Cùng Bờm Tiên sinh học Calc (Phần 25)

20/03/2013 15:41

Ngừng thi đấu, Lão bà và Trang chủ cùng nhau dạy dỗ học trò. Buổi đầu tiên, lão bà truyền thụ kỹ thuật định dạng ô kết quả theo màu sắc, cũng như trò vui hiển thị hình nhóm phát triển phần mềm Calc.

Như đã hẹn, sáng sớm hôm sau, Lão bà và Trang chủ Thần toán Sơn trang cùng dẫn đệ tử của mình tụ họp đầy đủ trong đại sảnh của sơn trang. Nhưng lần này, họ không phải đến để đấu trí cùng nhau mà là để cùng học hỏi quyển bí kíp, nên không khí thật thoải mái như một ngày hội. Khắp nơi trong sảnh, đèn hoa rực rỡ, các cô gái trong màu áo lụa hồng của Thần toán sơn trang cùng nhau thể hiện một vũ điệu nhịp nhàng làm mọi người ai nấy đều hỉ hả. Chỉ riêng có Bờm là ngồi thẩn thờ, nhớ lại cảnh lễ hội làng Bưởi hôm lên đường.

Tiếng nhạc vừa dứt, Thần Toán trang chủ đứng lên nói mấy lời, rồi mời Lão bà bắt đầu truyền thụ bí kíp trong buổi đầu tiên. Lão bà nhìn một lượt khắp các đệ tử rồi nói: “Các con hãy đa tạ Thần toán giáo chủ đã dành trọn cuộc đời để viết nên bí kíp này. Ngày nay ta truyền lại bí kíp cho tất cả các con, mong rằng các con sẽ dùng những gì mình học được để kinh bang tế thế, mang lại ấm no cho mọi người mọi nhà”.

Trong chương đầu tiên, sư phụ ta đã có viết một chiêu nhỏ về cách định dạng ô trong bảng tính Calc theo màu sắc. Lý do là trong bảng tính với hàng ngàn hàng cột, việc tìm ra một loại giá trị nào đó thực là khó khăn cũng như dễ gây nhầm lẫn. Ví dụ như ta cần làm một danh sách các thí sinh thi hai môn lý thuyếtthực hành, nếu tổng điểm hai môn của một thí sinh nào đó lớn hơn hay bằng 10 thì xếp loại Đậu và dùng chữ vàng trên nền đỏ, còn thí sinh nào điểm nhỏ hơn 10 thì xếp loại Rớt và dùng chữ xanh trên nền trắng.

Ta làm thế này: đầu tiên chọn một ô trống, rồi bấm phải chuột chọn menu Định dạng ô. Trong cửa sổ định dạng này, ta đổi màu nền thành màu đỏ trong mục Nền. Trong thẻ Hiệu ứng phông thì ta chọn Màu phông là màu vàng. Kế tiếp, giữ nguyên con trỏ tại ô đã định dạng màu, ta chọn menu Định dạng – Kiểu dáng và định dạng. Trong này đã có sẵn một số kiểu định dạng trong danh sách, muốn thêm kiểu định dạng mà ta vừa thực hiện với ô, ta bấm vào nút Kiểu dáng Mới từ Vùng chọn. Tại cửa sổ Tạo kiểu dáng, ta nhập một cái tên dễ nhớ vào mục Tên kiểu dáng, ví dụ như Chữ vàng nền đỏ. Ta cũng sẽ lặp lại các thao tác tương tự để tạo thêm một kiểu dáng khác tên là Chữ xanh nền trắng.

Thực ra, cách tạo ra các kiểu này giúp cho ta định dạng các ô hay vùng ô trong Calc một cách nhanh chóng. Như khi ta cần định dạng một vùng ô sang màu chữ vàng trên nền đỏ, ta đánh dấu vùng ô đó, rồi nhấn phím F11 (là phím tắt của menu Định dạng – Kiểu dáng và định dạng). Sau đó ta chỉ việc bấm kép chuột vào mục Chữ vàng nền đỏ mà ta tạo ra trước đó, thì lập tức cả một vùng ô đã chọn sẽ được định dạng như mong muốn.

Nhưng ta sẽ dùng các kiểu dáng đã tạo theo một cách khác, đó là định dạng các ô một cách có điều kiện. Trong ví dụ ban đầu, ta nhập đầy đủ các điểm số của các thí sinh vào hai cột A - Lý Thuyết, B - Thực hành. Trong ô C1, là ô chứa kết quả của cặp điểm A1+B1, ta nhập công thức =IF((A1+B1)>=10;"Đậu";"Rớt").

Cũng đặt con trỏ tại ô C1 này, ta chọn menu Định dạng – Định dạng có điều kiện. Đánh dấu vào mục Điều kiện 1, ta chọn kiểu điều kiện là lớn hơn hay bằng, giá trị xét là 10, sau đó chọn Kiểu dáng ô Chữ vàng nền đỏ. Tiếp tục đánh dấu vào mục Điều kiện 2, ta chọn kiểu điều kiện là nhỏ hơn, giá trị xét là 10, nhưng lần nàyta chọn Kiểu dáng ô Chữ xanh nền trắng. Cuối cùng, thì ta kéo để chép ô công thức và định dạng ở vị trí C1 xuống toàn bộ các ô trong cột C. Thế là xong! Các con hãy xem, những thí sinh nào mà tổng điểm lớn hơn hay bằng 10 thì đều đã được hiện chữ Đậu màu vàng trên nền đỏ rồi đó!”

“Một tuyệt chiêu khác, thường dùng khi ta lập các bảng tính tổng chi phí, đó chính là kiểm tra để chắc chắn rằng kết quả tổng chung là chính xác”. Thần Toán Số, một đại đệ tử khác của Thần toán Trang chủ, nghe đến đây thì thích thú lắm, mạo muội ngắt lời lão bà: “Thưa lão lão, xin người hãy nói thật rõ giúp con đoạn này, vì thông thường khi dùng bảng tính Calc, khi cần tính tổng, con chỉ tin tưởng vào tính chính xác của chương trình, nhưng nếu vì lý do nào đó mà ta nhầm lẫn hay sai sót, thì rất khó kiểm tra”.

Lão bà gật đầu tỏ vẻ hài lòng về sự hiếu học của các đệ tử Thần toán Sơn trang rồi nói: “Con đã nói thế thì ta sẽ trình bày một thủ thuật nhỏ ở đây để giải quyết vấn đề khó chịu này. Với một bảng tính có các hàng là các ô giá trị, và cuối mỗi hàng là tổng của hàng đó, tính bằng hàm =SUM(), thì thông thường người ta hay tạo một tổng chung của toàn bộ các hàng ở ô dưới cùng. Nếu các con chỉ dùng một hàm =SUM() khác để tính tổng các tổng hàng phía trên lại, thì khó mà xác định tổng đó đúng hay sai. Nhưng nếu ta lại tính tổng theo từng cột, rồi ở ô tổng chung, ta dùng công thức =IF(SUM(E2:E6)=SUM(B7:D7);SUM(E2:E6);"Tổng bị tính sai"), với E2 đến E6 là các tổng theo hàng, còn B7 đến D7 là các tổng theo cột”.

Mọi người đều nhíu mày suy nghĩ về công thức mà lão bà đưa ra. Bờm ta đang ngồi ăn, nhưng thấy chổ này dễ quá, vì hôm rồi mình đã đọc trộm bí kíp, bèn giơ tay lên xin hỏi lão bà: “Thưa lão lão, có phải các công thức này có nghĩa là, nếu tổng của các tổng theo từng hàng bằng với tổng của các tổng theo từng cột, thì tổng đó đúng nên đưa giá trị đó vào ô kết quả, ngược lại thì không dùng, mà đưa ra câu thông báo sai. Có đúng như vậy không ạ?”. Lão lão gật đầu khen Bờm: “Con giỏi lắm, đó chính là câu mà ta định tổng kết lại về thủ thuật này”. Rồi như giật mình, lão bà lẩm bẩm: “Ủa, mà sao tên Bờm này hắn nói y hệt như trong cuốn bí kíp của mình không sai một chữ vậy ta?”.

Thấy trời cũng đã về chiều, nhiều người trông cũng có vẻ mệt mỏi. Lão bà bèn đưa ra một trò vui để mọi người giải trí cho thư giãn trước khi kết thúc buổi học: “Các con có biết những người lập trình có thường có một thú vui chung, đó là giấu những bí mật trong chương trình của mình, mà người phương Tây thường gọi đó là những quả trứng phục sinh, hay Easter Egg. Nhóm phát triển chương trình Calc trongbộ Open Office cũng giấu một quả trứng như thế trong chương trình của mình. Các con hãy thử khởi động lại chương trình Calc, rồi chép đoạn công thức =starcalcteam() và dán vào một ô bất kỳ trong bảng tính. Tức thời các con sẽ thấy một tấm ảnh chụp nhóm phát triển phần mềm Calc bao gồm các thành viên là Ballach, Nebel, Rentz, Rathke, Marmion.

Tiếng vỗ tay rào rào vang lên cùng với tiếng hô khắp sảnh: “Tạ ơn Lão Lão đã ban truyền bí kíp!”. Ngồi cạnh bên Bờm, từ đầu ngày đến giờ Tí mãi nghe như nuốt từng lời của Lão bà. Mới đó mà trời đã xế chiều, Tí tiếc thời gian mà than rằng: “Chưa học được bao nhiêu mà đã hết một ngày, tiếc thật Bờm hén?”. Bờm đang thưởng thức mấy mon ngon mà nhà bếp vừa dọn thêm lên, vừa gật đầu lia lịa: “Tiếc thật! Tiếc thật!”. Ý Bờm tiếc, thực ra là tiếc chưa kịp thưởng thức hết các sơn hào hải vị còn lại trên bàn. Chứ bài giảng của lão bà thì Bờm thu âm lại hết rồi, bữa sau Bờm xin chép lại đoạn đó từ cuốn bí kíp là xong. Chứ còn mấy món thức ăn ngon này thì làm sao mà thu âm với chép lại được? Đúng không sư … huynh?

NHÓM MỤC ĐỒNG

Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang