua điện thoại". Đúng là điều này trở nên bình thường với các dịch vụ như Skype, Google Hangouts, FaceTime,... dù đó không phải là lựa chọn mọi lúc, mọi nơi của người dùng điện thoại.

"Bạn không chỉ dùng màn hình để thấy người mà bạn gọi đến, mà còn dùng nó để đọc văn bản, xem ảnh chụp và một phần nội dung trích từ sách". Điều này hoàn toàn đúng với máy tính thường, máy tính bảng, điện thoại và máy đọc sách hiện nay. Không chỉ một phần nội dung sách, các thiết bị số hiện nay có thể lưu trữ cả tủ sách!

"Vào năm 2014, con người đã dùng rô-bốt, tuy chưa phổ biến. Rô-bốt của năm 2014 chưa thật tốt". Khi dự đoán như vậy, có lẽ Asimov đang nghĩ đến rô-bốt hình người (android), phục vụ cho con người trong nhiều việc, tựa như một người hầu. Đó là cách hình dung phổ biến về rô-bốt trong thập niên 1960. Asimov đoán rằng nửa thế kỷ sau chưa đủ để con người tạo ra rô-bốt "thật tốt", tức rô-bốt thông minh. Với cách hiểu như vậy, Asimov hoàn toàn đúng. Trong khi rô-bốt công nghiệp tỏ ra đắc dụng, rô-bốt hình người nói chung vẫn còn vụng về. Rô-bốt hình người chưa đi vào trong đời sống.

Tại CES 2014, Công ty Tosy giới thiệu rô-bốt giá rẻ DiscoRobo, dùng để giải trí. Mỗi khi nghe tiếng nhạc, DiscoRobo tự động nhún nhảy theo điệu nhạc. Vai trò của rô-bốt hình người trong đời sống vẫn còn nhỏ bé.


DiscoRobo của Công ty Tosy.

"Sẽ có nhà bếp hoàn toàn tự động trong việc chế biến thức ăn, thức uống: tự động đun nước để pha cà phê, tự động nướng bánh mì, tự động luộc trứng, đánh trứng, chiên trứng, tự động nướng thịt". Thực ra, các loại máy móc trong bếp hiện nay chỉ tự động một phần, vẫn hoạt động nhờ sự điều khiển của con người, chưa thể thực hiện mọi khâu chế biến. Dù sao, máy móc dùng trong bếp ngày nay rất dễ điều khiển và bắt đầu trở nên "thông minh".

"Lò nướng thông minh" (smart grill) nhãn hiệu Lynx được triển lãm tại CES 2014 (sẽ được đưa ra thị trường trong năm 2015) nhận lệnh qua lời nói của người dùng. Lynx có cơ sở dữ liệu lưu trữ cách làm những món nướng. Do vậy, lò nướng Lynx có thể hướng dẫn thao tác cho người dùng. Lò nướng Lynx còn có thể gửi tin nhắn cho người dùng. Tin nhắn của lò nướng Lynx cần thiết cho những người làm bếp... đãng trí. Chẳng hạn Lynx sẽ gửi tin nhắn nhắc nhở khi cần phải đảo thức ăn đang nướng trên vỉ (!).


Lò nướng thông minh Lynx.

"Trần và tường sẽ phát ra ánh sáng dịu. Có thể thay đổi màu của ánh sáng đó bằng cách bấm nút". Công nghệ hiện tại có thể thực hiện ý tưởng đẹp đẽ của Asimov về chiếu sáng nội thất. Tuy nhiên, ý tưởng như vậy chưa được thực hiện do giá thành còn quá cao. Khác với hình dung của Asimov, con người vào năm 2014 chế tạo những bề mặt phát sáng lớn chủ yếu để tạo ra TV (máy thu hình, ti-vi) ngày càng lớn vì họ vẫn mê xem TV giống hệt con người của năm 1964. Có lẽ 50 năm sau con người vẫn thế!


Máy thu hình (TV) Vizio có màn hình rộng 120 inch (lớn nhất tại CES 2014).

"Con người chủ yếu thực hiện việc điều khiển máy móc. Do vậy, trường học sẽ thay đổi theo hướng đó". Hiện nay, thứ máy móc mà hầu như mọi người đều "điều khiển" là... chiếc điện thoại di động. Lao động chân tay đơn giản vẫn còn phổ biến trên thế giới trong năm 2014.

Asimov tỏ ra đặc biệt nhạy bén khi cho rằng trong tương lai, học sinh trung học sẽ được dạy về khoa học máy tính, về ngôn ngữ lập trình tương tự Fortran (ngôn ngữ lập trình phổ biến trên máy tính lớn trong thập niên 1960). Thực tế không giống lắm so với hình dung của Asimov: khoa học máy tính vẫn chưa được xem trọng trong giáo dục, kể cả ở những nước phát triển.

"Thiết bị điện vào năm 2014 không còn dây điện, hoạt động nhờ một loại pin rất bền dùng năng lượng của các đồng vị phóng xạ". Vào thời của Asimov, năng lượng hạt nhân gây ấn tượng quá mạnh, khiến con người hình dung về một nguồn năng lượng vô tận. Sau 50 năm, nguồn năng lượng hạt nhân vẫn không thể thu nhỏ thành pin như Asimov tiên đoán. Nhân loại vẫn không thể sản xuất điện bằng năng lượng khổng lồ của phản ứng nhiệt hạch, là loại phản ứng hạt nhân tạo ra bom nhiệt hạch (bom H) vào thời của Asimov. Asimov hình dung vào năm 2014 sẽ có một hoặc hai nhà máy điện dùng năng lượng nhiệt hạch. Trong hiện tại, năng lượng hạt nhân hiện nay vẫn phát sinh từ phản ứng phân hạch (như trong bom A), đang trở nên lạc hậu, thuộc loại năng lượng bẩn.

Asimov không phác họa tương lai toàn màu hồng. Ông thấy trước dân số thế giới năm 2014 sẽ vào khoảng 6,5 tỉ (thực tế hiện nay là 7,1 tỉ) và nhận định không thể có mức sống cao cho mọi người. Sẽ có những quốc gia thành công và những quốc gia thất bại trong cuộc tranh sống ngày càng gay gắt. Theo Asimov, trong những quốc gia thành công vào năm 2014, con người sẽ xem lao động là niềm vui lớn nhất vì họ không cần lao động để kiếm sống. Theo... thực tế của năm 2014, đó là hình ảnh mơ ước của toàn nhân loại.

NGỌC GIAO

Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang