Henry Ford của thời đại số

29/06/2008 15:16

Bill Gates không phát minh máy tính cá nhân, không phát minh hệ điều hành nhưng ông đã có mặt "đúng lúc, đúng chỗ" để đặt nền tảng cho sự bùng nổ của công nghiệp máy tính và phần mềm máy tính.

Từ đầu tháng 7-2008, William Henry Gates (Bill Gates) chính thức rời bỏ quyền lực ở công ty Microsoft để tập trung vào việc điều hành hoạt động của tổ chức từ thiện Bill & Melinda Gates Foundation do vợ chồng ông sáng lập. Dù Gates vẫn dành một phần thời gian cho Microsoft ở cương vị cố vấn, giới báo chí xem thời điểm thay đổi vai trò của ông ở Microsoft như sự kết thúc vinh quang của "triều đại Microsoft 1.0" kéo dài hơn ba thập kỷ.

Trong nhiều bài báo tổng kết sự nghiệp của Gates, có ý kiến so sánh ông với Henry Ford - người được tôn vinh là "vua ô-tô". Henry Ford không phát minh ô-tô nhưng với sự nhạy bén trong kinh doanh, với khả năng tổ chức sản xuất tài tình, ông đã đặt nền tảng cho một nền công nghiệp phồn thịnh, làm cho ô-tô trở nên phổ biến. Tương tự, Gates không phát minh máy tính cá nhân, không phát minh hệ điều hành nhưng ông đã có mặt "đúng lúc, đúng chỗ" để đặt nền tảng cho sự bùng nổ của công nghiệp máy tính và phần mềm máy tính.

Vào cuối thập niên 1960, máy tính và phần mềm máy tính là những khái niệm rất xa lạ với công chúng. Đó là lĩnh vực hoạt động của những chuyên gia tại các trụ sở lớn, được canh gác cẩn thận. Chi phí cho hoạt động của máy tính rất cao. Thế nhưng, như có cơ duyên tiền định, Gates thuộc về số những học sinh của trường trung học Lakeside được công ty General Electric cho phép tiếp cận với máy tính PDP-10 để làm quen. Dùng bàn phím teletype để làm việc với máy tính từ xa, Gates cùng với "chiến hữu" Paul Allen (học trên Gates hai lớp) nhanh chóng "chìm đắm" vào việc khám phá những bí ẩn của máy tính.


Bill Gates (đứng) và Paul Allen làm việc với máy PDP-10 tại trường Lakeside (1968).


Bill Gates (phải) và Paul Allen làm việc với máy PDP-10 tại trường Lakeside (1968).

Đầu năm 1975, Allen hớn hở cho Gates xem tờ tạp chí Popular Electronics với trang bìa quảng cáo "máy vi tính đầu tiên trên thế giới" mang tên Altair 8080, chế tạo bởi công ty MITS (Micro Instrumentation and Telemetry Systems) tại Albuquerque, bang New Mexico. Hết sức phấn khích với sự xuất hiện của "máy tính cá nhân", loại máy tính có thể đặt gọn gàng trên bàn, Allen và Gates liên lạc với Ed Roberts – cha đẻ của máy Altair 8080, đề nghị cung cấp bộ thông dịch ngôn ngữ lập trình BASIC cho máy Altair 8080. Ngay khi Ed Roberts chấp thuận tiếp xúc, Allen và Gates lao vào việc lập trình bộ thông dịch BASIC bằng cách giả lập bộ xử lý 8080 trên máy PDP-10. Bộ thông dịch BASIC của Allen và Gates hoạt động tốt ngay trong lần chạy thử đầu tiên trên máy Altair 8080 thực sự, trước sự chứng kiến của Ed Roberts. Với thành công đầu tiên, Allen "rủ rê" Gates lập công ty phần mềm tại Albuquerque, đặt tên là Micro-Soft (tức Microcomputer Software – phần mềm máy vi tính, sau được viết khác một chút, thành Microsoft).

Allen nhớ lại: "Đó là thời gian tràn đầy niềm vui. Chúng tôi đã làm việc bên nhau miệt mài. Dĩ nhiên, Bill phải trở về Harvard để tiếp tục việc học. Tôi tiếp tục làm việc tại Albuquerque. Tôi cố gắng thuyết phục Bill nên bỏ học và cuối cùng tôi đã làm cho cậu ấy nhận ra rằng công việc ở Microsoft quan trọng hơn việc học ở Harvard. Chính vì chuyện này mà bố mẹ cậu ấy đã không tha thứ cho tôi trong một thời gian dài".




Bill Gates và Paul Allen làm việc tại Microsoft (1982).

Năm 1980, công ty IBM danh tiếng bắt tay vào việc thiết kế máy tính PC để tham gia thị trường máy tính cá nhân. IBM đã có quyết định rất lạ, khác hẳn truyền thống kinh doanh của mình: công khai hồ sơ kỹ thuật của PC để thu hút rộng rãi nhiều nhà sản xuất tham gia cung cấp linh kiện cho PC và thương lượng với các công ty phần mềm nhỏ, trong đó có Microsoft, về việc cung cấp phần mềm cho PC (thay vì tự xây dựng phần mềm như IBM đã làm với máy tính lớn). Gates cố gắng thuyết phục IBM sử dụng trình thông dịch BASIC của Microsoft cho việc điều hành máy và phát triển phần mềm, cụ thể là ghi trình thông dịch BASIC vào bộ nhớ ROM của PC, dùng BASIC làm ngôn ngữ điều hành, đồng thời là ngôn ngữ lập trình cho PC, tương tự như Microsoft đã làm với máy vi tính Commodore.

Tuy nhiên, IBM tỏ ra "mặn mà" với ý tưởng về một hệ điều hành được nạp từ đĩa vào bộ nhớ RAM, còn gọi là hệ điều hành đĩa (Disk Operating System – DOS). Hệ điều hành DOS làm mọi việc liên quan trực tiếp với phần cứng, tạo ra nền tảng cho việc xây dựng phần mềm ứng dụng. Ở thời điểm đó, hệ điều hành DOS mang tên CP/M (Control Program for Microcomputers) của Gary Kildall (công ty Digital Research) bắt đầu phổ biến trên nhiều loại máy vi tính, điển hình là máy Apple II.

Trong khi IBM thương lượng với Kildall về việc phát triển CP/M cho PC, Gates tìm ra giải pháp để thoát khỏi thế "tụt hậu": mua lại hệ điều hành QDOS của Tim Paterson (công ty Seattle Computer Products), vốn là "sản phẩm nhái" của CP/M. Microsoft nhanh chóng chỉnh sửa QDOS để trở thành sản phẩm MS-DOS, có giá rẻ hơn CP/M (sau được đổi tên thành DR-DOS). Dù IBM cho phép khách hàng tự chọn hệ điều hành trên PC, MS-DOS không mất nhiều thời gian để chiếm lĩnh thị trường PC. Với sự phát triển thần kỳ của số lượng máy "PC nhái" dựa vào thiết kế của IBM, Microsoft vươn mình thành công ty phần mềm lớn nhất thế giới.


Bill Gates (1986)

Dưới sự lãnh đạo của Gates (Allen phải rời Microsoft từ năm 1983 vì bệnh nặng), Microsoft liên tục gặt hái hàng loạt thành công to lớn với cùng "cấu trúc quyết liệt" như thành công của MS-DOS: đuổi theo đối thủ - vượt qua đối thủ - loại bỏ đối thủ. Microsoft không dẫn đầu về sự sáng tạo nhưng là "guồng máy" luôn gây kinh ngạc về tính hiệu quả, về khả năng tổ chức "phản công nhanh".

Có ý kiến so sánh Gates với "vua thép" Carnegie. Cũng có người cho rằng sự nghiệp của Gates giống với "vua dầu hỏa" Rockefeller hơn. Có lẽ việc so sánh như vậy không có ý nghĩa gì nhiều. Không ai phủ nhận rằng Gates là người vô cùng đặc biệt, có ảnh hưởng sâu rộng đối với sự phát triển của xã hội trong thời đại mà chúng ta đang sống.

NGỌC GIAO

Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang