Trang chủ Hiệp sĩ CNTT Tin tức Hiệp Sĩ CNTT Chân dung Hiệp Sĩ CNTT H́nh ảnh Hiệp Sĩ CNTT

Học tin học trong khi chờ… con nước lên
 Lệ Thủy Nhung
Mới đây, ở Hội thi Tin học trẻ không chuyên của tỉnh Vĩnh Long, đội tuyển của xă Tân Quới vừa giành được giải Khuyến khích cho phần thi đồng đội và hai giải Khuyến khích cho cá nhân. Chiến thắng ấy của “xấp nhỏ” ở một xă nghèo vùng lũ bắt nguồn từ phong trào tiếp cận công nghệ thông tin (CNTT) của “vùng sâu” Tân Quới.
Và không chỉ có Tân Quới, cả hai xă “vùng sâu” khác ở huyện B́nh Minh là Tân Lược, Thành Đông cũng là những địa phương dẫn đầu việc phổ cập tin học ở tỉnh Vĩnh Long. Tính ra, ba xă này hiện có trên 500 người đạt chứng chỉ A tin học, cùng hơn 100 người khác đang theo học các chương tŕnh khác nhau về tin học. Những kết quả ấy được khơi nguồn từ một câu chuyện cổ tích thời nay: Có một anh bỏ nghề xe đạp ôm làm “giáo viên tin học” và đă thắp lên ngọn lửa CNTT lan nhanh từ xă này sang xă nọ...

Khi người ta hiểu...
Năm 1997, trường cấp II-III Tân Quới – huyện B́nh Minh được Sở Giáo dục – đào tạo (GD-ĐT) tỉnh Vĩnh Long cấp năm bộ máy tính cũ nhưng nhận xong đành để đó v́... không ai biết dùng. Ông Nguyễn Trước Lâm - Hiệu trưởng bèn động viên anh Đặng Ngọc Châu – một cựu sinh viên Sài G̣n nay đang chạy xe đạp ôm - lên TPHCM học tin học để về sử dụng máy. Sau khi lấy được chứng chỉ A tin học, trở về quê, anh Châu trở thành nhân viên của trường Tân Quới. Đến lúc này, ư định của Ban Giám hiệu về việc phổ cập tin học trong cán bộ, nhân viên và học sinh vẫn chưa thể triển khai v́ trường vẫn c̣n thiếu đủ thứ để xây dựng một pḥng máy: ổn áp, bàn ghế,... Sau đó, nhân dịp bà Nguyễn Thu Hương - một Việt kiều về thăm quê ngỏ ư tặng máy tính cho trường, Ban Giám hiệu đă thuyết phục bà dành khoản tiền dự tính mua máy để giúp trường xây dựng pḥng máy... Vậy là từ năm học 1998-1999, với sự hướng dẫn của thầy Châu, những học sinh đầu tiên của Tân Quới được học tin học rồi thi đậu chứng chỉ A. Chuyện học tin học bắt đầu trở thành một “phong trào”.
Đầu năm học 2002-2003, sau khi cấp III (THPT) được tách ra khỏi cấp II (THCS), được cấp thêm 15 máy tính, trường THPT Tân Quới được bổ sung thêm giáo viên để dạy tin học cho học sinh theo chương tŕnh của Bộ GD-ĐT. Nhà trường tiếp tục triển khai việc dạy tin học theo hai hướng: vừa theo chương tŕnh của Bộ cho học sinh các khối lớp 10-11, vừa phổ cập cho tất cả các đối tượng (học sinh, giáo viên, cán bộ địa phương, nông dân) theo chương tŕnh thi lấy chứng chỉ tin học do thầy Châu phụ trách. Đến nay, 60% giáo viên của trường THPT Tân Quới đă có chứng chỉ A tin học. Các thành viên trong Ban Giám hiệu trường Tân Qưới cho biết chính họ cũng sẽ đi thi lấy chứng chỉ tin học để “ép” tất cả các thành viên c̣n lại phải học và thi.
