eChip - Hiep si CNTT

Tôi, ÔNG GIÁO LÀNG hỗ trợ những người KHÔNG CHUYÊN (Trò chuyện với Lê Hoàn)

Với khá nhiều người quan tâm đến tin học, những tập sách chuyên đề, các đĩa CD, website Lê Hoàn (hiện có hơn 14 triệu lượt truy cập) đã trở thành phương tiện vừa giúp nâng cao kiến thức, vừa hỗ trợ gỡ rối kỹ thuật. Kiến thức mà Lê Hoàn chắt lọc để giới thiệu với công chúng khá rộng, bao trùm gần như toàn bộ các lĩnh vực thuộc “phạm trù” tin học từ phần cứng đến phần mềm. Ngay trong phần mềm cũng “phủ kín” từ Office đến Web, Multimedia, Internet,...
Lê Hoàn không chỉ được công chúng quan tâm đến tin học tin cậy vì sự giúp đỡ vô vị lợi, thiết thực (dễ hiểu, dễ ứng dụng) mà còn vì rất quan tâm đến yếu tố “giao lưu” - dành hẳn một mảng cho mọi người tham gia trao đổi kiến thức, kinh nghiệm... Tuy vậy, hỏi chuyện riêng của Lê Hoàn thì chẳng dễ chút nào. Cũng vì vậy, cuộc trò chuyện giữa Lê Hoàn - Thư ký Toà soạn e-CHÍP với Nguyễn Trọng Tín - Biên tập viên e-CHÍP vẫn chưa “đã”. Ban Biên tập e-CHÍP yêu cầu tới lượt tôi... “khui hầm” anh Lê Hoàn thêm một lần nữa...
Câu chuyện anh kể với anh Tín còn thiếu đoạn chuyển từ nghiên cứu thiết bị điện tử sang tin học...
- Cũng vẫn bắt đầu như thế. Nhờ có kiến thức về điện tử nên việc tìm hiểu máy tính của tôi khá thuận lợi, tại phần cứng của máy tính cũng là điện tử mà. Tuy nhiên, để có điều kiện tiếp cận thì... Hồi trước, tất cả những gì liên quan đến máy tính đều thuộc loại... hàng xa xỉ. Tôi có một kỷ niệm không thể nào quên về máy tính: năm 1993, sau khi đã tìm hiểu kỹ lưỡng về máy tính và công nghệ thông tin, tin rằng đây là công cụ ưu việt để phát triển xã hội, là môi trường làm việc tốt nhất cho một người sống khép kín và thiếu sức khoẻ như tôi, tôi quyết định đem nhà mình... thế chấp cho ngân hàng để vay 30 triệu, mua một cái máy 386. Mọi người lắc đầu, cho rằng tôi... liều mạng. Chỉ có vợ tôi đồng tình dù cô ấy chưa biết sẽ làm thế nào để trả nợ. Trong chuyện này, tôi cảm thấy mình phải chịu ơn vợ. Sau này, biết chuyện, tuy cũng kêu trời nhưng mấy đứa em tôi ở nước ngoài cùng góp tiền gởi về giúp đỡ, tôi mới trả hết nợ. Song nhờ thế tôi mới có điều kiện đi sâu vào tin học...
Thế còn lợi nhuận từ cửa hàng dịch vụ Tin học?
- Ồ, không!... Tôi không thích kinh doanh và rất sợ dính đến tiền bạc. Một thằng như tôi mà kinh doanh thì... “”không chết cũng bị thương””. Năm 1996, một người bạn tôi mở một cửa hàng dịch vụ tin học trên đường Tôn Thất Tùng và tôi chỉ tới đó làm công ăn lương. Cuối năm 1996, tôi phải vào Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch ba tháng vì lao lực, được xuất viện đúng ngày cuối cùng 31/12/1996. Đến năm 2000, tôi chuyển qua làm cho cửa hàng của một đứa cháu trên đường Bùi Thị Xuân.
Các tập chuyên đề, sách, CD của anh được sao chép, “”xào nấu khá nhiều”. Không lẽ không bao giờ anh băn khoăn về tác quyền?
- Đúng! Vì tôi hiểu giá trị, tác dụng của tin học và máy tính với đời sống. Cũng vì vậy mà rất cần phổ cập tri thức lẫn các ứng dụng để phục vụ mọi người. Sau khi các chuyên đề ngày càng được nhiều người tìm đọc, Nhà xuất bản Cà Mau tìm đến đặt vấn đề in. Tôi đồng ý cũng vì lẽ đó. Tôi không nhận nhuận bút mà chỉ nhận sách. Tôi làm website Le Hoan cũng vì mục tiêu này - tạo một kênh liên thông để ai cũng có thể tham gia trao đổi kiến thức. Rồi nhiều người gợi ý khuyên tôi làm CD vì không phải ai cũng có điều kiện truy cập mạng, CD là phương thức phổ cập thông tin, ứng dụng cho những đối tượng như vậy... Đặt vấn đề tác quyền hay cài mã khoá làm gì khi tri thức là tài sản chung của nhân loại, ứng dụng nào cũng nhằm phục vụ con người? Càng nhiều người biết, nhiều người dùng thì càng có lợi cho cuộc đời, bận tâm làm gì.
Có bao giờ anh thử lý giải về việc tại sao những sản phẩm phổ cập tri thức, ứng dụng của mình lại được công chúng thích thú, đón nhận nồng nhiệt như vậy?
- Có lẽ là nhờ trong quá trình tự học, tôi nhận ra đa số các tác giả trong, ngoài nước thường giới thiệu, giảng giải vấn đề từ rễ đến ngọn trong khi công chúng thường không đủ thời gian để tìm hiểu hết mọi ngóc ngách của vấn đề. Cũng do đó, họ không cần những kiến thức có tính chuyên môn sâu như vậy. Họ chỉ có nhu cầu nắm bắt một số điểm mang tính ứng dụng cao nên tôi không có tham vọng buộc người khác phải đọc vài trăm trang để tìm những nội dung có thể gói gọn trong vài chục trang. Tôi xác định mình chỉ là ông giáo làng hỗ trợ những người không chuyên.
Trên web cũng như trong CD của anh có hàng ngàn chương trình từ hệ điều hành đến các tiện ích... Nguồn đó ở đâu, anh có mua bản quyền và việc phổ cập chúng có hợp pháp?
- Xin đừng xem tôi là hacker hay cracker! Tất cả các phần mềm mà tôi đã giới thiệu đều được khai thác từ Internet. Ở đó có một số trang web đã bẻ khóa (crack) sẵn những phần mềm mới; hoặc đã có phần mềm và công khai hướng dẫn phương pháp crack. Tôi chỉ là người hệ thống lại những chương trình ấy để phổ cập đến công chúng Việt Nam và hoàn toàn không phải vì lợi nhuận. Thêm vào đó, do trước đây, các hãng phần mềm chưa xem Việt Nam như một thị trường có thể khai thác nên vấn đề bảo hộ bản quyền không được họ đặt ra, nên tôi tranh thủ giúp những người yêu thích tin học tiếp cận với tri thức hiện đại trong điều kiện thu nhập còn thấp. Đương nhiên khi Việt Nam đã tham gia các định chế quốc tế về sở hữu trí tuệ, phải tôn trọng luật chơi chung thì chúng ta cần phải nghiêm túc tuân thủ. Tuy nhiên, tôi vẫn ngại rằng, theo cách tính hiện nay thì số tiền phải trả cho những đối tượng sở hữu các phần mềm vượt xa thu nhập của người Việt, nên nếu áp dụng yếu tố bản quyền một cách sòng phẳng thì việc phổ cập tin học ở nước ta sẽ gặp rất nhiều khó khăn.