|
Nguyễn Xuân Tài và Đinh Nho Nam:
Máy tính FBP và giấc mơ “làm ǵ đó cho người khuyết tật” |
Một người là Đinh Nho Nam bị tật bẩm sinh (liệt chân
phải và tay trái do cha bị nhiễm chất độc hoá học trong
chiến tranh chống Mỹ), người c̣n lại là Nguyễn Xuân Tài,
cả hai cùng là sinh viên năm thứ hai, K46, Khoa Công
nghệ thông tin (CNTT), Đại học Bách khoa Hà Nội, đang cố
gắng biến ư tưởng “làm ǵ đó cho người khuyết tật từ
chiếc máy tính vạn năng’’ sớm thành hiện thực...
Học như... phim
Thân với nhau từ nhỏ khi cả hai cùng đậu vào lớp 7
chuyên Lư của trường Năng khiếu Vinh. Khi được nghe giới
thiệu về những tính năng đa dạng của máy tính, cả Nam và
Tài đều có chung một câu hỏi: “Nó có thể giúp ǵ cho
người khuyết tật?’’...
Cùng thích nhiều môn khoa học tự nhiên và đam mê tin học
nhưng nhà nghèo, không có khả năng sắm máy tính nên cả
hai chuyên đi học ké. Nam học cả trên máy tính ở trường
lẫn học nhờ ở nhà một người bạn là con giáo sư Nguyễn
Huỳnh Phát (hiện đang là Hiệu trưởng trường Sư phạm
Quảng B́nh). C̣n chuyện học ké máy tính của Tài th́ ly
kỳ hơn. Chiếc máy tính đầu tiên mà Tài được thấy và tiếp
cận là một máy Compaq 486 (tốc độ 66MHz, 200MB ổ cứng,
chạy hệ điều hành Windows 3.1) ở nhà một người bạn tên
Nguyễn Hữu Giang, đang học lớp CNTT 5, cùng khoá với Tài
và Nam. Tài hay đến học chung với Giang và phát hiện bố
Giang quản lư rất chặt chiếc máy tính của nhà. Muốn vào
pḥng để máy tính ở tầng hai th́ phải lên bằng cầu thang
mà bố Giang th́ thường xuyên ngồi gần đó. V́ vậy, cả Tài
lẫn Giang cùng trèo lên mái nhà bên cạnh, sau đó ḅ sang
mái nhà của Giang để đột nhập vào pḥng để máy tính. Tài
kể: “Để khỏi bị lộ, chúng tôi di chuyển rất nhẹ nhàng và
cứ dùng máy khoảng 30 phút th́ tắt máy một lần cho máy
khỏi nóng. Chúng tôi học tin học theo kiểu như vậy suốt
ba năm ṛng...”.
Năm 1995, bố Tài (hiện đang công tác ở Tỉnh Uỷ Vinh)
được cử đi học bổ túc tin học cho cán bộ nhà nước và đem
về một cuốn cẩm nang tin học, dày 600 trang, trong đó có
hướng dẫn đầy đủ các chương tŕnh từ DOS, NC, Pascal,
C++. Mặc dù chưa biết ǵ nhưng ngày nào Tài cũng lôi ra
đọc một chương. Do nhà không có máy tính, Tài vẽ các
hướng dẫn ra giấy và tập gơ. Chỉ tập như vậy mà sau này,
Tài có thể gơ “thật” không cần nh́n bàn phím. Khi đă
hiểu các lệnh trong DOS, Tài tiếp tục học về Pascal. Đến
lớp 9, Tài và Giang đă có sản phẩm tham gia cuộc thi Tin
học trẻ không chuyên. Một số sản phẩm đầu tay mà hai bạn
đă thực hiện là phần mềm về nhạc (có thể thể hiện được
bài hát, xướng âm một bản nhạc), phần mềm chơi cờ vua
giữa hai người và tự giả lập một chương tŕnh giống hệt
NC. Rất tiếc là những phần mềm được lập tŕnh bằng
Pascal đó đă mất v́ chiếc máy tính cũ ấy hỏng...
Khát vọng “Làm ǵ đó...”
Sau này, khi thông tin về các tiến bộ của máy tính ngày
một nhiều hơn, những câu chuyện xoay quanh sự hỗ trợ của
máy tính đối với người khuyết tật đă thôi thúc cả Nam và
Tài “làm một cái ǵ đó”. Thế rồi, một người chị họ của
Nam không may bị mù cả hai mắt, phải bỏ dở việc học. Tâm
sự và nỗ lực vươn lên của một người mù đă khiến cả hai
nghĩ đến việc thiết kế hệ thống máy tính FBP (Computer
System for the Blind People).
Do người mù chỉ có thể “đọc” được chữ Braille nên không
thể sử dụng loại máy tính b́nh thường như chúng ta. Việc
“đọc” phải dựa vào xúc giác (tay) và thính giác (tai).
Tuy ở Việt Nam, đă có hệ thống tổng hợp giọng nói từ văn
bản nhằm giúp người mù kiểm tra lại những ǵ đă gơ nhưng
hệ thống này chưa được phổ biến rộng răi ở phía Bắc. Một
số tổ chức trong nước cũng đang nghiên cứu phát triển
phần mềm đọc trang web bằng tiếng Việt nhằm giúp người
mù có thể tiếp cận với xă hội thông tin. Tuy nhiên,
những dự án này chưa nhiều.
Các phần mềm cho máy tính FBP do Tài và Nam thiết kế sẽ
được viết lại gần như toàn bộ, kể cả hệ điều hành. Hệ
điều hành mới có tên gọi là FBP-OS, được viết riêng cho
máy tính FBP và phục vụ phần lớn nhu cầu học tập và sử
dụng của DOS, Windows 98, Linux sau khi đă lược bớt một
số chức năng thừa và thêm vào nhiều tŕnh điều khiển mới
(máy in, màn h́nh). Ngoài ra, c̣n có một bộ phần mềm
khác viết cho máy tính nhằm thiết lập tương thích giữa
hai hệ thống máy tính, nhờ bộ phần mềm mới này người mù
có thể giao tiếp với người sử dụng máy tính b́nh thường
mà không gặp phải trở ngại nào. Phần mềm cho FBP sẽ được
chia làm hai loại: Phần mềm điều khiển được viết bằng
ngôn ngữ cấp thấp (Assembly). Sau khi viết xong th́ tích
hợp vào một IC mà người ta thường gọi là ROM. Phần mềm
hệ điều hành gồm các phần chính: Điều khiển thiết bị
nhập xuất, phần mềm mạng, phần mềm chuyển đổi kư tự giữa
Braille và ASCII.
FBP sẽ có các chức năng tiêu biểu như soạn thảo văn bản,
lưu văn bản và in văn bản bằng chữ Braille. Cho phép sử
dụng các thiết bị âm thanh, các chuẩn MPEG âm thanh. Cho
phép sử dụng internet bằng chữ Braille. Cho phép truyền
dữ liệu từ máy tính b́nh thường sang FBP và ngược lại
với chức năng tự động chuyển đổi và lọc thông tin. Thiết
lập hệ thống mạng máy tính FBP và mạng hỗn hợp PC-FBP...
Tài mong muốn: Khi sang năm thứ tu, lúc đă có thêm kiến
thức và nếu t́m được sự hỗ trợ của các doanh nghiệp, cả
hai sẽ hoàn thiện sản phẩm. Nếu dự án thành công, Nam và
Tài sẽ tặng cho Hội Người mù Nghệ An và Hội Người mù
Việt Nam. Sau đó, có thể thương mại hoá và xuất khẩu sản
phẩm thông qua một công ty nào đó.
Hiện nay, cả hai đă hoàn thiện xong bản thiết kế phiên
bản 2.0 cùng với một loạt các chi tiết về nguyên vật
liệu để xây dựng hệ thống máy tính FBP. Tuy nhiên, cả
hai đang gặp một số khó khăn về kiến thức, thời gian
nghiên cứu và cả nguồn tài chính để phát triển sản phẩm.
Theo Tài, sau khi cùng Nam thiết kế giải pháp và hoàn
thiện các chi tiết sản phẩm, bạn đă tham khảo và được
biết ở nước ngoài có một loại máy tính dành cho người
khuyết tật với giá khoảng vài trăm USD, tuy nhiên bàn
phím của họ c̣n nhiều hạn chế về số chữ. Sản phẩm này đă
được thương mại hoá và được Microsoft hỗ trợ.
Cả hai tin rằng dự án này sẽ góp phần xây dựng cho những
người mù một thế giới máy tính dành riêng cho họ. |
|
|
|