Chuyện dạy và học tin học ở vùng này không chỉ rộn ràng trong khuôn viên trường Tân Quới. Là một thương nhân chuyên mua bán xăng dầu, từ đề nghị của thầy Châu (lúc đó đang là người kèm cho con trai ḿnh học tin học), tháng 5/2002, ông Nguyễn Thanh Tùng bỏ vốn đầu tư thành lập Cơ sở giảng dạy tin học Quốc Lan (dạy tin học căn bản, tin học văn pḥng, luyện thi chứng chỉ tin học) rồi giao cho thầy Châu phụ trách giảng dạy. Dù chưa thể xác định tới lúc nào sẽ thu hồi đủ khoản tiền 30 triệu đồng đă chi để mua chín bộ máy tính, chưa kể chi phí cải tạo nhà kho thành điểm dạy tin học song ông Tùng không bận tâm về điều đó. “Nếu không mở trường, mở lớp th́ mọi người phải đi rất xa, về Vĩnh Long hoặc qua Cần Thơ mới có chỗ học.” – ông Tùng nói.
Cơ sở đào tạo Quốc Lan không có khoá học cụ thể, cũng chẳng có lớp cụ thể, ai rảnh lúc nào th́ đến học lúc đó và có thể học cho tới khi... không muốn học nữa. Học sinh THCS thường tranh thủ buổi trưa, lúc tan trường để vào học trong khi chờ con nước lên để về nhà làm ruộng, làm vườn. Có cả một cô giáo trường tiểu học Thành Trung ở cách 10km thỉnh thoảng mới chèo xuồng tới học chứ không theo giờ cố định v́ c̣n bận nhiều việc khác. Không ít cán bộ các xă Tân Quới, Tân Lược, Thành Đông, Tân B́nh... cũng là học viên tại đây v́ cơ quan họ mới được cấp máy tính. Cơ sở giảng dạy tin học Quốc Lan thu học phí 300.000đ/khóa/người nhưng theo ông Tùng, số người được miễn đông hơn bởi đa số đều nghèo. Không nộp được học phí th́ phải... “góp công”, sau khi thi phải quay lại Quốc Lan hướng dẫn những học viên mới trong việc thực hành, sửa chữa máy móc. Nhờ vậy, Quốc Lan rất đông “trợ giảng”.
Thành công của cơ sở này không đếm được bằng tiền. Khi đi thi chứng chỉ tin học, các học viên Quốc Lan đều đạt loại khá, giỏi. Cũng từ cơ sở “không giống ai” này, đă có vài bạn như Nguyễn Thanh Tú - xă Tân An Thạnh lên TPHCM học lập tŕnh viên; Nguyễn Thanh Dương - học sinh lớp 11 trường THPT Tân Quới – con trai ông Tùng vừa đạt giải Khuyến khích ở Hội thi Tin học trẻ không chuyên của tỉnh Vĩnh Long với phần mềm “Quản lư thư viện”;...
Cách cơ sở đào tạo của ông Tùng khoảng 6km là một cơ sở dạy tin học khác do anh Dương Thanh Hải - cán bộ Bưu điện huyện B́nh Minh mở. Anh Hải từng là học tṛ cũ của thầy Châu và mở cơ sở này cũng để giao cho thầy Châu phổ cập tin học. Cũng như ông Tùng, anh Hải xem việc mở cơ sở này như một loại h́nh công tác xă hội, giúp mọi người tiếp cận với tin học. Anh Nguyễn Đan Thọ – một người thợ sửa xe máy trong ấp và là cha của Nguyễn Trần Đan Linh – 13 tuổi, học viên mới của cơ sở này tâm sự: “Nếu không có “trường” này th́ muốn mấy tui cũng không dám cho nó đi học xa v́ nó c̣n nhỏ, lại là con gái...”.
Tân Quới, Tân Lược, Thành Đông đều là những xă nghèo của huyện B́nh Minh. Dù hiểu rằng kiến thức và kỹ năng tin học chưa thể giúp ǵ để thoát nghèo nhưng cả thầy Châu, ông Tùng, anh Hải đều tin rằng CNTT là môn học tất yếu mà con em họ cần biết. Để cho khỏi lạc hậu với... thời cuộc, họ nói vậy!

Chuyện của một người đi gieo hạt giống kiến thức
“Tôi sinh năm 1956 tại Sài G̣n, sau đó theo gia đ́nh về Cần Thơ sinh sống. Đến khi đậu Tú tài, tôi trở lại Sài G̣n học Ban Sử - Địa ở ĐH Văn Khoa và Văn chương Anh Mỹ ở ĐH Vạn Hạnh. Nhưng cuối cùng, tôi đành bỏ ngang để về quê v́ gia cảnh khó khăn. Tôi đă từng làm khá nhiều nghề cho đến khi thầy Nguyễn Trước Lâm - Hiệu trưởng trường cấp II-III Tân Quới khuyên nên đi học tin học để về làm văn pḥng cho trường. Dù chưa biết ǵ về máy tính, tôi vẫn quyết định thử thời vận. Tôi khăn gói lên TPHCM ở nhờ nhà người chị thứ tư để theo học Trung tâm Tin học ĐH Kỹ Thuật, c̣n học phí th́ do người chị thứ năm lo. Thời gian đầu, do lớn tuổi nên tôi học rất chật vật. Để theo kịp các bạn trẻ, tôi phải tự học thêm rất nhiều. Thế rồi những tiện ích của Window 95, Office 97 càng ngày càng hấp dẫn tôi và cuộc đời tôi rẽ sang một hướng mới...
Khi về nhận việc ở trường Tân Quới, tôi thật sự lúng túng lúc đối diện với Windows 3.11 và Office 4.3... Vậy là phải t́m đọc thêm các tài liệu cũ nhưng nhờ thế mà tôi phát hiện nhiều điều thú vị giữa hai hệ điều hành. Chưa kể qua đó, tôi phát hiện ra rằng tự học là phương cách tốt nhất để tự hoàn thiện và nâng cao tŕnh độ của ḿnh. Lúc ấy, mấy cái máy tính cũ của trường vẫn c̣n cất trong kho nên tôi thường phải đi Cần Thơ thuê máy thực hành những ǵ đă học trên các giáo tŕnh ḿnh có... Một bữa, khi nh́n thấy mấy đứa nhỏ đang dắt nhau vượt ḍng nước lũ trên đường đến trường, tôi chợt nghĩ tới chuyện giúp chúng học tin học... Tôi đem ư tưởng này tŕnh bày với thầy Lâm rồi với thầy Trương Công Danh ở Sở GDĐT Vĩnh Long. Các thầy hết ḷng ủng hộ chuyện tôi mở lớp dạy nghề tin học cho học sinh... Dần dần, tôi mở thêm nhiều lớp và dạy mỗi ngày ba ca.
Rồi học sinh muốn học thêm về hệ điều hành Windows 95, Office 97. Do trường không có kinh phí nâng cấp thiết bị, chính các em đă vận động cha mẹ hùn tiền lại mua năm ổ cứng cũ, loại 500MB. Mười học viên đầu tiên đến Khoa Điện-Điện Tử-Tin Học của ĐH Cần Thơ thi lấy chứng chỉ tin học với hệ điều hành Window 95, Office 97 đều đậu cả mười.
Tôi trở thành giáo viên khi ngồi cùng với những học tṛ là con em nông dân quê ḿnh bên những chiếc máy tính cũ kỹ. Dù máy móc của chúng tôi hết sức lạc hậu nhưng học tṛ của tôi học hành rất nghiêm túc. Tuần nào, thầy tṛ chúng tôi cũng cùng nhau lau chùi từng phím, con chuột, màn h́nh,... Không rơ có phải nhờ tin học mà một vài học sinh cá biệt chăm ngoan hơn. Các em sẵn sàng chia sẻ với nhau kinh nghiệm học tập, khóa trước tự nguyện giúp đỡ khóa sau. Rồi tôi sắm được loa cho máy tính ở nhà và lũ trẻ kéo nhau tới nhà tôi học Anh văn trên máy tính... Cách nay bốn tháng, chúng tôi bắt đầu làm quen với internet, thật thú vị khi được nh́n các em say sưa ghi chép những thứ chúng t́m được trên mạng. Dường như chúng lớn hẳn lên. Chắc chắn internet sẽ giúp nông dân tự tin hơn không chỉ nhờ có đủ thông tin, mà c̣n có thể tự học qua mạng...
Những đứa trẻ đă mở lối để cha mẹ của chúng đến với tin học. Tôi bắt đầu có những học viên lớn tuổi. Thậm chí có người như anh Nguyễn Thanh Tùng, bỏ tiền mở “trường” để tôi dạy tin học cho người khác...” – thầy Đặng Ngọc Châu kể.
Có một điều ít ai biết: Để gieo sự say mê tin học, thầy Châu đă từng phải đến từng nhà, vận động từng phụ huynh, từng học sinh tới lớp. Có em như P.D.T. (nay là học sinh năm thứ nhất trường Trung cấp Tài chính–Kế toán Vĩnh Long), trốn biệt sau buổi học đầu tiên, gặng hỏi măi mới biết T. sợ v́ bị điện giựt khi đụng tay vào vỏ máy. Phải động viên hết mức, T. mới chịu quay lại lớp. Rồi v́ lớp học tổ chức ngoài giờ, nên buổi tối cả thầy và tṛ cùng phải leo rào vào trường...
Bà Phạm Thị Mười - vợ thầy Châu tâm sự: “Ổng bám trường suốt ngày. Tối mịt mới về nhà. Hồi mới đi dạy đâu có lương, học phí thu được đă chẳng bao nhiêu lại dốc hết cho cái máy tính, thiếu trước, hụt sau nên vợ chồng cứ cự căi nhau hoài. Có lần giận quá, tôi biểu ổng dẹp chuyện dạy học đi bán cà rem c̣n có tiền hơn nhưng nghĩ lại, ai sống cũng phải có đam mê, cản không cho ổng làm việc ổng thích lại thấy tội... Lúc mới mua được cái máy tính đem về nhà, ngày nào ổng cũng thức đến 2 giờ sáng, tôi la ổng mới chịu đi ngủ. Tới hè, đám nhỏ kéo nhau đến nhà thực tập. Chúng ở cả ngày rồi cả đêm, chia ca ra thực tập. Máy mắc tiền, mới mua mà mở 24/24 giờ, xót lắm nhưng thấy cả thầy lẫn tṛ đều ham, tui không nỡ rầy. Chưa kể tụi nó ở nhà ḿnh cả ngày th́ ḿnh phải nấu cơm cho chúng ăn nữa. Lũ trẻ cũng biết điều, nhà chúng có ǵ là chúng mang ra góp với ḿnh, đứa mắm kho, đứa trứng vịt, đứa góp khoai,... Thôi th́ ráng cực cho vui !”.
Sáu năm đă trôi qua kể từ ngày anh xe đạp ôm Đặng Ngọc Châu khăn gói lên Sài G̣n học vi tính. Sau khi theo học thầy Châu, đă có 497 học sinh ở vùng quê này đạt chứng chỉ A tin học. Chuyện thức dậy lúc 3 giờ sáng, đạp xe đi “lùa” học sinh để dắt chúng đi thi lấy chứng chỉ A tin học giờ đây chỉ c̣n là kỷ niệm. Một số học sinh của thầy đă giă biệt cái thuở đi chân đất, mang quần dài theo quy định nhưng không mặc mà chỉ... quấn cổ (thói quen ở vùng lũ?) để bước vào các trung tâm đào tạo lập tŕnh viên. Chắc chắn trong số đó, sẽ c̣n nhiều người nhớ chuyện ngày ấy, ở nơi này...

Nguyễn Thanh Dương, giải Khuyến khích Hội thi Tin học trẻ không chuyên của tỉnh Vĩnh Long: Thầy là người tiếp sức cho em
Hồi đó, thấy em thích tin học, dù ở rất xa nhưng thầy vẫn đạp xe tới nhà dạy miễn phí cho em. Nay, em là một trong những “trợ giảng” của thầy. Do trung tâm chỉ có một ḿnh thầy nên đa số học viên ở đây đều t́nh nguyện giúp đỡ những người mới.

Chị Diệp Thị Kim Dung - Cán bộ Tư pháp xă Thành Trung: Nhiều cán bộ xă và giáo viên tiểu học ở đây là học tṛ của thầy Châu
Một phần do công việc đ̣i hỏi phải biết sử dụng máy tính, phần khác tôi cũng muốn mở mang kiến thức nên đăng kư đi học tin học. Lúc đầu, tôi không tự tin lắm v́ tuổi đă ngoài 40. Được cái thầy Châu dạy rất dễ hiểu, rất nhiệt t́nh nên dần dần tôi cảm thấy máy tính cũng rất thú vị. Tôi bắt đầu thích học v́ không c̣n phải nhờ đánh máy các văn bản, chưa kể có thể tŕnh bày văn bản như ư muốn cũng là một niềm vui. Tuy nhiên, tôi đi học không đều, tối nào rảnh mới có thể tới lớp. Cũng có khi tranh thủ tạt vào lớp lúc... đi chợ. Thấy tôi mê máy tính nên ông xă tôi đă dành dụm mua máy cho tôi. Con gái tôi thấy mẹ thích nên cũng theo tôi đi học. Sắp tới, chắc chồng tôi cũng tới học luôn v́ ổng có vẻ thích lắm rồi.