5 làn sóng công nghệ mới

14/02/2015 08:30

Tiến bộ công nghệ được ví như "làn sóng" khi có tính lan tỏa, tạo ra diện mạo mới của xã hội. Hiện tại, không chỉ một, mà có đến năm làn sóng công nghệ mới vừa bắt đầu tạo ra "tâm chấn"...

Theo nhà bình luận Vivek Wadhwa (tạp chí Venture Beat, 22/12/2014), hiện có năm lĩnh vực đang có những công nghệ đột phá, bắt đầu tạo ra những biến đổi sâu sắc khiến xã hội thay đổi hoàn toàn trong vòng 15-20 năm tới.

Lĩnh vực sản xuất. Công nghệ tự động và công nghệ in 3D bắt đầu làm cho việc sản xuất tại Mỹ và Châu Âu có giá thành thấp hơn so với việc sử dụng nhân công tại Trung Quốc.

Các công ty sản xuất rô-bốt công nghiệp như Rethink Robotics hoặc Universal Robots đã tạo được những rô-bốt có cánh tay rất khéo léo nhờ trang bị nhiều bộ cảm biến tinh tế. Rô-bốt mang tên Baxter của Rethink Robotics có màn hình hiển thị đôi mắt giống người để bày tỏ... cảm xúc. Thông qua màn hình, Baxter diễn đạt những đề nghị đối với người cộng tác. Sau khi người cộng tác điều khiển Baxter thực hiện thao tác nào đó, Baxter ghi nhớ và lặp lại chính xác thao tác đó. Khi thạo việc, Baxter trở thành một công nhân lành nghề, có thể làm việc 24/7. Với giá bán bằng chiếc xe hơi trung bình, loại rô-bốt như Baxter ở trong tầm tay của những doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhiều công ty sản xuất rô-bốt công nghiệp cũng không phải là doanh nhiệp lớn. Thật dễ hiểu vì sao Foxconn - công ty đảm nhận việc lắp ráp iPhone/iPad cho Apple tại Trung Quốc - đang tích cực thử nghiệm rô-bốt trong dây chuyền sản xuất, gấp rút chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh mới.

Công nghệ in 3D dễ dàng tạo ra các cơ phận phức tạp, góp phần hạ giá thành rô-bốt. Những tiến bộ trong công nghệ in 3D có thể làm cho chính rô-bốt... thất nghiệp khi có ngày càng nhiều những thiết bị được chế tạo trực tiếp từ máy in 3D, không cần qua công đoạn lắp ráp. Với nhịp độ phát triển của công nghệ in 3D trong hiện tại, tạo ra chiếc điện thoại hoàn chỉnh từ máy in 3D, thậm chí được thực hiện tại nhà, không phải là điều khó hình dung.


Rô-bốt Baxter dùng trong dây chuyền sản xuất (Mỹ).


Lĩnh vực tài chính. Cho đến gần đây, mọi giao dịch tiền tệ qua mạng đều được thực hiện bởi hệ thống ngân hàng. Việc phát minh tiền số (digital currency) như bitcoin khiến cho nhiều doanh nghiệp có thể thực hiện giao dịch tiền tệ qua mạng nhưng không qua ngân hàng. Ngày càng có nhiều lĩnh vực kinh tế, kể cả khu vực bán lẻ, chấp nhận thanh toán bằng bitcoin tuy giá trị của 1 bitcoin cũng bất ổn như giá vàng. Máy ATM dùng cho giao dịch bitcoin (mua/bán bitcoin) đã xuất hiện tại nhiều nước. Sau khi mua bitcoin ở máy ATM, người mua nhận được hóa đơn có mã QR cho biết địa chỉ trên mạng của lượng bitcoin đã mua. Sau đó, chủ nhân có thể thực hiện giao dịch bằng bitcoin trên điện thoại thông minh.

Do xã hội chưa quen với giao dịch bitcoin, nhanh chóng xuất hiện những công ty nhỏ đảm nhận giao dịch bitcoin cho khách hàng. Trong tháng 11/2014, Công ty Bitspark tại Hong Kong thực hiện việc chuyển tiền giữa Hong Kong và Philippines với chi phí 1%, thấp hơn ngân hàng (từ 2,5%) nhờ giao dịch bitcoin. Dịch vụ của Bitspark thu hút nhiều người lao động Philippines tại Hong Kong muốn gửi tiền về cho gia đình tại Philippines.

Bitcoin cũng đang tạo ra diện mạo mới cho việc quyên góp, cho vay và hùn vốn qua mạng. Những công ty khởi nghiệp có thể tập trung vốn nhanh chóng từ rất nhiều người, theo phương thức "hùn vốn xã hội" (crowdfunding), hoàn toàn không qua ngân hàng.


Máy ATM dùng cho giao dịch bitcoin (Singapore).


Lĩnh vực y tế. Gần đây Apple đã đưa ra bộ công cụ phần mềm Healthkit, giúp người lập trình dễ dàng phát triển các ứng dụng theo dõi sức khỏe trên thiết bị di động của Apple (như đồng hồ thông minh Apple Watch). Ứng dụng loại này đọc dữ liệu từ các bộ cảm biến của thiết bị, nhận biết huyết áp, mức ô-xy trong máu, nhịp tim, thân nhiệt, mức độ vận động,... và lưu trữ dữ liệu trên máy chủ của Apple. Với sự giúp đỡ của phần mềm trí tuệ nhân tạo trong việc phân tích dữ liệu, dịch vụ y tế qua mạng có thể gửi lời khuyên kịp thời đến người dùng để tránh mắc bệnh. Google, Microsoft và Samsung đều có động thái tương tự Apple, ráo riết cạnh tranh trong việc thiết lập nền tảng tốt nhất cho dịch vụ y tế số (digital health) nhiều tiềm năng.

Phần mềm trí tuệ nhân tạo có thể kết hợp dữ liệu về sức khỏe hằng ngày với dữ liệu về toàn bộ hệ gien của người dùng để tiên đoán sớm nhiều loại bệnh, trong đó có bệnh ung thư. Việc thu thập dữ liệu về toàn bộ hệ gien của mỗi người sẽ được thực hiện ngày càng nhanh với chi phí ngày càng hạ (chi phí hiện tại khoảng 1.000 USD tức 21.000.000 đồng).

Việc sử dụng rô-bốt trong phẫu thuật cũng ngày càng phổ biến, kể cả những phẫu thuật tinh tế nhất. Công nghệ in 3D có thể tạo ra ngày càng nhiều những bộ phận nhân tạo cho cơ thể người, tối ưu cho từng người.

Lĩnh vực năng lượng. Công nghệ khai thác dầu từ những vỉa đá nằm sâu trong lòng đất "bỗng nhiên" làm cho nước Mỹ độc lập về năng lượng và có thể trở thành nước xuất khẩu dầu mỏ. Giá dầu giảm đến mức kinh ngạc trong thời gian ngắn tác động mạnh đến cục diện thế giới là điều mà cách nay năm năm không ai có thể hình dung.

Công nghệ năng lượng mặt trời cũng có bước tiến đáng kể: sau 35 năm, giá điện mặt trời giảm 97%. Các nhà phân tích thị trường dự báo giá thành của điện mặt trời sẽ rẻ hơn giá điện lưới tại Mỹ vào năm 2020. Khi ấy, những ngôi nhà có thể dùng điện hoàn toàn từ các tấm thu năng lượng mặt trời tại chỗ, không cần điện từ nhà máy điện. Hệ thống nhà máy điện có thể trở nên... thừa trong khoảng 10-20 năm sau đó. Năng lượng mặt trời cùng các loại năng lượng mới khác sẽ có hiệu quả kinh tế vượt trội so với năng lượng hóa thạch (dầu mỏ). Dự báo của Công ty IBM (năm 2011) rất lạc quan: "Bất cứ thứ gì chuyển động hoặc phát nhiệt đều có thể trở thành nguồn năng lượng". Tiến bộ đột phá trong công nghệ năng lượng sẽ lại thay đổi cục diện thế giới.


Ngôi nhà mẫu có bể tắm nước ấm, chỉ dùng điện mặt trời, không dùng điện lưới (Na Uy).


Với giá năng lượng rẻ, vấn đề nguồn nước được giải quyết vì có thể tạo ra nước sạch từ đại dương. Năng lượng rẻ cho phép hình thành dễ dàng những trang trại nhiều tầng, sản xuất thực phẩm trong môi trường nhân tạo có điều kiện tối ưu, hoàn toàn sạch, không cần đến thuốc trừ sâu.

Toàn bộ ngành nông nghiệp sẽ thay đổi tận gốc do một yếu tố mới khác: công nghệ in 3D sẽ tạo ra loại thực phẩm giống thịt, con người sẽ không phải lấy thịt từ động vật.

Lĩnh vực truyền thông. Với nhịp độ phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin di động, mạng lưới điện thoại truyền thống (dùng cáp) sẽ dần biến mất. Dịch vụ thoại và tin nhắn truyền thống của mạng di động cũng dần biến mất, mọi dịch vụ sẽ đều được thực hiện trên Internet. Các nhà phân tích dự báo tốc độ Internet di động năm 2025 sẽ gấp 50 đến 100 lần so với hiện tại. Tốc độ truyền dữ liệu của cáp quang cũng tăng tương tự (trong hiện tại, mạng cáp quang của dịch vụ Google Fiber tại Mỹ đã đạt tốc độ 1 gigabit/giây, tức 100 lần nhanh hơn tốc độ băng rộng thông thường). Con người sẽ có thể gặp gỡ, trò chuyện qua mạng với chất lượng hình ảnh và âm thanh của chuẩn Blu-ray.

Vào năm 2030, 100 USD sẽ mua được dung lượng lưu trữ 11 petabyte, đủ cho một người đeo máy quay phim tự động ghi lại cả cuộc đời mình với chất lượng Blu-ray. Đĩa Blu-ray sẽ là chuẩn cuối cùng của đĩa quang vì đĩa quang sẽ dần biến mất.

Cũng như lĩnh vực năng lượng, sáng tạo đột phá trong công nghệ thông tin và truyền thông luôn tác động mạnh đến mọi lĩnh vực.

Bức tranh vừa nêu thực ra chỉ mới là sự phác họa những gì đã bắt đầu trong hiện tại, những gì có thể hình dung trong hiện tại. Nếu so sánh hiện tại (năm 2015) với hai mươi năm trước (năm 1995), bạn có thể tin chắc rằng xã hội của hai mươi năm sau sẽ rất khác với hiện tại, sẽ có những yếu tố mới mà không ai trong hiện tại hình dung được.

NGỌC GIAO

Bài liên quan:
Ý kiến bạn đọc (0)
Tên   Email

Lên đầu trang