Graph Search: "Trí khôn" của Facebook

22/03/2013 23:39

Ngày 15/1/2013, Mark Zuckerberg - giám đốc điều hành Facebook - trình bày với giới truyền thông về chức năng tìm kiếm Graph Search của Facebook.

Graph Search thể hiện sức mạnh lạ thường của "Vương quốc Facebook" có trên một tỉ người, trong đó "nhà vua" biết rõ thị hiếu, tính cách và mọi mối quan hệ của từng "thần dân".

Trên con đường phát triển thành mạng xã hội lớn nhất thế giới, Facebook có những bước thăng trầm nhưng yếu tố quyết định thành công của Facebook đã hiện diện ngay từ khi Mark Zuckerberg thực hiện dự án Facebook trong ký xúc xá của Đại học Harvard: cơ sở dữ liệu quan hệ hợp lý và giải thuật tìm kiếm hiệu quả. Cơ sở dữ liệu quan hệ của Facebook hoạt động tốt trong nội bộ Đại học Harvard và vẫn hoạt động tốt khi dung nạp cả thế giới. Cách vận hành của Facebook thúc đẩy mỗi thành viên sử dụng thông tin thực về bản thân.Facebook trở thành nơi lưu giữ vô vàn mối quan hệ chằng chịt của xã hội thực và cả "mức chất lượng" của từng mối quan hệ.Zuckerberg gọi đó là Social Graph (sơ đồ xã hội) hoặc ngắn gọn hơn, Graph.

Khi Graph đã phát triển ổn định, Zuckerberg thực hiện ý tưởng Open Graph, cho phép phần mềm bất kỳ khai thác cơ sở dữ liệu của Facebook.Nhờ vậy, xuất hiện nhiều phần mềm trên thiết bị di động cho phép người dùng liên lạc qua Facebook, tìm bạn hoặc tìm bạn của bạn đang ở gần mình. Điều này làm cho kích thước của Graph chỉ có tăng và tăng. Facebook liên tục cuốn vào nó những thành viên mới.Facebook trở thành khu vực đặc biệt của Web liên tục mở rộng nhưng lại "vô hình" đối với guồng máy tìm kiếm Google.

Với việc thử nghiệm chức năng Graph Search, Facebook tiến thêm một bước quan trọng: cho phép người dùng tìm kiếm nhiều loại thông tin công cộng trong toàn Facebook (không chỉ tìm người) bằng ngôn ngữ tự nhiên, bắt đầu với tiếng Anh. Dựa vào những thành tựu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Graph Search sẽ trở nên ngày càng tinh tế khi được dùng ngày càng nhiều.

Sau khi đăng ký sử dụng thử nghiệm Graph Search, người dùng Facebook phải chọn mục Search for people, places and things (tìm người, nơi chốn, sự việc) và nhập câu hỏi tìm kiếm hoàn chỉnh, thay vì chỉ nhập các từ chốt như khi dùng Google. Trong lúc người dùng nhập câu hỏi, Facebook liên tục dự đoán ý định của người dùng và đưa ra các câu hỏi gợi ý, trong đó có những chi tiết phụ thuộc người dùng cụ thể. Người dùng có thể chọn một trong các câu hỏi gợi ý hoặc tiếp tục diễn đạt câu hỏi theo ý mình. Câu hỏi có thể chỉ liên quan đến bạn bè: "what books are my friends reading?" (các bạn tôi đang đọc những sách gì?) hoặc"friends of my friends who live in California?" (những người bạn của các bạn tôi đang sống ở California?) nếu người dùng sinh sống ở California. Người dùng có thể đặt câu hỏi mở rộng thành vấn đề chung: "what’s an Italian restaurant that people really like?" (nhà hàng Ý nào được yêu thích nhất?), "music liked by people who like Microsoft?" (những người hâm mộ Microsoft thích nghe nhạc gì?). Thực ra, Facebook từ lâu đã âm thầm tổng hợp thông tin về thị hiếu của người dùng theo cách như vậy để phục vụ cho cơ chế "quảng cáo trúng đích" (microtargeting ad). Với Graph Search, Facebook lần đầu tiên trao cho người dùng phương tiện tổng hợp thông tin.


Mark Zuckerberg giới thiệu chức năng Graph Search của Facebook (California, 15/1/2013).

Zuckerberg tự tin: "Mọi người đang dùng các guồng máy tìm kiếm để có được lời đáp cho câu hỏi nào đó. Nhưng chúng tôi có thể trả lời cho những loại câu hỏi mà không ai khác trả lời được, dựa vào thông tin mà người dùng Facebook chia sẻ". Với lượng dữ liệu khổng lồ tạo bởi hơn một tỉ người dùng, khẳng định của Zuckerberg hoàn toàn có cơ sở.Nếu thành công, Graph Search là một trong những thể hiện tiêu biểu của thời đại Big Data.

Theo tường thuật của nhà báo kỳ cựu Steven Levy (tạp chí Wired - 15/1/2013), Zuckerberg phác thảo ý tưởng Graph Search vào đầu năm 2011 trong một cuộc dạo chơi cùng Lars Rasmussen, chuyên gia hàng đầu của Facebook. Rasmussen gia nhập Facebook năm 2010, sau khi rời bỏ Google. Cùng với Tom Stocky (cũng là "cựu binh" của Google), Rasmussen lãnh đạo nhóm dự án Graph Search có trên 50 kỹ sư và hai nhà ngôn ngữ học. Trong gần hai năm thực hiện dự án Graph Search, Rasmussen và Stocky phải báo cáo với Zuckerberg hàng tuần về tiến trình của dự án.

Đầu tháng 12/2012, Levy được mời tham dự một cuộc họp tại trụ sở Facebook (Menlo Park, California), trong phòng hội thảo có vách kính ở tầng trệt mà nhân viên Facebook quen gọi là Aquarium (bể cá). Mỗi lần phát biểu trong cuộc họp, Zuckerberg phấn khích rời khỏi chỗ ngồi, đi quanh phòng. Thỉnh thoảng, khi cần nhấn mạnh một ý nào đó, anh ném mạnh quả bóng trên tay xuống sàn và chụp lại. Mọi người hiểu rõ Graph Search rất quan trọng đối với tương lai của Facebook.

Trong cuộc họp, để trình bày khả năng của Graph Search, Rasmussen gõ câu hỏi "photos of my family" (hình ảnh của gia đình tôi) và thu được một loạt ảnh chụp trên màn hình máy tính. Rasmussen cười tươi, trỏ vào màn hình lớn: "Các bạn thấy ở đây toàn những người tóc vàng ngồ ngộ vì tôi là người Đan Mạch mà. Đối với tôi, tìm kiếm hình ảnh theo cách này là một trải nghiệm tuyệt vời". Rasmussen thử tìm những người bạn của ông ở New York ("my friends in New York") và thu được danh sách, trong đó có ảnh chụp cùng thông tin cá nhân sơ lược của từng người (ở Facebook). Trong trang kết quả, cột bên phải gọi là Power Bar, cho phép quy định thêm nhiều tiêu chí để lọc lựa kết quả tìm kiếm.

Zuckerberg tiếp lời: "Tôi có thể truy vấn theo cách này để tuyển dụng người cho công ty, điều mà tôi rất quan tâm. Giả sử tôi muốn tìm những kỹ sư ở Google có bạn là kỹ sư ở Facebook". Zuckerberg thu được ngay một danh sách dài. Có khá nhiều người thỏa điều kiện của Zuckerberg - một điều không làm ai ngạc nhiên. Trong danh sách, bên cạnh ảnh chụp của mỗi "Googler" có vài dòng cho biết người ấy học trường nào, sống ở đâu và cả tên của những người bạn chung (với Zuckerberg).

Sự việc diễn ra tương tự như thường thấy trong... phim hình sự, khi các điều tra viên truy vấn cơ sở dữ liệu để tìm hung thủ! Nhưng có một điểm khác biệt quan trọng, thể hiện qua lời của Zuckerberg: "Điều rất hay là thực sự có một người trong từng mục của danh sách này. Nếu bạn xem trang riêng của người ấy và nhận ra đúng người cần tìm, bạn dễ dàng gửi cho người ấy một thông điệp".

Rasmussen tiếp lời: "Giả sử tôi muốn tìm việc ở Công ty Pinterest và tôi muốn tìm ai đó có thể giới thiệu tôi với họ, tôi có thể tìm những người bạn của mình có người quen là nhân viên của Pinterest".

Ngoài chuyện việc làm, Stocky thử dùng Graph Search cho mục tiêu khác, thiết thực không kém: "single women who live near me" (những người nữ độc thân sống gần tôi). Anh tìm thấy một loạt cô gái trẻ. Chỉ cần bấm nút Message ở từng ảnh chụp để gửi đi lời chào hỏi, thăm dò "đối tượng". Stocky giảng giải: "Bạn có thể thêm tiêu chí nào đó tùy ý, chẳng hạn tìm cô gái hâm mộ loại nhạc nào đó". Trang kết quả tự động sắp xếp ưu tiên những người có độ tuổi phù hợp với người truy vấn!

Lars Rasmussen (trái) và Tom Stocky - hai người lãnh đạo dự án Graph Search.

Sau chuyện tìm người phối ngẫu, những người thuyết trình về Graph Search chú ý đến nhu cầu thông tin du lịch. Trước khi viếng thăm địa điểm nào đó, người dùng Facebook có thể truy vấn để biết các bạn của mình (hoặc bạn của bạn mình) thích ăn tại những nhà hàng nào ở địa điểm đó. Graph Search cũng là phương tiện hiệu quả để tìm hiểu nhiều khía cạnh trong cuộc sống của những người nổi tiếng.

Công cụ truy vấn mạnh mẽ được trao cho người dùng càng chứng tỏ quyền lực phi thường của Facebook. Hoạt động truy vấn của người dùng, cũng như mọi hoạt động khác của họ ở Facebook, giúp Facebook nhận biết ngày càng rõ thị hiếu, tính cách của người dùng, nhờ vậy có thể điều hướng thông tin quảng cáo với độ chính xác cao.

Như thường lệ, mỗi bước tiến của Facebook thu hút hai luồng dư luận trái ngược. Với những người hào hứng, thời gian ngụp lặn trong biển thông tin của Facebook chắc chắn sẽ kéo dài hơn.Họ chia sẻ thông tin nhiều hơn để thụ hưởng lợi ích nhiều hơn từ cộng đồng. Những người thường lo ngại cho quyền riêng tư càng thấy "rờn rợn" với cảm giác bị theo dõi, có lẽ sẽ hủy bỏ phần lớn thông tin công cộng về bản thân.

Matt Asay - nhà bình luận của trang tin ReadWrite.com - quyết định dứt khoát (17/1/2013): "Tôi sẽ vui hưởng cuộc sống không có Facebook. Tôi biết một chỗ tốt hơn nhiều so với Facebook để tán chuyện cùng bạn bè.Chỗ đó gọi là thế giới thực".

NGỌC GIAO

Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang