Khát vọng "Wi-Fi di động"

07/09/2013 07:36

Điện thoại di động có khả năng thu phát sóng Wi-Fi đã là thiết bị phổ biến. Bạn thử hình dung mọi điện thoại di động tự tạo nên mạng lưới nhờ sóng Wi-Fi, độc lập với nhà mạng...

Lúc ở nhà, bạn dễ dàng sử dụng Internet băng rộng trên thiết bị di động nhờ mạng Wi-Fi gia đình. Bạn cũng không gặp khó khăn gì khi dùng sóng Wi-Fi tại chỗ làm. Tuy nhiên, giữa hai nơi đó, không kể một số ít chỗ cho phép dùng Wi-Fi miễn phí, bạn phải kết nối Internet nhờ sóng 3G/4G của mạng di động với cước phí không rẻ. Nếu không dùng dịch vụ Internet của mạng di động, bạn phải tạm rời xa đời sống trực tuyến mặc dù sóng Wi-Fi luôn bủa vây quanh bạn. Đơn giản vì sóng Wi-Fi khi ấy thuộc "sở hữu" của người khác. Điều "tự nhiên" như vậy đang là hiện trạng ở mọi nước trên thế giới, dường như không có gì phải bàn.

Thế nhưng ngày càng nhiều người ủng hộ ý tưởng chia sẻ sóng Wi-Fi dựa trên công nghệ mạng lưới (mesh network). Trong mạng lưới Wi-Fi, mỗi thiết bị là một nút mạng (node), liên lạc với nhau bằng sóng Wi-Fi. Nếu có nút mạng nào đó được kết nối với Internet, toàn bộ mạng lưới cũng được kết nối với Internet. Nếu thiết bị của bạn nằm trong mạng lưới, mỗi gói dữ liệu từ thiết bị ấy tự tìm đường ra Internet nếu có lối ra. Số lượng nút mạng được kết nối Internet càng nhiều, mật độ nút mạng càng cao, việc sử dụng Internet trên mỗi thiết bị trong mạng lưới càng thoải mái.

Nếu router (bộ định tuyến) nối với đường dây DSL tại nhà của bạn phù hợp với mạng lưới Wi-Fi, trở thành một nút của mạng, những người dùng thiết bị di động ngoài đường, ở gần nhà bạn, có thể kết nối với Internet. Khi mọi người đều làm như vậy, mỗi người đều hưởng lợi ích rõ ràng: dễ dàng kết nối với Internet khi ở ngoài đường.

Tháng 5/2013, Công ty Open Garden giới thiệu phần mềm miễn phí Open Garden trên hệ điều hành Android, Windows và Mac OS X, cho phép thiết bị của người dùng kiêm nhiệm vai trò bộ định tuyến của mạng lưới Wi-Fi. Nếu bạn dùng phần mềm Open Garden trên điện thoại có kết nối Internet 3G/4G/Wi-Fi, lòng hảo tâm của bạn giúp những người khác gần bạn dùng phần mềm Open Garden trên điện thoại của họ cũng được kết nối Internet, vì điện thoại của bạn và những người khác thuộc cùng mạng lưới Wi-Fi.

Thật dễ hiểu, nhiều ý kiến cho rằng hy vọng vào sự chia sẻ mang tính cộng đồng như vậy là ảo tưởng. Tại sao tôi phải trả cước phí 3G/4G/DSL cho người lạ? Sẽ có nhiều người chỉ muốn hưởng lợi mà không hề chia sẻ! Chia sẻ như vậy là mời người lạ xâm nhập thiết bị của mình, làm sao bảo đảm an toàn thông tin?

Tuy vậy, những ý tưởng tốt đẹp vẫn cứ tạo nên dòng chảy riêng trong cuộc sống. Về mặt công nghệ, tính khả thi của ý tưởng mạng lưới Wi-Fi cộng đồng ngày càng rõ ràng.

Tháng 6/2013, Công ty Comcast - nhà cung cấp dịch vụ Internet hàng đầu tại Mỹ - giới thiệu dịch vụ Xfinity Internet. Nếu khách hàng chấp thuận, Comcast cung cấp loại router hai chức năng: phát sóng Wi-Fi cho mạng gia đình (chức năng thông thường) và phát sóng Wi-Fi cho mạng lưới công cộng. Khi ấy, router của Comcast là một nút của mạng lưới Xfinity Wi-Fi. Hai chức năng hoạt động hoàn toàn độc lập, các gói dữ liệu của hai mạng hoạt động trong cùng router dùng chuẩn kỹ thuật khác nhau, không hề ảnh hưởng lẫn nhau. Khách hàng chỉ phải trả cước phí cho hoạt động của mạng Wi-Fi gia đình và cần có lòng tốt để router của mình gánh thêm "trách nhiệm xã hội". Nhờ vậy, mọi người dùng dịch vụ Xfinity Internet có thể kết nối Internet ở mọi nơi trên đường phố, đơn giản bằng cách đăng nhập tài khoản của mình. Tại những nơi sóng Xfinity Wi-Fi yếu, không đáp ứng nhu cầu, sóng Xfinity Wi-Fi được tăng cường bằng đội xe phát sóng của Comcast.

Biển quảng cáo dịch vụ Comcast Xfinity.

Xe phát sóng Xfinity Wi-Fi.

Thực ra, ý tưởng mạng lưới Wi-Fi được thực hiện đầu tiên bởi Công ty Fon của Tây Ban Nha. Fon cũng triển khai dịch vụ thành công tại Nhật (hợp tác với Softbank Mobile của Nhật). Tại Pháp, Công ty Iliad tiến xa hơn: cung cấp dịch vụ mạng lưới Wi-Fi và cả dịch vụ thoại Free Mobile qua sóng Wi-Fi với cước phí rất rẻ, khiến các nhà mạng di động lớn tại Pháp (Bouygues Telecom, France Telecom, Vivendi) trở nên... lúng túng, lo âu, dù đang nắm giữ thị phần áp đảo.

Cho dù không có nút mạng nào được kết nối Internet, mạng lưới Wi-Fi vẫn có ích nếu triển khai chức năng thoại và những dịch vụ khác trên sóng Wi-Fi.

Nhóm dự án Serval của tiến sĩ Paul Gardner-Stephen thuộc Đại học Flinders (Adelaide, Úc) đã tạo ra phần mềm nguồn mở Serval Mesh trên hệ điều hành Android, giúp người dùng điện thoại có thể liên lạc với nhau qua sóng Wi-Fi ở nơi hoang dã (Serval là tên gọi một loài mèo rừng tại Úc), khi không có sóng của mạng di động. Người dùng Serval Mesh vẫn gọi nhau bằng số điện thoại bình thường của họ. Hoàn toàn độc lập với nhà mạng, người dùng Serval Mesh có thể nói chuyện với nhau, nhắn tin và trao đổi tập tin bất kỳ, kể cả khi thám hiểm hang động. Trong nhiều cuộc thử nghiệm Serval Mesh trong rừng, Gardner-Stephen phải treo rải rác một số router (dùng năng lượng mặt trời) trên những cành cây để tăng cường số nút của mạng lưới Wi-Fi. Nhờ vậy, ông cùng những đồng sự có thể liên lạc với nhau qua sóng Wi-Fi ở khoảng cách vài km.

Ý tưởng Serval đến với Gardner-Stephen sau trận động đất năm 2010 tại Haiti. Trận động đất đã hủy hoại hạ tầng thông tin, khiến những chiếc điện thoại di động trở nên vô dụng. Việc cứu hộ rất khó khăn, kém hiệu quả, do mất liên lạc với những nạn nhân. Gardner-Stephen nghĩ đến phương án liên lạc khả dĩ trong tình trạng thảm họa: sử dụng sóng Wi-Fi được thu phát bởi nhiều loại điện thoại di động.


Tiến sĩ Paul Gardner-Stephen thử nghiệm Serval Mesh tại làng Arkaroola (miền Nam nước Úc).


Phần mềm Serval Mesh.

Dựa trên thành tựu của dự án Serval, dự án Commotion Wireless tại Mỹ phát triển phần mềm nguồn mở để mọi người có thể tạo ra Intranet trên mạng lưới Wi-Fi, giúp triển khai nhiều dịch vụ đa dạng. Intranet trên mạng lưới Wi-Fi giống như "Internet thu nhỏ" dùng cho cộng đồng địa phương với hệ thống địa chỉ IP riêng biệt, khác với địa chỉ IP thực trên Internet. Cho dù mất kết nối với Internet, mạng Commotion vẫn hoạt động được nhờ cộng đồng, cung cấp thông tin hữu ích cho cộng đồng, không phụ thuộc vào công ty nào.

Tại Mỹ, mạng Commotion được triển khai bởi cộng đồng tại hai thành phố BrooklynDetroit, đã phát huy hiệu quả trong cơn bão lớn Sandy (10/2012). Trong cơn bão, khi cả thành phố Brooklyn mất điện, một nút của mạng Commotion may mắn duy trì được kết nối Internet qua vệ tinh nhờ máy phát điện, giúp nhiều người liên lạc với người thân trong vùng bão.

Giới công nghệ thường nói đến thành phố thông minh (smart city) trong đó bộ cảm biến (sensor) hiện diện ở khắp nơi và được kết nối Internet, giúp cư dân theo dõi bản đồ chất lượng nước, không khí, bản đồ mật độ giao thông, cho phép tối ưu hóa giao thông,... Điều đó không dễ trở thành hiện thực nếu hoạt động của hệ thống bộ cảm biến dày đặc trong toàn thành phố được duy trì bởi chính quyền, thay vì bởi cộng đồng, dựa vào mạng lưới Wi-Fi của cộng đồng. Một thành phố không thể thông minh nếu cư dân thiếu tính cộng đồng.

NGỌC GIAO


Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang