Hoài niệm Windows 3.1

21/03/2013 17:15

Cách nay 20 năm, ngày 6/4/1992, hệ điều hành Windows 3.1 xuất hiện. Windows 3.1 là bước tiến quan trọng dẫn đến chiến thắng tuyệt đối của Microsoft. Đối với những người từng dùng Windows 3.1, khoảng cách hai thập niên khơi dậy bao nỗi nhớ.

Phiên bản Windows 3.1 phát hành năm 1992 trên bảy đĩa mềm nhỏ (3.5 inch, 1.4 MB) hoặc tám đĩa mềm lớn (5.25 inch, 1.2 MB), yêu cầu máy tính PC phải có hệ điều hành MS-DOS 3.1 hoặc mới hơn (tốt nhất là MS-DOS 5.0) vì hệ điều hành Windows lúc ấy là một chương trình chạy trên MS-DOS. Bộ xử lý 80386, bộ nhớ 2 MB, đĩa cứng 10 MB được xem là cấu hình mạnh để chạy Windows 3.1. Cấu hình "lý tưởng" ấy thấp hơn ngàn lần cấu hình của máy tính bình thường chạy Windows 7 hiện nay!

Chiến dịch quảng cáo Windows 3.1 rầm rộ thể hiện rõ nét ở mọi quầy báo tại Mỹ.

Về mặt kỹ thuật, Windows 3.1 chỉ là sự cải tiến phiên bản Windows 3.0 phát hành năm 1990. Khi đó, Microsoft chưa dùng "gói phần mềm bổ sung" (service pack) cho hệ điều hành Windows. Tuy nhiên, những cải tiến quan trọng của phiên bản 3.1 làm cho Windows trở thành nền tảng hấp dẫn của phần mềm ứng dụng, giúp cho PC không còn là "bản nhái tội nghiệp" của máy tính Macintosh.

Chương trình quản lý tập tin File Manager trong Windows 3.1 bắt đầu dùng sơ đồ cây để diễn đạt cấu trúc thư mục, bắt đầu cho phép dùng ổ đĩa trên máy tính khác trong mạng cục bộ. Người dùng Windows 3.1 phải dụng công tìm hiểu để biết rõ các ổ đĩa và cấu trúc cây thư mục, giống như khi dùng MS-DOS. Tuy vậy, File Manager không làm cho người mới dùng máy tính bối rối như chương trình Windows Explorer của những phiên bản Windows sau này. Cấu trúc cây với các mục Desktop, My Documents, My Computer tuy tiện lợi hơn nhưng... khó hiểu.

Windows 3.1 là phiên bản Windows đầu tiên sử dụng phông chữ TrueType dựa trên công nghệ của Apple. Phông chữ TrueType tạo ra chữ in sắc sảo ở mọi kích cỡ, kiểu chữ trên giấy giống hệt kiểu chữ hiển thị trên màn hình. Người dùng không còn cần đến phần mềm bổ sung Adobe Type Manager. Điều này tạo nên sự phát đạt của phần mềm chế bản điện tử và thiết kế đồ họa trên máy tính PC (PageMaker, Ventura, CorelDRAW, Photoshop,...), bước đầu chuyển biến thái độ "khinh miệt" của giới thiết kế đồ họa chuyên nghiệp đối với máy tính PC.

Biểu tượng Windows 3.1 xuất hiện khi khởi động.

Khi khởi động lần đầu, màn hình Windows 3.1 ở độ phân giải 640 x 480 chỉ thể hiện tối đa 16 màu, quá thô sơ so với màn hình 32.000 màu của máy tính Macintosh cùng thời. Với 16 màu cơ bản, Windows phải hiển thị những màu khác bằng giải thuật giả màu (dithering), khiến hầu hết hình ảnh rơi vào tình trạng "thảm thương". Nếu mạch điều khiển màn hình cho phép hiển thị đồng thời 256 màu ở độ phân giải 640 x 480 (màn hình Super VGA), người dùng phải cài đặt thêm chương trình điều khiển (driver) kèm theo mạch màn hình để cải thiện tình trạng "mù màu". Chuyển đổi chế độ hiển thị từ 16 màu lên 256 màu là bước nhảy vọt hạnh phúc của người dùng CorelDRAW, Photoshop trên Windows 3.1.

Diện mạo Windows 3.1 trong lần chạy đầu tiên.

Windows 3.1 cho phép sử dụng tốt ổ đĩa CD-ROM và mạch âm thanh (sound card), mở đầu thời đại máy tính "đa phương tiện" (multimedia). Người dùng bắt đầu có thói quen nghe nhạc từ máy tính, ghi âm vào máy tính. Nhiều phần mềm trên PC sử dụng âm thanh tốt hơn, đoạn tuyệt với những tiếng tò te tí. Cũng từ đó, thị trường trò chơi điện tử trên PC vào cao trào mới, thu hút dần những "tín đồ" của MS-DOS.

Việc phát triển phần mềm trên MS-DOS thực sự trở nên lỗi thời với sự xuất hiện công cụ lập trình trực quan Visual Basic 2.0 (VB2) trên Windows 3.1 vào tháng 11/1992. Nhờ có Visual Basic, việc tạo chương trình chạy trên Windows trở nên dễ dàng đối với người lập trình không chuyên. Cùng với tác động của bộ phần mềm Microsoft Office Professional và phần mềm bổ sung Windows For WorkGroups phát hành năm 1993, cơn lốc phần mềm ứng dụng tạo bởi công cụ Visual Basic xác lập vị thế vững chắc của Windows 3.1 trong môi trường doanh nghiệp. Phiên bản Windows 3.1 giành thắng lợi tuyệt đối so với hệ điều hành OS/2 của IBM trên PC, mở đường cho chuỗi thành công của những phiên bản Windows tiếp theo.

Tuy nhiên, "Windows thắng lợi vẻ vang" là chuyện của... Microsoft. Đối với người dùng bình thường từng có kỷ niệm bên Windows 3.1, hai mươi tuổi đời trôi qua nhắc nhớ bao điều riêng tư xưa cũ. Trên các diễn đàn, những hoài niệm trỗi dậy sôi nổi.

"Thời gian trôi nhanh quá. Máy tính đầu tiên của tôi được cài sẵn Windows 95. Nhưng tôi còn nhớ rõ mấy cái máy tính ở chỗ làm dùng Windows 3.1. Người ta không cho tôi đụng đến chúng vì đó không phải là phận sự của người thợ điện như tôi".

"Tôi vẫn còn nhớ khi Windows 3.1 được quảng bá rầm rộ, cả lớp lập trình của tôi đều phấn khích cho rằng Windows 3.1 sẽ thay đổi mọi thứ. Một cậu bạn trong lớp, người đầu tiên dùng Windows 3.1, nói rằng Windows 3.1 chạy nhanh hơn, in văn bản đẹp hơn hẳn so với Windows 3.0. Cậu ấy có một máy 386, màn hình VGA, bộ nhớ 8 MB, quá mạnh so với máy của tôi: máy 286, bộ nhớ 1 MB, màn hình CGA, đĩa cứng 20 MB được nén bằng Stacker!".

"Máy tính đầu tiên của anh em tôi được cài sẵn Windows 3.1. Lúc đó tôi học lớp 10, chưa dùng máy tính bao giờ. Windows 3.1 là hệ điều hành đầu tiên mà tôi biết. Tôi chỉ dùng máy đó để chơi. Thích nhất là trò Overkill. Giờ đây tôi sống bằng nghề sửa máy tính. Cảm ơn Windows 3.1".

"Có ai còn nhớ trò chơi Island Survival trên Windows 3.1? Trò chơi này rất phổ biến thời tôi học trung học. Bây giờ không biết tìm ở đâu. Trong trò chơi, bạn ở trên một hòn đảo, phải tìm nước để uống, câu cá để ăn. Bạn rất dễ chết vì lốc xoáy và hải tặc".

"Mấy hôm trước tôi tìm thông tin về DOS 5.0 và Windows 3.1 để giảng cho con trai tôi một ít về lai lịch hệ điều hành Windows, về bộ nhớ quy ước 640 KB và bộ nhớ mở rộng. Tôi vẫn còn nhớ hồi đó, trước khi có Windows 3.1, tôi phải dùng chương trình quản lý bộ nhớ QEMM, phải mất thời gian tinh chỉnh thích hợp mới chạy được chương trình này kia, mới có thể dùng được ổ đĩa CD-ROM. Ngay cả người bán ổ đĩa CD-ROM và mạch âm thanh Sound Blaster Pro cho tôi cũng không biết điều chỉnh cấu hình hệ thống ra sao để chúng dùng được cho máy của tôi. Ai nói rằng ngày trước mọi chuyện đơn giản hơn bây giờ?".

"Khi Windows 3.1 xuất hiện, đĩa cứng 40 MB được xem là đĩa cứng dung lượng lớn và đắt như qủy! Giờ đây phòng riêng của con trai tôi có đủ thứ thiết bị số mạnh mẽ, tựa như phòng điều khiển của NASA! Nó không hình dung được những thứ nó có trong tay qúy giá ra sao. Tôi nghĩ sau này con trai tôi sẽ hiểu khi nó đứng nhìn con của nó như tôi bây giờ".

"Máy tính đầu tiên anh tôi mua có sẵn Windows 3.1. Thời đó có điều thú vị là người dùng máy tính kiểm soát mọi thứ khi lắp đặt thêm các loại mạch (card) cho máy tính, phải quy định IRQ và DMA cho đúng. Bây giờ mọi thứ dễ hơn nhiều nhưng làm cho người ta lười biếng".

"Tôi vẫn nhớ lần đầu tiên thấy cái máy tính. Tôi chơi mê mẩn trò chơi Descent trên Windows 3.1 có âm thanh rất hay. Cho đến bây giờ tôi vẫn thích trò chơi Descent".

"Khi cha tôi đem máy tính về, nó vẫn còn dùng hệ điều hành DOS. Sau lần cài đặt Windows 3.1, anh em tôi cùng với mấy người anh em họ thi đua xem ai chơi trò Solitaire đạt điểm cao nhất. Rất vui!".

"Tôi vẫn còn giữ chiếc máy tính cũ chạy Windows 3.1, có ổ đĩa mềm 1.2 MB, đĩa cứng 20 MB và bộ nhớ 8 MB! Thỉnh thoảng tôi vẫn bật nó lên để chơi mấy trò xưa xưa như Duke Nukem 3D. Biết đâu một ngày nào đó chiếc máy này sẽ có giá!".

"Hồi đó, năm 1991, tôi có chiếc máy tính 286, dùng MS-DOS. Tôi tự nhận mình là 'chuyên gia DOS'. Tôi không bao giờ quên ngày thử việc đầu tiên, người ta chỉ cho tôi chiếc máy tính dùng Windows, chắc là Windows 3.1. Tôi ngớ ra: 'Windows là cái gì vậy?'. Người ta hỏi tôi: 'Có thật anh biết dùng máy tính không đó?'. Thế là tôi bị tống cổ! Nói hình tượng là như thế".

"Tôi vẫn nhớ mọi thứ trên chiếc máy tính Windows 3.1 của tôi hồi đó: Encarta, Word 6, Lotus 1-2-3, WordPerfect, Lotus Organizer, CompuServe và trình duyệt Mosaic".

Hai mươi năm sau, chắc chắn bạn sẽ có nhiều cảm xúc khi nhớ lại năm 2012, khi kể về những kỷ niệm với... Windows 8.
NGỌC GIAO
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang