Ký ức mở rộng

04/10/2013 20:35

Công nghệ ngày nay cho phép giữ lại hầu như mọi hình ảnh trong cuộc sống hiện tại của mỗi người. Sẽ không có hình ảnh nào bị lãng quên. Ký ức của mỗi người trong tương lai chủ yếu ở trên mạng, thay vì ở trong não?

"Mẹ ơi, mẹ nhìn thấy ba lần đầu tiên khi nào?".

"À, để mẹ cho con xem những ảnh của ba, của mẹ trong lần gặp gỡ ấy".

Không có nhiều người may mắn như vậy khi giữ lại được hình ảnh của những thời điểm quan trọng nhất trong cuộc đời mình. Những điều tuyệt vời hầu như luôn xảy ra ngoài dự kiến, khi "người trong cuộc" không có sự chuẩn bị nào. Có ai đã từng cầm sẵn máy ảnh trong tay và nhanh nhẹn chụp ảnh người lạ vừa gặp, người mà sau này làm thay đổi cuộc đời mình (trở thành người bạn tri kỷ, trở thành vợ, thành chồng)?

Công nghệ hiện tại có thể làm cho sự may mắn vừa nêu trở nên... bình thường.

Bạn thử hình dung mình trở lại một chốn cũ nào đó, nơi mà bạn có nhiều kỷ niệm. Màn hình điện thoại tự động giới thiệu một loạt hình ảnh mà bạn từng chụp tại nơi ấy, ở những thời điểm khác nhau. Bạn còn được biết những người bạn của mình cũng đang lưu giữ ảnh chụp tại nơi ấy, ở thời điểm giống như bạn (nghĩa là có nhiều khả năng bạn có góp mặt vào ảnh chụp của họ). Bạn có thể bấm nút trên màn hình để gửi yêu cầu xin ảnh. Người nhận được yêu cầu chỉ cần bấm nút chấp thuận để bạn thấy được những ảnh đó.

Bạn thử hình dung trong một ngày bình thường, ở một nơi bình thường, màn hình điện thoại cũng có thể đem đến cho bạn những ngạc nhiên thú vị khi bày ra hình ảnh mà bạn đã chụp vào đúng ngày này của năm ngoái, năm kia,... Khi đang trò chuyện với một người bạn, bạn có thể nhanh chóng tìm lại tất cả hình ảnh mà hai người chụp chung hoặc truy vấn hạn chế hơn để tìm những ảnh chụp của hai người tại một nơi nhất định.

Đó là phác họa của Lee Hoffman khi giới thiệu ứng dụng Memoir của anh trên iPhone và Mac OS X. "Khi có đủ dữ liệu cần thiết, Memoir có thể tạo ra những gì mà ký ức trong não tạo ra, chẳng hạn như khi bạn đi ngang qua một tòa nhà và chợt nhớ những lần bạn vào trong tòa nhà ấy". Dịch vụ Memoir muốn đóng vai trò của "ký ức mở rộng" cho con người, nơi lưu giữ mọi ảnh chụp trong cuộc sống và cung cấp trở lại cho người dùng những ảnh có liên quan với hoàn cảnh hiện tại, giống như sự hồi tưởng, liên tưởng xảy ra trong não.

Để làm được điều đó, Memoir ghi nhận thời điểm và vị trí (nhờ bộ định vị GPS của điện thoại) cùng với hình ảnh nhận được khi người dùng chụp ảnh với Memoir. Memoir cũng nhân danh người dùng truy xuất hình ảnh ở các mạng xã hội Facebook, Instagram và Foursquare để thu thập về máy chủ của Memoir mọi hình ảnh của người dùng và thông tin kèm theo. Memoir luôn cố gắng ghi nhận ý nghĩa của từng ảnh: ai, việc gì, khi nào, ở đâu. Bản thân Memoir cũng là một mạng xã hội, nhờ vậy Memoir đáp ứng được nhu cầu trao đổi ảnh giữa những người bạn.



Ứng dụng Memoir trên iPhone.

Trong cuộc sống, mỗi ảnh chụp trong hiện tại là một cảm xúc tươi rói, ảnh chụp vào tháng trước, năm trước chìm dần vào bóng tối lãng quên, nhưng ảnh chụp của mười năm trước, hai mươi năm trước sáng lên những giá trị mới mẻ. Không chỉ có Memoir hiểu rõ giá trị của quá khứ, còn có nhiều dịch vụ khác cũng đáp ứng nhu cầu hồi tưởng ở những mức độ khác nhau: Everyday.Me, Timehop, Memolane, Viewfinder, Shutterfly,... Các mạng xã hội lớn, từ chỗ tập trung đáp ứng nhu cầu giao tiếp tức thời, cũng lần lượt tạo thêm những phương tiện "truy tìm quá khứ".

Sự xuất hiện của thiết bị đeo trên người có khả năng chụp ảnh tự động, như Memoto hoặc Google Glass, bỗng nhiên mở ra không gian hoàn toàn mới cho dịch vụ "ký ức mở rộng". Thiết bị nhỏ bé Memoto đeo trước ngực là máy ảnh 5 MP có bộ định vị GPS, bộ đo gia tốc và la bàn điện tử, giúp ghi nhận vị trí chụp ảnh và trạng thái chuyển động khi chụp ảnh. Memoto tự động chụp ảnh mỗi khi cảm nhận sự thay đổi trong chuyển động, sự thay đổi của ánh sáng và tự động gửi ảnh chụp đến máy chủ của Memoto thông qua kết nối Bluetooth với điện thoại. Memoto tự khởi động khi người dùng gắn vào áo. Muốn Memoto dừng thu thập hình ảnh, người dùng chỉ việc tháo Memoto, cất vào ngăn bàn. Memoto không có nút bấm nào để bật/tắt. Một khi đã đeo Memoto vào áo, bạn sẽ không bỏ lỡ bất cứ điều gì trước mắt mình.

Memoto và Google Glass ghi nhận hình ảnh ở mọi tư thế của người dùng, hầu như không can thiệp vào cảm xúc, rất khác với máy ảnh, điện thoại. Với vị trí ở gần mắt, Google Glass có lợi thế rõ rệt so với Memoto: hình ảnh được ghi nhận rất giống hình ảnh mà người dùng thấy trước mắt.

Martin Källström - người sáng lập Công ty Memoto - thấy trước khối lượng dữ liệu dồn về máy chủ Memoto sẽ ngày càng tăng, nhưng với tầm nhìn tương tự Google, anh cho rằng khối lượng dữ liệu càng lớn, Memoto càng tiến gần đến vai trò "ký ức hình ảnh", khả năng sinh lợi càng lớn. Thuật ngữ "ký ức hình ảnh" hay "ký ức mở rộng" đều diễn đạt cùng mục tiêu của dịch vụ, đều diễn đạt hoạt động mô phỏng phần nào ký ức trong não, trợ giúp ký ức trong não theo cách giống như máy làm tính (calculator) trợ giúp bạn khi cộng-trừ-nhân-chia.


Thiết bị Memoto đeo ở cổ áo.


Thiết bị Google Glass đeo ở mắt.


Google Glass cho ảnh chụp với góc nhìn mới lạ.

Nhà bình luận Sarah Kessler lo ngại rằng dịch vụ như vậy không tốt cho sức khỏe tinh thần. "Chúng ta không sinh ra với loại ký ức như vậy. Cuộc sống sẽ nhanh chóng trở nên không thể chịu nổi nếu chúng ta ghi nhớ mọi thứ".

Kessler dẫn lời một người có trí nhớ lạ lùng, thường được mời tham gia những thí nghiệm tâm lý với biệt hiệu AJ: "Tôi không thể tha thứ cho tôi trong mọi lỗi lầm, cứ dằn vặt về những điều xảy ra nhiều năm trước. Ký ức của bạn bảo vệ bạn nhưng ký ức của tôi không bảo vệ tôi. Tôi ao ước có được năm phút làm người bình thường, không có những thứ chất đống trong đầu tôi. Nhiều người gọi tôi là một tài năng, nhưng tôi cho đó là một gánh nặng".

Kessler cho rằng con người cần quên đi mọi việc một cách tự nhiên. Hoạt động gạn lọc tự nhiên của ký ức giữ lại những điều quan trọng, những điều tốt đẹp. Theo Kessler, ký ức hình ảnh mà thiết bị mang lại không thể tái tạo cảm xúc đã có ở quá khứ, thậm chí còn hủy hoại cảm xúc từng được giữ lại, làm cho sự việc trở nên tầm thường.

Để củng cố quan điểm của mình, Kessler đề cập một thí nghiệm tâm lý vào năm 2007 của nhà khoa học thần kinh Ian Robertson, cho thấy những người trẻ có trí nhớ kém hơn thế hệ trước, có thể do xu hướng phụ thuộc vào khả năng ghi nhớ của những thiết bị cá nhân (1/3 nhóm người trẻ tham gia thí nghiệm phải tìm trên điện thoại của mình để biết số điện thoại của chính mình).

Tuy nhiên, chính thí nghiệm Robertson dường như không ủng hộ lập luận của Kessler. Nhờ thiết bị, con người có thể quên nhiều hơn và tập trung nhiều hơn vào những điều quan trọng. Nhờ thiết bị, khi cần thiết, con người có thể nhớ lại chính xác điều gì đã diễn ra ở thời điểm nào đó trong quá khứ. Sự thực khó bị méo mó, huyễn hoặc, nhào nặn. Nếu không cần sự thực, con người đơn giản không cần "hồi tưởng" bằng thiết bị. Sự trốn tránh quá khứ không phải là hiện tượng của riêng thời đại số.

NGỌC GIAO

Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang