HTML5 - "Miền Tây hoang dã"

14/03/2011 17:04

Ngày 14/3/2011, Microsoft chính thức phát hành trình duyệt Internet Explorer 9 (IE9). IE9 được giới truyền thông đánh giá là phiên bản IE đầu tiên giống trình duyệt Firefox, Chrome và Opera hơn là giống các phiên bản trước (IE8, IE7).

Với phiên bản mới IE9, lần đầu tiên trình duyệt IE tuân thủ phần lớn chuẩn mở của web. Sự ủng hộ chuẩn HTML5 của IE9 mở rộng viễn cảnh tươi sáng về một nền tảng thống nhất cho ứng dụng web. Tuy nhiên, những người lập trình web tiên phong phát triển ứng dụng trên nền tảng HTML5 đầy hứa hẹn sẽ vẫn tiếp tục đương đầu với vùng đất mới hoang dã!

Từ năm 2009, trào lưu xây dựng ứng dụng trên điện thoại thông minh (smartphone) phát triển mạnh, điện thoại ngày càng giống máy tính cá nhân hơn là phương tiện liên lạc đơn thuần.Với sự xuất hiện của iPad (2010) và iPad 2 (2011), cuộc đua máy tính bảng (tablet) nóng lên từng ngày.Hệ điều hành (nền tảng của phần mềm ứng dụng) trên smartphone được hối hả mở rộng để sử dụng cho tablet.

Người lập trình ứng dụng cho thiết bị di động (smartphone và tablet) nhất thiết phải chọn một vài hướng chủ đạo để đầu tư trong số năm hệ điều hành khác nhau: Android (hệ điều hành nguồn mở của Google), iOS (hệ điều hành dùng cho iPhone/iPod/iPad của Apple), Blackberry OS/QNX (hệ điều hành dùng cho smartphone/tablet của RIM), Windows Phone (hệ điều hành của Microsoft, sẽ được dùng cho mọi smartphone của Nokia trong tương lai), WebOS (hệ điều hành của HP, sẽ được dùng trên mọi thiết bị của HP, bao gồm smartphone, tablet, cả máy tính PC và máy in). Một khi hệ điều hành WebOS "đứng cuối bảng" được đưa vào mọi thiết bị của HP (doanh số hàng trăm tỉ USD mỗi năm), WebOS sẽ nhanh chóng trở thành hệ điều hành có thế lực.

Người lập trình ứng dụng cho máy tính cá nhân truyền thống thường lựa chọn một trong hai hướng: Windows hoặc Mac OS (chỉ một phần nhỏ phát triển ứng dụng trên Linux). Tuy nhiên, sự phân biệt rạch ròi "máy tính cá nhân truyền thống" với làn sóng thiết bị mới (dựa vào kích thước màn hình hay mục tiêu sử dụng) chắc chắn không bền vững. Sau giai đoạn ổn định trên nền tảng Windows sẽ là thời kỳ "sứ quân" sôi động, hứa hẹn đem đến những... ác mộng cho giới lập trình.

Bên cạnh những vùng đất được xác lập quyền sở hữu, thuộc về những công ty lớn, người lập trình ứng dụng có thể di cư đến vùng đất mới, hoàn toàn tự do: ứng dụng web (web app). Ứng dụng web dễ dàng tiếp cận mọi thiết bị có trình duyệt. Do cạnh tranh, trình duyệt trên các thiết bị di động ngày càng tinh tế, ngày càng giống trình duyệt trên máy tính cá nhân truyền thống.

Với sự xuất hiện của IE9 trên Windows, sự phổ biến chuẩn HTML5 tiên tiến của web gần như hoàn chỉnh.Ứng dụng web trên nền tảng HTML5 ít nhất có thể hoạt động trên mọi trình duyệt của máy tính cá nhân truyền thống.

Khác với HTML4, HTML5 được xây dựng hướng đến ứng dụng web, cho phép phần mềm ứng dụng chứa trong trang web có thể thực hiện những nhiệm vụ phức tạp không kém phần mềm ứng dụng thông thường. Ngoài ứng dụng web "đời cũ" chỉ hoạt động trực tuyến (hosted web app), ứng dụng web "đời mới" có thể được đóng gói và cài đặt (packaged web app) để hoạt động cả trong tình trạng ngoại tuyến (khi mất kết nối internet).

Với cửa hàng ứng dụng web của Google (Chrome Web Store), những tác giả của ứng dụng web dễ dàng bán sản phẩm của mình, tương tự trường hợp cửa hàng ứng dụng Apple App Store.Đầu tháng 3/2011, Mozilla công bố chuẩn riêng cho cửa hàng ứng dụng web, có hiệu lực đối với trình duyệt Firefox, giúp mọi người tự tạo cửa hàng ứng dụng web của riêng mình. Viễn cảnh thật hấp dẫn: tác giả ứng dụng web có thể tiếp cận người dùng iPad mà không cần thông qua Apple.

Tiếp nối những ứng dụng thử nghiệm HTML5 của Google và của Apple, số lượng website khai thác những tính năng khác nhau của HTML5 ngày càng nhiều.Lập trình viên Thụy Điển Hakim El Hattabxây dựng được nhiều trò chơi thú vị dựa trên HTML5. Ứng dụng Wave của Hattab tạo ra những bong bóng trên sóng biển từ những tin nhắn liên tục nhận được từ Twitter (nội dung tin nhắn hiện ra khi người xem bấm vào bong bóng). Bản thân Twitter cũng sử dụng HTML5 để cung cấp dịch vụ phụ thuộc vị trí (người dùng Twitter có thể tự động nhận được tin nhắn từ những người dùng Twitter khác ở gần mình).

Trước khi phát hành chính thức IE9, Microsoft đã chuẩn bị kỹ lưỡng việc quảng bá HTML5 và IE9: phối hợp với nhiều công ty thiết kế danh tiếng để xây dựng những website sử dụng HTML5 một cách chuyên nghiệp, tạo ra nội dung thực sự đặc sắc. Microsoft đặt ra khẩu hiệu: Unleash the more beautiful web (Khơi dậy vẻ đẹp của web).

Tim Sneath - kỹ sư Microsoft, người thường xuyên xuôi ngược khắp châu Âu để làm việc với các nhà thiết kế web trong dự án quảng bá HTML5 và IE9, viết trên blog của anh: "Những người thiết kế web luôn quan tâm đến việc tìm 'mẫu số chung', sao cho website do họ thiết kế được hiển thị tốt trên mọi trình duyệt. Tôi phải thuyết phục họ thử một lần tạo ra những mẫu thiết kế với ý tưởng 'điên khùng' mà họ từng mơ, không bị trói buộc bởi những hạn chế của kỹ thuật cũ. Trình duyệt là nhà hát nhưng vở diễn thuộc về họ".

Với sự trợ giúp của các chuyên viên Microsoft, công ty thiết kế Steaw Web Design (Paris, Pháp) dùng HTML5 để thực hiện truyện tranh trên web theo phong cách mới. Truyện tranh do Steaw thực hiện mang tên Never mind the Bullets(Vượt qua làn đạn), thuộc chủ đề "Miền Tây hoang dã" (The Wild West). Mỗi khung tranh của truyện gồm nhiều lớp, chứa những hình vẽ nhân vật cùng nhiều chi tiết chồng lên cảnh nền. Khi người xem di chuyển con trỏ chuột từ trái qua phải trong một khung tranh, những hình ảnh lướt nhẹ kèm theo âm thanh, tạo nên một phần diễn biến của câu chuyện. Tiếp tục di chuyển con trỏ chuột, người xem lướt đến khung tranh tiếp theo. Chuyển động của hình ảnh mượt mà, nhẹ êm nhờ IE9 khai thác sức mạnh của bộ xử lý đồ họa GPU trên máy tính của người dùng (trình duyệt Chrome cũng có khả năng tương tự).



Hình ảnh và âm thanh trong truyện tranh Never mind the bullets được thể hiện tốt nhất trên trình duyệt IE9.

Hình vẽ nhân vật trong Never mind the Bullets là hình ở dạng thức PNG có một phần trong suốt, chồng lên cảnh nền ở dạng thức JPEG. Khung thoại là hình vector theo chuẩn SVG, phông chữ dùng trong khung thoại được cung cấp ở dạng nén, đính kèm trang web theo chuẩn WOFF.

Thực ra, chuẩn SVG và chuẩn WOFF là hai bộ chuẩn riêng, tách biệt với chuẩn HTML5. Tuy nhiên, HTML5 thường được nhắc đến như nền tảng ứng dụng web, được hiểu với nghĩa rộng hơn nhiều so với chuẩn HTML5 theo hồ sơ mô tả của tổ chức W3C (World Wide Web Consortium). Bản thân chuẩn HTML5 mà W3C đang xét duyệt cũng chưa bao gồm tất cả đề xuất của nhóm WHATWG (Web Hypertext Application Technology Working Group - nhóm hợp tác gồm nhiều công ty lớn).Những đề xuất của nhóm WHATWG đã được thực thi ở những mức độ khác nhau trong các trình duyệt dù chưa trở thành chuẩn.Và những đề xuất mới vẫn còn tiếp tục xuất hiện.

Bước vào lãnh địa HTML5 hứa hẹn vô vàn cơ hội mới, người lập trình web phải làm quen với nhiều bộ chuẩn có liên quan với HTML5.Không thể "sống sót" nếu không hiểu biết tường tận CSS3, bộ chuẩn về định dạng trang web. Chỉ với CSS3, người lập trình web đã có thể tạo ra rất nhiều hiệu ứng, hoạt cảnh sinh động. Người lập trình trò chơi sẽ bị thua thiệt nghiêm trọng nếu chỉ hoạt động trong khung vẽ 2D thông thường (Canvas 2D) của HTML5, không nhanh chóng "thám hiểm" vùng đất mênh mông của SVG (đồ họa vector) và WebGL (đồ họa 3D).Trình duyệt thực thi bộ chuẩn WebGL có khả năng đọc những dòng mô tả trong trang web và tạo nên mô hình 3D tinh tế.

Dù xây dựng trò chơi hoặc những ứng dụng nghiệp vụ, người lập trình web không thể không tìm hiểu bộ chuẩn Web SQL Database liên quan đến việc lưu trữ thông tin trong cơ sở dữ liệu trên máy khách.Người lập trình ứng dụng phụ thuộc vị trí phải xem bộ chuẩn Geolocation là "sách gối đầu giường".

Khối lượng kiến thức phải học trong "thời đại HTML5" của người thiết kế và lập trình web chỉ là trở ngại bước đầu."Hiểm nguy" thực sự đến từ sự khác biệt giữa các trình duyệt trong việc cung cấp nền tảng HTML5.Ứng dụng web phải có khả năng phát hiện những thiếu sót trong nền tảng HTML5 của trình duyệt cụ thể và tự động chọn giải pháp thay thế thích hợp.

Tại website trình diễn HTML5 của Apple, người dùng được yêu cầu cài đặt trình duyệt Safari.Tương tự, truyện tranh Never mind the Bullets thúc giục người dùng cài đặt IE9 để có được những trải nghiệm tốt nhất. Dù cùng thực hiện chuẩn mở, các trình duyệt vẫn cố gắng tạo ra những sắc thái đặc thù, cục bộ, thay vì chỉ cạnh tranh về hiệu năng. IE9 trở lại cùng đường đua với các trình duyệt khác với tham vọng bứt phá, đem đến điều tốt lành cho mọi người dùng web, nhưng điểm đến của trình duyệt IE có lẽ sẽ vẫn là vùng đất của công nghệ Microsoft.

W3C nêu tôn chỉ: One Web for All (Một Web cho tất cả). Web vẫn tiếp tục bị phân mảnh.Mục tiêu thống nhất Web vẫn còn xa.

NGỌC GIAO

Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang