Drone - Vật thể bay tự động

06/10/2014 15:07

Drone (vật thể bay tự động), còn gọi là UAV (Unmaned Aerial Vehical), đang từng bước thay đổi công nghệ thông tin liên lạc và có thể thay đổi toàn diện đời sống xã hội trong tương lai.

Chàng sinh viên "năm thứ nhất tò te" của Học viện Kỹ thuật Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology - MIT) đứng ngơ ngác giữa sân trường mênh mông, nhìn về phía những dãy "mê cung" xa lạ. Anh rút điện thoại trong túi, bấm nút gọi trong ứng dụng Skycall. Một vật thể bay nhỏ tựa như chiếc trực thăng đồ chơi có bốn cánh quạt, cũng mang tên Skycall, bay đến gần người gọi và phát tiếng nói: "Welcome to MIT. Where would you like to go?" (Chào mừng bạn đến với MIT. Bạn muốn đến chỗ nào?). Người gọi trả lời bằng cách bấm mã số của nơi cần đến trên điện thoại. Chiếc Skycall đáp gọn "Follow me" (Theo tôi) và bay đi chầm chậm để dẫn đường. Skycall di chuyển dễ dàng trong các hành lang, thản nhiên tiến vào trong thang máy và giữ vị trí lơ lửng bên cạnh "thân chủ". Trên đường đi, Skycall thỉnh thoảng lên tiếng thuyết minh như một người dẫn đường thực thụ. Khi đến nơi, Skycall thông báo "You have arrived" (Bạn đã đến nơi), rồi bay vụt đi.

Đó là những cảnh trong phim giới thiệu Skycall (12/9/2013), một sản phẩm thử nghiệm của nhóm nghiên cứu Senseable City Lab thuộc MIT. Skycall là rô-bốt tự hành, biết tìm lộ trình, biết bay theo lộ trình đã định và biết tránh né vật cản bất ngờ. Skycall có gắn máy quay phim và ghi âm để ghi nhận những gì "mắt thấy tai nghe". Skycall là một loại Drone (vốn có nghĩa là ong mật hoặc tiếng vù vù, thường dùng để chỉ vật thể bay tự động).

Không chỉ làm nhiệm vụ dẫn đường, Drone còn là phương tiện rất tốt để quan trắc môi trường (bản thân Skycall của MIT đã được dùng để theo dõi chất lượng không khí và nước khắp thành phố Boston). Với khả năng chụp ảnh từ trên cao tại nhiều vị trí, Drone đã được dùng thử nghiệm để theo dõi tình trạng giao thông.

Yaniv Turgeman - thành viên của nhóm Senseable City Lab - cho rằng một ngày nào đó, Drone có thể được thu nhỏ, trở thành côn trùng số (digital insect). Khi nhỏ đến mức khó phát hiện, Drone sẽ đắc dụng trong công tác... tình báo.


Drone mang tên Skycall của MIT.

Giống như công nghệ Internet và công nghệ định vị toàn cầu GPS (Global Positioning System), Drone - vật thể bay tự động - vốn là kết quả của một hướng nghiên cứu phục vụ cho lĩnh vực quân sự, đang dần dần bước vào đời sống dân sự. Tuy chưa trở thành sản phẩm thương mại phổ biến, Drone đã tạo nên sân chơi đầy đam mê của những người ham thích chế tạo (maker, tinkerer) khắp thế giới.

Những người săn ảnh đang xem Drone như một loại bảo bối mới, mặc dù hiểu rõ việc chụp ảnh bằng Drone dễ dàng xâm phạm quyền riêng tư của người khác. Gần đây, tại Mỹ và Châu Âu xảy ra một loạt vụ phạt tiền hoặc bắt giữ đối với những chủ nhân Drone vì vi phạm các điều luật. Ngày 4/9/2014, cảnh sát thành phố New York bắt giữ nhà nhiếp ảnh và quay phim Daniel Feighery vì đã dùng Drone để chụp ảnh, quay phim trận đấu thuộc giải quần vợt US Open. Đó là trận đấu có tay vợt hạt giống hàng đầu Serena Williams. Trong những ngày trước đó, Feighery thoải mái thử nghiệm chụp ảnh bằng chiếc Drone của anh trên các sân trống vì điều đó không bị cấm.

Nhiều vụ vi phạm của Drone liên quan đến các điều luật về an toàn, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của trực thăng hoặc người đi đường. Hiện tại, cơ quan quản trị hàng không tại Mỹ (Federal Aviation Administration - FAA) chỉ cho phép Drone của cá nhân bay dưới độ cao 400 ft (~122 m) và cách xa sân bay trên ba dặm. Nếu Drone vi phạm, chủ nhân Drone sẽ bị giam và bị phạt rất nặng (10.000 USD).

Giới trại chủ đang thấy ở Drone một phương tiện hiệu quả để gieo hạt trên đồng. Nhờ Drone, họ có thể ngồi trong nhà, nhìn vào màn hình điện thoại để theo dõi đàn gia súc từ trên cao. Nhận dữ liệu từ Drone qua mạng di động 3G/4G đang là phương thức phổ biến.

Trong phạm vi gần, việc liên lạc giữa Drone và điện thoại bằng sóng Wi-Fi dĩ nhiên không phải là chuyện lạ. Điều này tiềm ẩn những nguy cơ. Tại hội thảo an ninh mạng Black Hat Asia tại Singapore (3/2014), chuyên gia Glenn Wilkinson trình bày cuộc thử nghiệm về việc dùng Drone để lấy thông tin cá nhân của cư dân trong các tòa nhà bên dưới độ cao của Drone. Drone của Wilkinson mang tên Snoopy (tên chú chó trong truyện tranh Peanuts), có kết nối Internet qua mạng di động và đóng vai trò nguồn thu phát Wi-Fi (Wi-Fi hotspot). Vào lúc bật máy, điện thoại và máy tính bảng thường tự động dò tìm lần lượt sóng Wi-Fi từ các nguồn "quen thuộc" đã từng kết nối trước đó. Trong khi lơ lửng trên các tòa nhà và bắt được yêu cầu kết nối như vậy từ thiết bị nào đó ở bên dưới, Snoopy giả vờ là nguồn Wi-Fi có tên được hỏi và chấp nhận kết nối. Bằng cách đó, Snoopy có được tên đăng nhập cùng mật khẩu của người dùng Wi-Fi, biết rõ địa chỉ MAC, tọa độ GPS của họ, cùng nhiều thông tin khác từ mọi hoạt động của họ trên Internet. Qua cuộc thử nghiệm, Wilkinson ghi nhận được tên đăng nhập và mật khẩu tài khoản Yahoo!, PayPal, Amazon của khoảng 160 thiết bị di động của những người trong khu vực "đánh hơi" của Snoopy, có thể là cư dân tại chỗ hoặc khách vãng lai.

Cuối năm 2013, khi Amazon giới thiệu ý tưởng Amazon Prime Air, dùng Drone để giao hàng cho khách, nhiều người bật cười, cho rằng không khả thi. Quả thực, còn thiếu rất nhiều điều luật cho loại hình vận chuyển bằng Drone. Trong tháng 8/2014, Amazon đã thử nghiệm Drone thành công tại Mumbai và Bangalore (Ấn Độ) và dự định triển khai thực thụ dịch vụ Amazon Prime Air tại hai thành phố đó, nơi Drone không bị hạn chế vùng bay nghiêm ngặt như tại Mỹ.

Không chỉ quan tâm đến việc vận chuyển bằng Drone, Google dự định dùng Drone trên quy mô lớn (dự án Wing): thiết lập hạ tầng Internet ở... trên mây. Mỗi Drone lơ lửng trong tầng bình lưu của khí quyển, tức ở độ cao vượt trên mọi tuyến bay dân dụng, sẽ đóng vai trò tương tự một trạm thu phát sóng di động. Google từng thử nghiệm mạng lưới khí cầu ở tầng bình lưu (dự án Loon) nhưng Drone tỏ ra là phương tiện dễ điều khiển hơn, bền bỉ hơn. Drone hoạt động ở độ cao như vậy được gọi là vệ tinh khí quyển (atmospheric satellite), có giá thành và chi phí hoạt động thấp hơn vệ tinh bình thường hoạt động bên ngoài khí quyển.


Drone mang tên Solera 50 của Google.

Để thực hiện dự án, Google mua lại Công ty Titan Aerospace (8/2014), chuyên sản xuất Drone kích thước lớn. Drone của Titan Aerospace hoạt động bằng năng lượng mặt trời, có thể bay liên tục 400 triệu km (trong khoảng 5 năm) ở độ cao 20 km. Trong tháng 9/2014, Google thử nghiệm thành công mạng di động dùng Drone, cung cấp kết nối Internet trên vùng hoang vu của bang New Mexico. Vượt trội so với mạng di động thông thường, mạng Drone của Google di chuyển dễ dàng, có tính đa dụng: cho phép chụp không ảnh, phục vụ cho dịch vụ bản đồ, giúp theo nghiên cứu địa chất, hải dương, theo dõi thời tiết, thiên tai, theo dõi giao thông,... Kinh nghiệm từ Drone cũng giúp Google hoàn thiện công nghệ xe tự hành, công nghệ tua-bin gió trên cao. Mạng Drone trên cao cũng giúp cho những Drone nhỏ bay gần mặt đất hoạt động chính xác hơn, ổn định hơn.

Thất bại trong việc tranh mua Titan Aerospace với Google, Facebook mua lại công ty Ascenta, cũng chuyên sản xuất Drone. Cũng nhìn xa như Google, Facebook dự định dùng Drone trên phạm vi toàn cầu (với số lượng Drone có thể lên đến hàng vạn) để kinh doanh hạ tầng Internet và cung cấp kết nối Internet miễn phí tại các "vùng trắng" hoặc vùng có thảm họa. Khác với mạng Drone của Google cung cấp kết nối Internet bằng sóng vô tuyến (băng tần 910MHz-927MHz và 2.4GHz-2.414GHz), Facebook dự định dùng sóng hồng ngoại.

Một ngày nào đó, mạng Drone trên trời cũng dày đặc như hệ thống vệ tinh hiện nay.

NGỌC GIAO

Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang