Jeff Bezos - Những câu hỏi cho tuổi hai mươi

10/07/2011 15:10

Với tư cách là cựu sinh viên thành đạt, Jeff Bezos - người sáng lập Amazon.com - được mời phát biểu trong lễ tốt nghiệp của sinh viên Đại học Princeton (ngày 30/5/2010). Bezos tốt nghiệp Đại học Princeton năm 1986.

Mời bạn theo dõi những lời từ đáy lòng của người được xem là "vị vua của thương mại điện tử".

Jeff Bezos

Thuở bé, cứ mỗi lần hè về tôi lại được đến ở trang trại của ông bà ngoại tôi tại Texas. Tôi giúp ông tôi sửa cối xay gió, tiêm thuốc cho bò và làm nhiều việc trong nhà.

Ông bà tôi thường tham gia một đoàn lữ hành. Đó là một nhóm người sử dụng rờ-mọt hiệu Airstream, rủ nhau lập một đoàn xe du lịch vòng quanh nước Mỹ và Canada. Cứ cách vài mùa hè, chúng tôi lại tham gia đoàn lữ hành. Ông tôi móc rờ-mọt vào sau xe hơi, nhập vào một đoàn xe khoảng 300 chiếc và thế là bắt đầu cuộc phiêu lưu. Tôi rất yêu kính ông bà tôi và tôi luôn mong ngóng những chuyến đi như vậy.

Tôi còn nhớ trong một chuyến lữ hành lúc tôi mười tuổi, ông tôi lái xe, bà tôi ngồi bên cạnh, còn tôi nằm lăn trên băng ghế rộng phía sau. Bà tôi hút thuốc lá liên tục. Tôi thấy khó chịu vì mùi thuốc lá. Có lần tôi được nghe nói trên truyền hình rằng cứ mỗi lần rít một hơi thuốc, người hút thuốc lá bị giảm thọ vài phút. Ở tuổi lên mười, với kiến thức số học ít ỏi, tôi vẫn luôn thích tính nhẩm mỗi khi có cơ hội. Tôi thường tính nhẩm số lượng xăng cần thiết cho một chuyến đi hoặc số tiền mua các thứ ở tiệm tạp hóa để lập những bản thống kê mà chẳng ai cần đến. Cho rằng mỗi hơi thuốc giảm thọ hai phút, ước đoán số hơi thuốc cho mỗi điếu và số điếu mà bà tôi hút mỗi ngày, cuối cùng tôi hài lòng nhẩm tính được một kết quả hợp lý. Tôi vội thò đầu qua băng ghế trước, vỗ nhẹ vào vai bà tôi và tự hào tuyên bố: "Bà ơi, nếu mỗi hơi thuốc lá làm giảm thọ hai phút, bà sẽ bị giảm thọ chín năm!".

Tôi còn nhớ như in rằng những gì xảy ra sau đó không như tôi mong đợi. Lúc đó, tôi chờ ông bà tôi trầm trồ khen tôi thông minh, làm tính giỏi. Bà tôi sẽ nói rằng: "Jeff của bà giỏi quá! Tính được số phút trong một năm và còn biết nhẩm tính chia nữa cơ đấy!". Nhưng không, bỗng nhiên bà tôi ứa nước mắt. Tôi ngồi lại trên băng ghế sau và không biết phải làm gì.

Cho đến lúc đó, ông tôi vẫn im lặng lái xe. Thấy bà tôi khóc, ông cho xe dừng lại ven đường. Ông tôi ra khỏi xe, đi vòng ra phía sau, mở cửa xe chỗ tôi ngồi, tỏ ý chờ tôi ra khỏi xe. Tôi hốt hoảng với ý nghĩ mình đã phạm lỗi gì đó. Ông tôi là người rất thông minh và ít nói. Ông tôi chưa bao giờ mắng tôi. Tôi thầm nghĩ chắc đây sẽ là lần đầu tiên tôi bị mắng. Có lẽ ông tôi sẽ yêu cầu tôi trở lại xe và xin lỗi bà. Âu yếm nhìn tôi, ông tôi chỉ nói nhẹ nhàng: "Jeff ạ, một ngày nào đó cháu sẽ hiểu rằng làm người tử tế còn khó hơn làm người thông minh".

Bé Jeff Bezos ở trang trại của ông bà ngoại (1969).

Điều tôi muốn nói với các bạn hôm nay là sự khác biệt giữa năng khiếu và lựa chọn. Sự thông minh là một năng khiếu. Sự tử tế là một lựa chọn. Năng khiếu nói cho cùng là bẩm sinh. Lựa chọn là việc do mình chủ động, có thể rất khó khăn. Nếu không thận trọng, một lúc nào đó các bạn có thể tự huyễn hoặc với năng khiếu của mình và lựa chọn sai lầm.

Các bạn có nhiều năng khiếu khác nhau. Tôi chắc chắn rằng một trong những năng khiếu đó là khả năng tư duy thông tuệ vì bởi nếu không chứng tỏ được điều đó, các bạn đã không được nhận vào học tại đây.

Các bạn sắp bước vào vùng đất của những điều kỳ diệu, rất cần sự thông tuệ. Là con người nhưng chúng ta vẫn luôn kinh ngạc về khả năng của con người. Với từng nguyên tử một, con người đã lắp được những chiếc máy cực bé, đặt vào bên trong tế bào để sửa chữa những chỗ hư hỏng. Trong tháng này, chúng ta biết rằng con người đã tổng hợp được những thể sống. Đó là điều phi thường, nhưng cũng là điều tất yếu. Trong những năm sắp tới, con người sẽ không chỉ tổng hợp được những thể sống mà còn có thể xây dựng chúng theo cấu trúc định trước. Tôi tin rằng các bạn sẽ chứng kiến con người hiểu được hoạt động của não người. Nền văn minh của chúng ta sẽ sản sinh rất nhiều năng khiếu cho con người, giống như rất nhiều năng khiếu có sẵn ở các bạn đang ngồi đây.

Nhưng các bạn sẽ dùng những năng khiếu ấy theo cách nào? Bạn sẽ tự hào với năng khiếu của mình hay tự hào với lựa chọn của mình?

Tôi có ý tưởng thành lập Amazon cách nay 16 năm. Ngày ấy tôi tình cờ biết rằng mạng Web tăng trưởng 2300% mỗi năm. Tôi chưa từng thấy hoặc nghe nói về bất cứ thứ gì có tốc độ tăng trưởng nhanh đến như vậy. Tôi vô cùng hào hứng với ý tưởng xây dựng một cửa hàng sách trực tuyến có hàng triệu tựa sách. Một quy mô chưa từng có ở cửa hàng sách thông thường.

Lúc ấy tôi đã bước qua tuổi ba mươi và lập gia đình được một năm. Tôi nói với MacKenzie vợ tôi rằng tôi muốn rời bỏ công việc hiện tại để thực hiện ý định điên rồ đó. Tôi không biết chắc tương lai sẽ ra sao. Có thể tôi sẽ thất bại như hầu hết những người mạo hiểm khởi nghiệp. Vợ tôi - người cũng từng tốt nghiệp Princeton và đang ngồi ở hàng ghế thứ hai đây - khuyến khích tôi thực hiện điều tôi mong muốn.

Thuở bé, tôi là nhà phát minh trong nhà xe. Tôi đã chế tạo được bộ phận đóng cổng tự động bằng vỏ xe độn xi-măng. Tôi đã chế tạo được bếp mặt trời với một cây dù dán giấy thiếc, hoạt động không tốt lắm. Tôi chế tạo được kẻng báo thức từ một chiếc chảo, làm đinh tai nhức óc anh chị em tôi. Tôi luôn muốn trở thành nhà phát minh và vợ tôi muốn tôi cứ theo đuổi niềm đam mê của mình.

Lúc ấy tôi đang làm việc cho một công ty tài chính ở New York, nơi có nhiều người rất giỏi. Sếp của tôi là một người rất sắc sảo mà tôi luôn ngưỡng mộ. Tôi nói với sếp rằng tôi dự định nghỉ việc để lập một công ty bán sách trên Internet. Ông lắng nghe tôi chăm chú, đánh giá cao ý tưởng của tôi, khuyên tôi suy tính cẩn thận trong hai ngày rồi cho ông biết quyết định cuối cùng. Đó là một lựa chọn khó khăn và tôi đã quyết định thử thời vận. Ngay từ lúc ấy, tôi đã nghĩ rằng nếu thất bại tôi sẽ không hối tiếc và tôi sẽ hối tiếc cả đời nếu không dám thực hiện điều mình mong muốn. Tôi đã trăn trở lựa chọn con đường kém an toàn và nay tôi tự hào vì lựa chọn đó.


Jeff Bezos phát biểu tại Đại học Princeton (2010).

Ngày mai, cuộc đời của các bạn bắt đầu. Đó là cuộc đời thực sự do các bạn tự mình sáng tạo nên.

Bạn sẽ dùng năng khiếu của mình ra sao? Bạn sẽ lựa chọn những gì?

Bạn sẽ hành động theo quán tính hay theo đuổi niềm đam mê?

Bạn sẽ làm theo tín điều hay tự tạo lấy niềm tin?

Bạn sẽ chọn một cách sống dễ dàng hay một cuộc đời dấn thân?

Bạn sẽ thoái lui trước những chỉ trích hay bước tới theo những mách bảo của chính mình?

Bạn sẽ che giấu những sai lầm hay thẳng thắn xin lỗi?

Bạn sẽ lo sợ bị từ chối hay hành động như khi đang yêu?

Bạn sẽ thủ thế an toàn hay tỏ ra đáng mặt trượng phu?

Khi gặp trở ngại, bạn sẽ đầu hàng hay kiên quyết vượt qua?

Bạn sẽ trở thành người chỉ trích hay trở thành người xây dựng?

Bạn sẽ khôn ngoan lợi dụng người khác hay biết cách cư xử tử tế?

Tôi mạo muội dự đoán rằng khi bạn trở thành cụ già tám mươi tuổi, trong những giây phút tự vấn lặng lẽ, hồi tưởng về cuộc đời đã qua, bạn sẽ nhìn lại một loạt những lựa chọn của mình. Rốt cuộc, con người mà bạn trở thành chính là những gì bạn đã lựa chọn. Bạn hãy tự tạo ra câu chuyện kỳ thú cho đời mình.

Xin cảm ơn và xin chúc các bạn nhiều may mắn.

NGỌC GIAO lược dịch

Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang