eChip - Hiep si CNTT

Pho từ điển “made by Việt Nam” cho thiết bị số cầm tay

Từ một dự án mang tên “Free Vietnamese Dictionary Project” (Tự điển Việt Nam miễn phí), anh Hồ Ngọc Đức ở Đức đã phát triển bộ từ điển song ngữ hai chiều Anh-Việt-Anh miễn phí trên hệ điều hành Palm OS dùng cho bất kỳ một thiết bị số cầm tay nào. Anh là “Hiệp sĩ Công nghệ thông tin” thứ 30 của e-CHÍP.

Trong cuộc chiến giành chủ quyền hệ điều hành cho các thiết bị số cầm tay như sổ tay điện tử (PDA), máy tính bỏ túi (PocketPC) hay điện thoại thông minh (SmartPhone), Palm OS vẫn là hệ điều hành đang phất cờ thống soái với 29 triệu thiết bị số cầm tay và SmartPhone đang dùng hệ điều hành này. Palm OS đã trở thành một tiêu chuẩn trong 85% doanh nghiệp sản xuất thiết bị số loại này bởi đã có khoảng 18.000 trình ứng dụng đã được viết trên nền Palm OS và hơn 260.000 chuyên viên phát triển phần mềm, nhà cấp bản quyền cũng như đối tác chiến lược ủng hộ Palm OS.
Đặc biệt, kể từ bây giờ, nếu bạn có bất kỳ một thiết bị số cầm tay nào sử dụng hệ điều hành này, bạn có thể sử dụng miễn phí bộ từ điển song ngữ hai chiều Anh-Việt-Anh. Pho từ điển ấy là sản phẩm “Made by Việt Nam” chứ không phải “Made in Việt Nam” bởi vì tác giả của nó là một chàng trai Việt sinh năm 1971 đang làm việc trong ngành công nghệ thông tin (CNTT) ở Đức: anh Hồ Ngọc Đức.
Đức tốt nghiệp THPT ở trường Lý Thường Kiệt - Yên Bái và sang Đức theo học ở Đại học Leipzig. Xong bằng cử nhân, Đức tiếp tục đeo đuổi các chương trình sau đại học ở Đại học Berkeley (California - Mỹ), Leeds (Anh) và Đại học Quốc gia (Australia). Chuyên ngành anh chọn là trí thông minh nhân tạo (Artificial Intelligence) và luận án tiến sĩ Đức hoàn thành năm 2001 cũng là một đề tài của chuyên ngành này. Đức đã là một nhà lập trình chuyên nghiệp từ năm 1997, rất thành thạo trong các lãnh vực Java, XML, lập trình Web và cơ sở dữ liệu. Từ mùa hè năm 2002, anh chuyển sang giảng dạy và làm việc ở Đại học Lubeck của Đức.
Tiền thân của những pho từ điển cho Palm OS của Hồ Ngọc Đức phát xuất từ một dự án mang tên “Free Vietnamese Dictionary Project” (Tự điển Việt Nam miễn phí) trên internet ở địa chỉ http://gkws0.informatik.uni-leipzig.de:8080/ với nhiều người Việt Nam ở nước ngoài tham gia tự nguyện để phục vụ cộng đồng. Từ năm 1998, phần mềm điều khiển server và cơ sở dữ liệu của website này được giao cho Đức thiết kế và duy trì. Cho đến nay, website này đã được Đức và các cộng sự phát triển thành một website tự điển khá đồ sộ. Bên cạnh các phần tra cứu Anh-Việt và Việt-Anh, bạn có thể tra cứu Pháp-Việt và Việt-Pháp, Đức-Việt và Việt-Đức, Anh-Đức và Đức-Anh, cùng với cơ sở dữ liệu từ vựng Anh-Anh WordNet của Đại học Princeton và cả một pho Điển cố Văn học nếu bạn là người say mê văn học cổ, cùng một từ điển đơn ngữ Việt Nam.
Người tra cứu có thể nhập liệu tiếng Việt trực tiếp trên website tra cứu này bằng các kiểu gõ Telex, VNI, VIRQ mà không cần bộ gõ nào chạy sẵn. Kết quả tra cứu tiếng Việt sẽ được hiển thị bằng các bộ mã Unicode UTF-8, TCVN hay VIRQ. Nếu ngại tra cứu trên mạng, bạn có thể tải về từ http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/dict_home/install.html để chạy trên máy tính dùng hệ điều hành Windows 9x/NT/XP hay bất cứ hệ điều hành nào hỗ trợ Java.
Từ thành công của website từ điển miễn phí trực tuyến này, Đức đã viết thành một chương trình tự điển độc lập chạy trên nền Palm OS để dùng cho các thiết bị số cầm tay và chính thức đưa lên mạng từ tháng 6 này cho mọi người tải về dùng miễn phí. Nếu bạn có thiết bị cầm tay chạy Palm OS thì có thể vào http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Java/J2ME/ để lấy. Tại trang này, Đức còn cho chúng ta thêm một bộ lịch để chạy trên các thiết bị số cầm tay Palm OS và một bộ lịch âm dương cho mọi thiết bị di động hỗ trợ Java.
Trên website này, điều làm tôi chú ý nhất không phải là những thành công rất xứng đáng của một chàng trai Việt ở nước ngoài. Trang web khiến tôi cứ suy nghĩ mãi lại là một trang web Đức làm riêng cho lớp 12T Trường PTTH Lý Thường Kiệt ở Yên Bái, lớp Đức theo học năm 1987 với thầy chủ nhiệm Trần Đình Chiểu. Trên trang này là danh sách hơn 20 bạn học cùng lớp với Đức ngày xưa kèm theo ngày tháng năm sinh, địa chỉ, số điện thoại và hiếm hoi một vài địa chỉ e-mail. Trong tấm ảnh trắng đen đã ố vàng, trầy tróc là những khuôn mặt non tơ của cả lớp 12T cùng thầy chủ nhiệm. Tôi không thể nào nhận ra Đức trong những khuôn mặt ấy. Nhưng tôi tin chắc chính những người bạn, người thầy ở quê hương Yên Bái ấy đã là một động lực rất lớn để Đức nỗ lực học thành tài nơi xứ người và viết những chương trình hữu ích phục vụ cộng đồng người Việt. Những thầy cũ, bạn xưa của Đức có biết đến trang web này ở http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/12T.html?
Xin ghi lại đây địa chỉ e-mail của Hồ Ngọc Đức để làm một nhịp cầu giúp bạn bè của Đức vượt qua khoảng cách số: duc@informatik.uni-leipzig.de